prof. dr hab. Mariusz Rutkowski

Publikacje (wybór)

A. Książki

  • Mikrotoponimia przestrzeni wspinaczkowej. Studium socjoonomastyczne, Olsztyn 2001: Wydawnictwo UWM.
  • Media i nazwy. Z zagadnień onomastyki medialnej, Kraków 2004: Instytut Języka Polskiego [współautor: Katarzyna Skowronek]
  • Nazwy własne w strukturze metafory i metonimii. Proces deonimizacji, Olsztyn 2007: Wydawnictwo UWM.
  • Słownik metafor i konotacji nazw własnych, Olsztyn 2012: Instytut Filologii Polskiej UWM
  • Rozmowa urzędowa. Analiza konwersacyjno-dyskursywna, Warszawa 2015: Narodowe Centrum Kultury

B. Redakcja tomów

  • Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji, Olsztyn 2006 [współredaktor: A. Naruszewicz-Duchlińska]
  • Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji II, Olsztyn 2008 [współredaktor: K.  Zawilska]

C. Artykuły i rozprawy naukowe (wybór)

  • Nazwy dróg wspinaczkowych jako kategoria onomastyczna, Onomastica XLI, 1996, 41-50;
  • Toponymy of Climbing Space. Names Within the Polish Climbing Community,
    Names. Journal of Onomastics, 48.2, 2000, 115-125.
  • Specyfika komunikacji językowej podczas wspinaczki wysokogórskiej, Prace Językoznawcze UWM, t.II. Olsztyn 2000, 149-160.
  • Uwagi o funkcji deskrypcyjnej nazw własnych, w: Vlastné mená v jazyku a spoločnosti. XIV slovenská onomastická  konferencia, red. J. Krško, M. Majtán, Bratislava-Banska Bystrica 2000, 85-93.
  • Modyfikacja frazemów jako źródło ekspresji nazewniczej, Acta Universitatis Matthiae Belii. Sekcia filologicka, roc. 4. Banska Bystrica 2000, 41-47.
  • Two Types of Descriptiveness in Names, Onomastica Canadiana, 83.1, 2001, 25-38.
  • Światy za nazwami. O możliwościach kulturowo-lingwistycznej interpretacji nazw własnych, w: Beiträge der Europäischen Slavistischen Linguistik (Polyslav). Band 4, red. K. Böttger, S. Dönninghaus, R. Marzari, München 2001, 220-225.
  • Kilka uwag o ekspresywności jednostek onimicznych, Prace Językoznawcze UWM, t. III. Olsztyn 2001, 125-133.
  • Typ przestrzeni społecznej a nazewnictwo (na przykładzie oronimii Tatr), w: Toponimia i oronimia, red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, Kraków 2001, 323-331.
  • impresywnym charakterze nazw własnych, w: Beiträge der Europäischen Slavistischen Linguistik (Polyslav). Band 5,  red. R. Blankenhorn, S. Dönninghaus, R. Marzari, München 2002, 193-199.
  • Wstępna charakterystyka funkcji nazw własnych, Onomastica XLVI, 2001 (2002),
    7-29.
  • Bułęsa z Balceronem. O deprecjacji denotatu za pomocą deformacji nazwy, Poradnik Językowy 2003, 5, 50-57.
  • nominacji potocznej (na przykładzie pola semantycznego „pić alkohol”), Prace Językoznawcze UWM, t. V. Olsztyn 2003, 159-169.
  • Nomen omen – o przypadkach nazw odpowiednich, Onomastica XLVII, 2002 (2003), 107-117.
  • Polskie nazewnictwo mediów – próba rekonesansu, w: Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość polskiej onomastyki, red. R. Łobodzińska, Wrocław 2004, 247-260. [współautor: Katarzyna Skowronek].
  • Z pragmatyki funkcjonowania nazwisk – użycie humorystyczne, w: Vlastné meno v komunikácii, red. P. Žigo, M. Majtán, Bratislava, 325-333.
  • Współczesne polskie nazewnictwo medialne, w: Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, red. R. Mrózek, Katowice 2004, 189-216. [współautor: Katarzyna Skowronek].
