„Po co etyka pedagogom?”

Tak brzmiał temat Ogólnopolskiego Sympozjum Naukowego, które odbyło się w dniach 14-15 września br. w Kortowie. Organizatorem sympozjum była Katedra Socjologii Edukacji i Polityki Oświatowej Wydziału Nauk Społecznych i Sztuki.

Celem sympozjum była dyskusja naukowa na temat etyki pedagogicznej w wymiarze teoretycznym i praktycznym. Podjętą tematykę uznano za wyjątkowo ważną, szczególnie dzisiaj, w czasach dramatycznego rozchwiania zasad i norm moralnych.

Etyka to nauka o moralności, zmierzająca do ustalenia pewnych cech wspólnych, swoistych ocen i norm zachowań człowieka, które mogą być moralnie dobre lub złe. Etyka bada społeczne i psychologiczne źródła powstawania poglądów moralnych, ich funkcję społeczną, i historyczny rozwój kryteriów ocen moralnych. W poszukiwaniu odpowiedzi na współczesne czasy niezbędne jest również rozpatrywanie etyki w powiązaniu z wykonywanym zawodem. Takie rozumienie odnosi się przede wszystkim do norm postępowania danej grupy zawodowej. Etyka zawodowa jest etyką normatywną, starającą się opisać wzór osobowy np. pedagoga, cele etyczne zawodu, normy postępowania istotne dla praktyki pedagogicznej oraz typowe konflikty etyczne, które mogą się pojawiać w praktyce zawodowej. Postawy moralne pedagogów są równie istotne, jak ich wysokie kwalifikacje zawodowe. Postawy łączą się bowiem immanentnie z odpowiedzialnością związaną z uprawianiem danego rodzaju działalności. Na tej podstawie możemy mówić o zapotrzebowaniu na swoisty katalog norm etycznych, jakich należy przestrzegać uprawiając dany rodzaj działalności.

Sympozjum wzbudziło spore zainteresowanie – uczestniczyło w nim ponad czterdziestu naukowców z ośrodków akademickich z całej Polski – m.in. z Krakowa, Warszawy, Wrocławia, Kielc, Bydgoszczy, Katowic i Rzeszowa.

Główne zainteresowanie obrad dotyczyło zagadnień związanych z nowymi polami odpowiedzialności etycznej w pedagogice, etycznymi aspektami procesu badawczego oraz poszukiwaniami odpowiedzi na pytanie: Czy istnieje etyka dla pedagogów? Dopełnieniem poruszanych problemów były rozważania odnoszące się do etyki zawodowej oraz etosu pedagogów. Uczestnicy obrad uznali, iż pytanie postawione w tytule sympozjum jest w swojej naturze retoryczne, gdyż trudno wyobrazić sobie działalność pedagogiczną bez etyki. Problemem zasadniczym pozostaje jednak, z czym to pojęcie można utożsamiać. Jakie przypisywać mu znaczenia? W tym kontekście miały miejsce ożywione, polemiczne, a zarazem twórcze dyskusje podkreślające, iż w obecnej pogmatwanej, niejednoznacznej rzeczywistości społecznej i edukacyjnej brak niejednokrotnie pewności, czy etyka i wynikające z niej powinności, są jednakowo odczytywane przez samych pedagogów.

W zgodnej opinii uczestników, obrady sympozjum przyczyniły się do mocnego zaakcentowania wagi etyki w codziennym, niełatwym funkcjonowaniu pedagogów w obecnej rzeczywistości. Tym trudniejszym, iż w głos pedagogów i ich opinie wsłuchuje się niejednokrotnie wielu, ale jeszcze niezbyt wielu z tego, co pedagogowie mówią i sugerują, wyciąga konstruktywne wnioski dla własnych poglądów i przemyśleń oraz działalności.

dr Wiktor Sawczuk, Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego

Tekst ukazał się również w „Wiadomościach Uniwersyteckich” Nr 10 (88), Olsztyn, październik 2006

Autor zdjęć: Adrian Norejko