XXI insceniza cja Bitwy pod Grunwaldem

Żywa lekcja historii

Bitwa pod Grunwaldem, która rozegrała się 15 lipca 1410 roku, jest uznawana za jedno z najważniejszych najbardziej spektakularnych wydarzeń militarnych średniowiecza. Natomiast jej inscenizacja jest największym w naszym kraju wydarzeniem o historycznym charakterze. Scenariusz i reżyseria Krzysztof Górecki.

Na XXII  inscenizację  Bitwy pod Grunwaldem przyjechało ponad 1000 rekonstruktorów.

Na kilka dni przed bitwą rekonstruktorzy rozbili obozy historyczne, w których mieszkali i żyli według średniowiecznych reguł i zasad. Nie używali współczesnych sprzętów, gotowali zgodnie ze średniowiecznymi przepisami ( np. piekli świnię na rożnie) i ubierali się wyłącznie w historyczne stroje. Przyjechali także rzemieślnicy, którzy wykonywali historyczne stroje, naczynia i elementy uzbrojenia. Natomiast w dniu uroczystości przyjechało ponad 30 tys. osób, żeby obejrzeć inscenizację.

Grająca damę dworu paradującą w jedwabnych sukniach powiedziała, że oni dzielą rok na dwie części, tj.: przed inscenizacją na Polach Grunwaldzkich i po inscenizacji.

Dzień przed inscenizacją odbyły się miedzy innymi: IX Mistrzostwa Polski w Walkach Rycerskich, V Turniej Bojowy Miecza Jednoręcznego „O Złoty Pas Grunwaldu”, Turniej Łuczniczy ”EFENDI”, Mistrzostwa Polski w Walkach Rycerskich i Turniej Bojowy „Samoczwart na machinach bojowych”. Natomiast po inscenizacji odbyło się wiele koncertów.

Uroczystość rozpoczęło wciągnięcie na maszt polskiej flagi państwowej przy dźwiękach hymnu narodowego. Wykonał to wojskowy poczet sztandarowy, który pełnił później przy maszcie flagowym honorową wartę.

Gośćmi XXII inscenizacji byli między innymi: ambasador Litwy w Polsce Eduardas Borissovas oraz attache obrony Ambasador Litwy w Polsce Vitis Kazokas. Zaproszono także parlamentarzystów RP oraz marszałków i wicemarszałków województw uczestniczących w odbywającym się w Olsztynie Konwencie Marszałków, a także samorządowców z Warmii i Mazur.

Stowarzyszenie Absolwentów Uniwersytetu warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie reprezentowali dr Bolesław Pilarek, prezes i prof. dr hab. Jan Tywończuk, członek zarządu.

Inscenizację poprzedził Apel Grunwaldzki. Rozpoczęła go krótka inscenizacja z udziałem posłów Wielkiego Mistrza oraz króla Władysława Jagiełły. Posłowie, w imieniu Mistrza, ponaglali Jagiełłę do walki, oferując mu ustąpienie pola oraz dwa nagie miecze. Król i jego świata miecze przyjęli ”jako znak zwycięstwa”. Następnie odbył się apel harcerskich drużyn grunwaldzkich, które co roku odwiedzają Grunwald, aby uczcić pamiętną bitwę. Zloty organizuje Wspólnota Drużyn Grunwaldzkich, ogólnopolski ruch programowo – metodyczny oraz Chorągiew Warmińsko – Mazurska Związku Harcerstwa Polskiego. Stałym punktem programu jest służba przy obchodach rocznicy bitwy oraz udział w inscenizacji tego widowiska. W tym roku w zlocie uczestniczyło 1160 harcerzy z całej Polski. Drużynom harcerskim przewodziła naczelnik ZHP hm. Anna Nowosad. Wybrani harcerze uczestniczący w zlocie drużyn grunwaldzkich otrzymali odznaki i odznaczenia.