  • Nazwy własne jako podstawy przekształceń formalno-semantycznych (zakreślenie obszaru badań), w: Beiträge der Europäischen Slavistischen Linguistik (Polyslav). Band 7, red. M. Bayer, M. Betsch, J. Błaszczak, , München 2004, 145-150.
  • Uwagi o współczesnym polskim nazewnictwie medialnym (nazwy audycji), w: Współczesne odmiany języka narodowego, red. K. Michalewski, Łódź, 230-238.
  • Nazwy na sprzedaż. O nazewnictwie na usługach marketingu, Onomastica 2005, XLVIII,
  • Nazwy audycji telewizyjnych w świetle współczesnych teorii mediów, w: Z najnowszych tendencji w polskim nazewnictwie, red. R. Łobodzińska, Łask 2005, 117-129 [współautor: Katarzyna Skowronek].
  • Deonymization by metaphor and metonymy. The role of name connotation in the deonymic processes, Quaderni Internazionali di RIOn 2: Lexicography and Onomastics, red. P. D`Achille, E. Caffarelli, Roma 2006, 17-30.
  • Apelatywna interpretacja nazw własnych w tekście, w: Onimizacja i apelatywizacja, red. Z. Abramowicz, E. Bogdanowicz, Białystok 2006, 201-212.
  • Humor w nazwach własnych, w: Munuscula linguistica in honorem Alexandrae Cieślikowa oblata, Kraków 2006, 397-409.
  • Agresja werbalna w komentarzach internetowych, w: Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji, red. A. Naruszewicz-Duchlińska, M. Rutkowski, Olsztyn 2006, 344-351 [współautor: S. Przybyszewski].
  • Kilka uwag o konwencjach opisu wartości semantycznej nazw własnych, Onomastica L, 2006, 99-110.
  • Nazwy własne i ich denotacje w rzeczywistości medialnej, w: Kreowanie światów w języku mediów, red. P. Nowak, R. Tokarski, Lublin 2007, 155-170.
  • apelatywizacji nazw własnych, w: Suradnice sučasnej onomastiky, red. M. Považaj, P. Žigo, Bratislava 2007, 67-73.
  • Productiveness of names: some semantic and formal processes (preliminary aspects of deonymization), w: Atti del XXII Congresso Internazionale di Scienze Onomastiche, Pisa, 28 agosto - 4 settembre 2005, red. M.G. Arcamone, Pisa 2008, 781-789.
  • Apelatywizacja a deonimizacja. Z rozważań nad statusem terminów, w: Nowe nazwy własne – nowe metodologie, red. A. Cieślikowa, K. Skowronek, Kraków 2008, 63-71.
  • Metafory motywowane metonimicznie (metaftonimie) na przykładzie nazw własnych, „Białostockie Archiwum Językowe” 8, 2008, s. 95-104.
  • Metonymies with proper names as a tool of deonymization, w: QuadRION: Lessicografia e onomastica 2, ed. P. D`Achille, E. Caffarelli, Roma: Socjeta Editrice Romana, 173-183.
  • Modele metonimiczne w procesie onimizacji, Acta Onomastica IL, 2008, 299-307, (Praha).
  • Deonimizacja − kontekst − tekst. Uwagi i jednostkach zdeonimizowanych w strukturze wypowiedzi, w: Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji II, red. M. Rutkowski, K. Zawilska, Olsztyn 2008, 179-197.
  • Teoria stopów pojęciowych w interpretacji wybranych zjawisk w dyskursie medialnym, w: Współczesne media − status, aksjologia, funkcjonowanie. Tom1, red. I. Hoffman, D. Kępa-Figura, Lublin 2009: UMCS, 439-448.
  • Kilka uwag o „Słowniku metafor i konotacji nazw własnych”. Zewnętrzne aspekty opisu słownikowego, w: Mhohotvárnost a specifičnost onomastiky, red. J. David, M. Čornejova, Ostrava-Praha 2010, 411-417.
  • „Metaforyczne użycie nazw własnych” w świetle niektórych założeń lingwistyki kognitywnej, w: W świecie nazw. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Czesławowi Kosylowi, red. H. Pelcowa, Lublin 2010: UMCS, s. 333-344.
