“Nowoczesność życia żąda

wyprzedzającej nowoczesności myślenia”

Takim przesłaniem opatrzony jest wiszący w biurze Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie portret założyciela tej organizacji prof. zw. dr. hab. Jerzego Strzeżka, dr.h.c., który w tym roku obchodzi 85 rocznicę urodzin. Składając obecnemu wiceprezesowi Zarządu SA UWM gratulacje z okazji jubileuszu urodzin, 35-lecia Stowarzyszenia Absolwentów UWM, 32 -lecia Fundacji im. M. Oczapowskiego oraz 30-lecia czasopisma „5plus X’  życzymy  w imieniu Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie wielu lat życia w doskonałym zdrowiu. Młodszym Koleżankom i Kolegom przypominamy  sylwetkę tego wybitnego sportowca, działacza społecznego naukowca i wychowawcę młodych pokoleń.

Jerzy Strzeżek urodził się w 1939 roku w Koźminku w powiecie kaliskim, a w 1961 na Wydziale Zootechnicznym Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie ukończył studia ze specjalnością biologia rozrodu zwierząt. Następnie odbył staż produkcyjny w RZD WSR w Pozortach. W 1962 r. zatrudniony został w Katedrze Biochemii Zwierząt kierowanej przez prof. dr. Wacława Minakowskiego. W tej Katedrze przeszedł wszystkie szczeble uczelnianej struktury od asystenta naukowo-technicznego do profesora zwyczajnego i kierownika. Tutaj przygotował pracę doktorska pt.: „Zależność między frakcjami białkowymi i DNA a jakością nasienia tryka,”. Po jej pomyślnej obronie w 1968 r otrzymał nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Sześć lat później przedłożył rozprawę habilitacyjną pt.: „Niektóre właściwości biochemiczne i immunologiczne białek nasienia buhaja i tryka oraz możliwości ich praktycznego wykorzystania w rozrodzie zwierząt”. Praca habilitacyjna została również wyróżniona nagrodą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Na dorobek profesora składa się między innymi ponad 500 prac recenzowanych, w tym 21 skryptów i podręczników akademickich oraz 3 patenty. Prof. zw. dr hab. Jerzy Strzeżek, dr h.c wypromował 20 doktorów, z których 12 uzyskało stopień doktora habilitowanego, a 5 otrzymało tytuł profesora.

Prof. zw.dr hab. Jerzy Strzeżek był jednocześnie opiekunem roku studiów zootechnicznych 1969-1974, prodziekanem Wydziału Zootechnicznego (1978-81), zastępcą dyrektora ds. naukowo-badaw­czych w Instytucie Fizjologii i Biochemii Zwierząt (1981-83), pro­rektorem ds. nauki, I zastępcą rektora (1984-87), rektorem (1987-90).

W 1969 r. na roku studiów, którym się opiekował, zainicjował powstanie Zespołu Pieśni i Tańca ”Kortowo”.

Tak te czasy wspomina członek zespołu, a dzisiejszy profesor Zenon Zduńczyk (Honorowy Profesor UWM);

-Dr Jerzy Strzeżek nie tylko uczestniczył w pokonaniu wielu problemów organizacyjnych, ale też zachęcał niezdecydowanych i wspierał zrezygnowanych pierwszymi niepowodzeniami tanecznymi. To on, dbał o pamięć o pierwszych latach zespołu. Dziś profesor swój osobisty stosunek do ZPiT ” Kortowo”, tego z pierwszych lat, sumuje frazą: „Nasz zespół, nasza duma”.

Dr Jerzy Strzeżek był lekkoatletą, akademic­kim mistrzem i wicemistrzem Polski w biegach na 400 i 800 m. Jako wybitny sportowiec po zakończeniu czynnego uprawiania sportu, zajął się trenerką. Tak go wspomina jeden z podopiecznych mgr inż. Ryszard Suty:

-Moim trenerem był Jerzy Strzeżek, młody energiczny naukowiec – świeżo po doktoracie. Nieźle dawał nam w kość, bo zakładał trampki oraz dresy i razem z grupą biegał w niedziele po lasach w tempie wyczynowym. To zimą i poza sezonem startowym. Uwielbialiśmy te wspólne treningi wytrzymałościowe W środku tygodnia pracował w swojej biochemii – czyli robił karierę, więc biegaliśmy sami. Wiosną tryb treningów się zmieniał – zaczynaliśmy szlifować formę na bieżni, wtedy nasz trener przychodził na stadion z Żoną i synem. Dopiero, gdy każdy z nas miał własną rodzinę, zrozumieliśmy jakie to trudne i wymagające wyrzeczeń.