Gustaw Marek Brzezin, marszałek województwa warmińsko – mazurskiego podkreślił rolę samorządu województwa, głównego organizatora obchodów 609 rocznicy bitwy grunwaldzkiej. Powiedział między innymi, że Grunwald jest marką województwa warmińsko – mazurskiego i coroczna inscenizacja bitwy jest największą w Polsce oraz jedną z największych w Europie. Dzisiejsze wydarzenie jest zapowiedzią wielkiego, przyszłorocznego święta związanego z uruchomieniem nowego gmachu muzeum. Ma on mieć blisko 2 tys. metrów kwadratowych. Warto podkreślić, że już teraz Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w barwny i ciekawy sposób popularyzuje historię. Dzięki pracownikom muzeum, ich pomysłom i entuzjazmowi do ich realizacji Grunwald przestał być wyłącznie symbolem, jest dziś miejscem żywej historii i laboratorium badawczym. Chcemy, żeby te pola były dostępne nie tylko w czasie rocznicy bitwy, ale także przez cały rok, podobnie jak to ma miejsce w innych częściach Europy. Mamy nadzieję, że po zbudowaniu nowych obiektów nasze muzeum będzie ważną placówką nie tylko w skali regionu, ale stanie się europejska stolicą rycerstwa. Współpracujemy z Ministerstwem  Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundacją Grunwald, która jest od zarania organizatorem tego wydarzenia.

W kierowanym przez Szymona Dreja Muzeum Bitwy pod Grunwaldem znajdują się kopie chorągwi polskich, litewskich i krzyżackich zdobytych w tej bitwie. Uczestnicy wycieczek mogą obejrzeć film poświecony obrazowi Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem” oraz film Aleksandra Forda „ Krzyżacy” , który wcześniej w kinach obejrzało ponad 30 milionów osób.

Artur Chojecki, wojewoda warmińsko – mazurski  odczytał list premiera Mateusza Morawieckiego, który miedzy innymi napisał: „W historii naszej ojczyzny są miejsca i wydarzenia, które budzą szczególne emocje. Daty, które są symboliczne i rozpoznawalne przez wszystkich. Tak jest z Bitwą pod Grunwaldem”. Premier Mateusz Morawiecki podziękował rekonstruktorom i organizatorom imprezy za „ żywą lekcję  historii”. W swoim imieniu wojewoda Artur Chojecki powiedział między innymi, że wszystkich nas sprowadza dziś, pod Grunwald chęć wspólnego cieszenia się piękną datą z kart naszej historii. To przejaw naszego patriotyzmu. Bardzo ważny, gdyż żyje my w czasach pewnego kryzysu patriotyzmu. Dziś musimy budować patriotyzm jako zaangażowanie człowieka na rzecz Ojczyzny. Współczesną formą patriotyzmu jest aktywność ekonomiczna, gospodarcza czy nawet ochrona środowiska. Wymaga od nas obywatelskich postaw, takich jak: solidarność ze wspólnotą, troska o jakość wspólnotowego życia, uczciwa praca, troska o wychowanie przyszłych pokoleń.

Za popularyzacje i krzewienie wiedzy o zwycięstwie przodków podziękowali organizatorom imprezy Marek Kuchciński, marszałek Sejmu i Stanisław Karczewski, marszałek Senatu. Marszałkowie podkreślili, że barwny sposób popularyzacji wiedzy o wiktorii pod Grunwaldem służy patriotyzmowi i pogłębianiu historycznej wiedzy.

Jan Krzysztof Ardanowski, minister rolnictwa i rozwoju wsi podkreślił rolę wolnych, polskich kmieci, którzy stanowili w bitwie pod Grunwaldem potężną siłę wsparcia dla rycerstwa. Dopiewo w późniejszych wiekach polskiego chłopa upodlono  przywiązując go do ziemi. Podziękował za pomysł i wkład pracy i pogratulował organizatorom świetnie przygotowanego wydarzenia patriotycznego.

Na zakończenie  Apelu Grunwaldzkiego wiązanki kwiatów i wieńce pod Pomnikiem Grunwaldu złożyli: Gustaw Marek Brzezin, marszałek województwa warmińsko – mazurskiego, Artur Chojecki, wojewoda warmińsko – mazurski, Jan Krzysztof Ardanowski, minister rolnictwa i rozwoju wsi, gen. dyw. Marek Sokołowski  dowódca 15. giżyckiej brygady zmechanizowanej, ambasador Litwy w Polsce Eduardas Borissovas, attache obrony Ambasador Litwy w Polsce Vitis Kazokas i liczne delegacje przedstawicieli parlamentarzystów, samorządów, urzędów, wojska oraz harcerzy z naczelnikiem ZHP hm. Anną Nowosad.