  • O kłopotach z konotacjami nazw własnych (na marginesie „Słownika metafor i konotacji nazewniczych”), Onomastica LIV, 2010, 25-33.
  • Impresje we krwi. Konwencja symboli nazewniczych twórców z gatunku death metal, w: Unisono na pomieszane języki 1. O rocku, jego twórcach i dziełach (w 70-lecie Czesława Niemena), red. R. Marcinkiewicz, Sosnowiec 2010, 103-114.
  • Teoretyczne i metodologiczne tło Słownika metafor i konotacji nazw własnych, w: Etnolingwistyka a leksykografia, red. W. Chlebda, Opole 2010, 183-190.
  • Kim jest Rysio z „Klanu”? Medialne symulakra w dyskursie publicznym, w: Współczesne media − wolne media?, T. 2., red. I Hofman, D. Kępa-Figura, Lublin: UMCS, s. 164-177 [współautor: K. Skowronek].
  • „Oni są tam, gdzie stało ZOMO…” Retoryka Jarosława Kaczyńskiego w świetle teorii amalgamatów pojęciowych, w: Język IV RP, red. M. Czyżewski, P. Nowak, Lublin 2010, 297-307
  • Kaczor (i) Donald. Medialne konstrukcje ideowe premierów RP w świetle teorii amalgamatów, w: Oblicza nowych mediów, red. A. Ogonowska, Kraków, 2011, s. 61-81 [współautor: K. Skowronek].
  • Od wiedzy o denotacie do definicji. Kilka uwag o definiowaniu w „Słowniku metafor i konotacji nazw własnych”, „Język Polski” XCI, 2011, z. 1, 60-67.
  • (Anty)estetyka nazewnictwa punkrockowego, w: Unisono w wielogłosie. W kręgu nazw i wartości, red. R. Marcinkiewicz, Sosnowiec 2011, s. 131-138.
  • Hipertekst a styl, w: Odmiany stylowe polszczyzny − dawniej i dziś, red. U. Sokólska, Białystok 2011, s. 265-276.
  • O zasadach ustalania wartości konotacyjnej nazw własnych, „Prace Językoznawcze” XIII, 2011, s. 207-214.
  • Problem funkcji nazw własnych w onomastyce. Przegląd stanowisk, „Conversatoria Linguistica” IV, 2011, s. 54-65
  • Dictionary of Proper Names, Metaphors and Connotations: Outline of Theoretical Background, “Acta Onomastica” LII, 2011, s.141-148.
  • Koncepcja opisu konotacji nazw własnych w “Słowniku metafor i konotacji nazw własnych”, “Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t.19 (39), z. 1, 2012, s. 141-148
  • Od Goebbelsa do Balcerowicza. Performatywne aspekty użycia nazw własnych w dyskursie publicznym, w: Performatywne wymiary kultury, red. K. Skowronek, K. Leszczyńska, Kraków 2012: Libron, s. 61-72
  • „Przez miasto iście…” Lingwistyczne aspekty tekstów Pablopavo, w: Unisono w wielogłosie 3. Rock a korespondencja sztuk, red. R. Marcinkiewicz, Sosnowiec 2012, s. 188-199
  • Problemy ze standaryzacją nazw polskich jaskiń, „Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji”, 2012, vol. 23, s. 29-35 [współautor: U. Bijak]
  • Nazwy jaskiń − spojrzenie językoznawcy (na marginesie prac nad standaryzacją), Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera, 22/2012, s. 97-102 [współautor: U. Bijak].
  • Porównania z antroponimicznym komponentem a konotacje nazw, „Prace Językoznawcze” 2012, s. 247-252.
  • Onomastyka a metaonomastyka, w: W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Robertowi Mrózkowi, red. I. Łuc i M. Podgłódek, Katowice 2012, s.317-323.
  • Asymmetry of Institutional Talk in Post-Communist Poland. A Linguistic Approach, „Academic Journal of Interdisciplinary Studies” vol 2 no 3, November 2013, s. 409-411.
  • Rozmowa urzędowa jako zdarzenie komunikacyjne i przedmiot badań, w: Komunikacja: tradycja i innowacje, pod red. M. Karwatowskiej, A. Siwca, Chełm 2013, s. 94-102.
  • Nazwa w systemie – nazwa w tekście, w: Niejedno ma imię… Prace onomastyczne i dialektologiczne dedykowane Profesor Ewie Wolnicz-Pawłowskiej, red. E. Dzięgiel, T. Korpysz, Warszawa 2013 s. 323-329.
  • Projekt „Polska rozmowa urzędowa” jako przykład konwersacyjno-dyskursywnego opisu polszczyzny mówionej, Polonica XXXIII, 2013, s. 123-132.
  • Onomastyka polska w ostatnim ćwierćwieczu, „Język Polski” XCV, 1-2, 135-144.
  • „Dżastiny i Alany to łobuzy”. Forum internetowe jako źródło informacji o wartościowaniu i motywacji imion osobowych. „Onomastica” LXVII, 2014, s. 279-297 [współautor: A. Siwiec].
  • Humor w rozmowach urzędowych, „Prace Językoznawcze” 4/2014, s. 89-98
  • Polish names, w: Oxford Handbook of Names and Naming, red. Carol Hough, Oxford: Oxford University Press, s. 183-184.
  • Rozmowa urzędowa jako przedmiot badań lingwistycznych. Aspekt gatunkowy i stylistyczny, w: Trends in Slavic Studies, eds. E.F. Quero Gervilla, B. Barros Garcia, T. R. Kopylova, Moskva 2015: URSS s. 853-860.
  • Przeciętny Kowalski. Uwagi o konotacjach i medialnych wystąpieniach jednostki onimicznej, „Zeszyty Naukowe KUL”, 58 (2015), nr 3 (231), s. 3-11.
  • Humorous names in the light of incongruity theory, “Voprosy Onomastiky/Problems of Onomastics”, 13.1, 2016, s. 129-139.
  • Status obiektów i zasięg funkcjonowania nazw a ogólne tendencje nazwotwórcze, „Onomastica” LX, 2016, s. 13-26.
  • Jeszcze o dyskursywnym opisie nazw własnych, w: Slavica – onomastica – regionalia. Prace dedykowane Panu Profesorowi Jerzemu Dumie, red. M. Biolik i in., Olsztyn: UWM, s. 161-167.
  • Dyskurs urzędowy w ramach dyskursu instytucjonalnego, w: Dyskurs i jego odmiany, red. B. Witosz, K. Sujkowskiej-Sobisz, E. Ficek, Katowice, s. 43-53.
  • Medioonomastyka w ramach mediolingwistyki, „Prace Językoznawcze” 3/2016, s. 169-178.
  • Konwencja i kreacja w nazwach własnych, w: Konwencja i kreacja w języku, literaturze i narracji historycznej, red. M. Karwatowska, R. Litwiński, A. Siwiec, Lublin: UMCS, s. 101-117 [współautor; A. Siwiec].
  • Językowy wymiar paternalizmu na przykładzie interakcji lekarz-pacjent i urzędnik-klient, „Forum Lingwistyczne” 3/2016, s. 87-95.
  • Optymizacja jako wzorzec kształtowania pytań w rozmowie instytucjonalnej (na przykładzie relacji lekarz-pacjent i urzędnik-klient), „Prace Językoznawcze” 4/2016, s. 133-144.
  • Tendencje we współczesnym nazewnictwie polskim, w: Przyszłość polszczyzny - polszczyzna przyszłości, red. K. Kłosińska, R. Zimny, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, s. 234-245.
  • Nazwy w dyskursie – w kontekście koncepcji wtórnej oralności, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, vol. 24/1, s. 145-158.
  • Niemiec płakał, jak sprzedawał… O konwencjonalizacji gatunkowej internetowych ogłoszeń motoryzacyjnych, w: Współczesne media – gatunki w mediach. T.2. Gatunki w mediach elektronicznych, pod red. I. Hoffman, D. Kępy-Figury, Lublin: UMCS 2017, s. 321-335.
  • Nazwy własne w strukturze metafor pojęciowych, „Onomastica” LXI/2, s. 75-88.
  • „Obce” we współczesnym nazewnictwie polskim, w: Obcy/inny. Analiza przypadków, pod red. M. Karwatowskiej, R. Litwińskiego, A. Siwca, Lublin: UMCS, s. 205-217 [współautor: Adam Siwiec].