Apel Grunwaldzki zakończyła defilada żołnierzy dowodzonej przez. gen. dyw. Marka Sokołowskiego 15. giżyckiej brygady zmechanizowanej, żołnierzy z Litwy i harcerzy.

Po apelu odtworzono przebieg największej bitwy średniowiecznej Europy, którą 15 lipca 1410 roku stoczyły sprzymierzone wojska polsko – litewskie pod wodzą króla Władysława Jagiełły z hufcami państwa zakonu krzyżackiego na polach pomiędzy wsiami: Grunwald, Stębark, Łodwigowo i jeziorem Lubeń. Sygnał do rozpoczęcia inscenizacji dały wystrzały z bombard oddane przez ministra rolnictwa Jana Krzysztofa Ardanowskiego i marszałka Gustawa Marka Brzezina.Ta jedna z trzech największych w Europie inscenizacji odbyła się według znanej każdemu interpretacji Henryka Sienkiewicza zamieszczonej w słynnej jego powieści „Krzyżacy”. Rekonstruktorzy oraz lektor posługiwali się tekstem z książki. Zmaganiom rycerzy towarzyszyła najstarsza polska pieśń religijna „Bogurodzica. Postać Ulricha von Jungingena, Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego odtwarzał Jarosław Strużyński z Gniewu, króla Władysława Jagiełłę Jacek Szymański. Widzowie mogli podziwiać stroje z epoki, konie w rynsztunku oraz uzbrojenie rycerzy. Walka wyglądała realistycznie. Powtórzono scenę z mieczami i zaczęła się godzinna potyczka. Na początku szala zwycięstwa przechylała się na stronę wojsk Zakonu, a po jakimś czasie wojska polsko – litewskie rozgromiły Krzyżaków.

Na zakończenie przypomnę historię grunwaldzkiej inscenizacji. Ponad 30 lat temu Henryk Kacprzyk ówczesny wójt gminy Grunwald postanowił zorganizować jakąś imprezę na Polach Grunwaldzkich i zaprosił do współpracy prężnie działające Bractwo Miecza i Kuszy z Warszawy. W następnych latach wzrosło zainteresowanie pokazami historycznymi. W roku 1998 podjęto próbę  zorganizowania dużego wydarzenia historycznego. Jacek Szymański z Bractwa Miecza i Kuszy zwołał grupy historyczne z całego kraju. Na pierwszą bitwę przybyło około 600 rekonstruktorów, z czego w potyczce uczestniczyło 280.  W

następnych uczestniczyli odtwórcy nie tylko z Europy, ale także z Australii, USA, Kanady, Nowej Zelandii i RPA. Nie szczędzili czasu ani własnych pieniędzy. Na przykład na 600 – lecie przyjechało prawie 7 tys. rekonstruktorów, z czego na pole bitwy wyszło około 2700. Od 1998 roku na polach pod Grunwaldem  spotyka się ponad 3000 miłośników średniowiecza z całego świata. Naturalnie głównym  punktem programu jest inscenizacja Bitwy pod Grunwaldem. Bywało, że na pole wychodziło ponad 1400 rycerzy, aby wziąć udział w największej plenerowej inscenizacji bitwy średniowiecznej.

-Jestem zbudowany – powiedział profesor Jan Tywończuk – zainteresowaniem obchodami Dni Grunwaldu. Warto podkreślić, że uroczystość jest związana przede wszystkim z rocznicą grunwaldzkiej bitwy i jest świętem miejscowości Grunwald. Nie ma ono nawet charakteru gminnego święta, jak coroczne dożynki. Dlatego serdecznie gratuluję pomysłodawcom i organizatorom, który potrafili z święta jednej wsi wykreować największą inscenizację w kraju, w której uczestniczą zarówno rekonstruktorzy, jak i widzowie z wielu krajów.

Bolesław Pilarek

Komentarze nie są dozwolone.