D. Recenzje, omówienia

  • VII Międzynarodowa Konferencja Slawistyczna, Zeszyty Naukowe WSP w Olsztynie. Prace Językoznawcze 2, Olsztyn 1998, 129-131 (sprawozdanie).
  • XIV Słowacka Konferencja Onomastyczna, Prace Językoznawcze UWM, t.II. Olsztyn 2000, 229-231 (sprawozdanie).
  • Onomastické Práce 4. Sborník rozprav k sedmdesátým narozeninám univ. prof. PhDr. Ivana Lutterera, Csc, Praha: Ústav pro jazyk český AV ČR, ss. 495. Prace Językoznawcze UWM, t. III. Olsztyn 2001, 172-179 (recenzja).
  • Personal Names and Naming. An Annotated Bibliography. Compiled by Edwin D. Lawson. Greenwood Press, New York – Westport – London, 1987, 185 s. Onomastica XLVI, 2001 (2002), 368-371 (recenzja).
  • More Names and Naming. An Annotated Bibliography. Compiled by Edwin D. Lawson. Greenwood Press, Westport 1995, 299 s., Onomastica XLVI, 2001 (2002), 371-372 (recenzja).
  • F. Nuessel, The Study of Names. A Guide to the Principles and Topics, Greenwood Press: Westport – London 1992, 152 s., Onomastica XLVII, 2002 (2003), 248-252 (recenzja).
  • XIII Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Olsztyn-Kalbornia 16-18 września 2002 r. (sprawozdanie), Onomastica XLVII,  2002 (2003), 266-270 (sprawozdanie).
  • XXII Międzynarodowy Kongres Onomastyczny ICOS (Piza, 28 sierpnia–4 września 2005), Onomastica L, 2005 (2006), 373-385 (sprawozdanie).
  • Wstęp, w: Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji, red. A. Naruszewicz-Duchlińska, M. Rutkowski, Olsztyn 2006, 7-8.
  • B. Dereń, Pochodne nazw własnych w słowniku i w tekście, Opole 2005: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, ss. 140, Onomastica LI, 2006 (2007), (recenzja).

E. Recenzje wydawnicze:

  • Nowożytne Igrzyska Olipmpjskie w mediach polskich do 1936 roku, red. P. Nowak, K. Stępnik, Lublin 2010.
  • Unisono na pomieszane języki 1. O rocku, jego twórcach i dziełach (w 70-lecie Czesława Niemena), red. R. Marcinkiewicz, Sosnowiec 2010.
  • czasopisma (stały recenzent): „Onomastica”, "Poznańskie Studia Polonistyczne"
  • Tatar First Names in Western Siberia, ed. Edited by: Zinaida S. Zavyalova, Edwin D. Lawson, Tomsk/New York 2010
  • Unisono w wielogłosie, red. R. Marcinkiewicz, Sosnowiec 2011
  • Adam Siwiec, Nazwy własne obiektów handlowo-usługowych w przestrzeni miasta, Lublin: UMCS (praca habilitacyjna)
  • P. Nowak, M. Piechota, G. Stachyra, Rozrywka w mediach i komunikacji społecznej. Wybrane zagadnienia, Lublin 2011.
  • Współczesne media, red. I Hoffman, D. Kępa-Figura, Lublin 2011, 2013

E. Ekspertyzy:

  • Recenzja nazw jaskiń polskich na zamówienie Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji (wrzesień/październik 2007 r.)
  • Ekspertyza nazw fizjograficznych z terenu województwa warmińsko-mazurskiego, podlaskiego i mazowieckiego na zamówienie Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego i Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, 2013 i 2014.
  • Ekspertyza językoznawcza książki L. Degrelle`a "Wiek HItlera" na zamówienie kancelarii prawniczej Dentos Europe, marzec 2018.

F. Prace popularyzatorskie:

  • Cykl felietonów „Pokaż język”, „Gazeta Uniwersytecka”, comiesięczny dodatek do „Gazety Olsztyńskiej”, od marca 2006 do 2009 w cyklu miesięcznym.
  • Cykl felietonów "Polszczyzna obczyzna?" z zakresu poprawności językowej, "Gazeta Gietrzwałdzka"
 

alt

pok. 358
+48 89 524 63 30
rutkow@uwm.edu.pl