W latach 1989 wspólnie z ówczesnym JM. Rektorem prof. zw. dr. hab. Jerzym Strzeżkiem i kilkoma dyrektorami wojewódzkich ośrodków postępu rolniczego założyliśmy wspólne czasopismo „Rolnicze ABC”. Po kilkunastu latach UWM zrezygnował z jego wydawania i przekazał innemu wydawcy. Miło mi poinformować, że czasopismo to wydawane jest obecnie przez kolejnego wydawcę.

W roku 2013 prof. zw. dr hab. Jerzy Strzeżek był inspiratorem utworzenia i zorganizowania Izby Tradycji. Przewodniczył Komitetowi Doradczemu Izby Tradycji. W 2015 r był pomysłodawcą utworzenia ekspozycji (muzeum) przedstawiającej dorobek kortowskiego sportu akademickiego obejmujący 65 lat. Lokalizacja ekspozycji znalazła miejsce przy Izbie Tradycji UWM.

Wróćmy jednak do zasadniczego tematu, jaki jest nauka. Badania profesora obejmują biotechnologię rozrodu zwierząt (proteomika, immunologia, kriobiochcmia nasienia zwierząt) i bioche­mię zwierząt. Zdaniem specjalistów do najbardziej wartościowych badań profesora Jerzego Strzeżka należą unikalne, o odkryw­czym charakterze prace nad systemami białek enzymatycznych i strukturalnych gruczołów pęcherzykowych knura oraz plazmy nasienia samców innych gatunków zwierząt gospodarskich.

Ściśle wyspecjalizowany kierunek badań oraz osiągnięcia badawcze sprawiły, że profesor Jerzy Strzeżek jest uznanym autorytetem naukowym w kraju i w skali międzynarodowej. Wraz z zespołem zrealizował projekt badawczo rozwojowy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Jego efektem było opracowanie kompleksowej technologii kriokonserwacji nasienia knura oraz uzyskanie patentu RP. Na szczególne podkreślenie zasługuje kierowanie przez profesora projektem zamawianym KBN dotyczącym biologii reprodukcyjnej. W ramach 6 celów badawczych zrealizowano 37 zadań badawczych. Uzyskane efekty naukowo-badawcze, rozwój naukowy kadr, aktywność publikacyjna i upowszechnieniowa oraz postęp metodyczny są wymiernym dorobkiem projektu.  Projekt przyczynił się do integracji krajowych zespołów naukowo-badawczych specjalizujących się w dziedzinie szeroko rozumianej biologii reprodukcyjnej, zarówno w aspekcie poznawczym, jak i aplikacyjnym.

Profesor Jerzy Strzeżek był wybierany do różnych opiniotwórczych gremiów, między innymi wielokrotnie w skład rad naukowych Instytutów Polskiej Akademii Nauk oraz instytutów resortowych, a także do komitetów redakcyjnych 3 liczących się czasopism naukowych: Polish Journal of Veterinary Sciences, Animal Science Papers and Reports oraz Reproductive Biology. Był członkiem Komitetu Biologii Rozrodu Zwierząt Użytkowych Polskiej Akademii Nauk, w którym w latach 1982-1987 pełnił funkcję sekretarza naukowego, zaś w 1993 roku wybrany został na funkcję przewodniczącego, którą sprawował do 2002 roku.

Jest też inicjatorem i członkiem – założycielem Towarzystwa Biologii Rozrodu, członkiem Zarządu Głównego TBR, przewodniczącym Kapituły Nagrody Naukowej TBR im. Profesora Władysława Bielańskiego. Działalność prof. Jerzego Strzeżka w Komitecie Biologii Rozrodu Zwierząt Użytkowych PAN wiąże się z wieloma osiągnięciami naukowymi.

W 2010 r. Polska Akademia Nauk przyznała prof. Jerzemu Strzeżkowi najwyższe odznaczenie- Medal im. Michała Oczapowskiego za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych.

Prof. Jerzy Strzeżek był inicjatorem nadania uczelni na jej 40-lecie imienia Michała Oczapowskiego – twórcy naukowych podstaw rolnictwa i pioniera nauk rolniczych w Polsce. Natomiast na skwerze przy rektoracie stoi popiersie Michała Oczpowskiego, przy którym  absolwenci często składają kwiaty. Należy nadmienić, że główna ulica Kortowa nosi nazwę imienia prof. Michała Oczapowskiego. Również pozostałe nazwy ulic Kortowa były przyjęte z inicjatywy prof. J. Strzeżka. Z jego inicjatywy także Stowarzyszenie Absolwentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego powołanej przez siebie Fundacji nadało imię M. Oczapowskiego.

Podkreślenia wymaga także dorobek profesora w strukturach Komitetu Badań Naukowych w Sekcji Biologicznych Podstaw Produkcji Zwierzęcej przy Zespole Nauk Rolniczych i Leśnych Komitetu Badań Naukowych. Wykonał dziesiątki recenzji projektów badawczych finansowanych przez KBN.

Prof. Jerzy Strzeżek pełnił wiele funkcji w krajowych i zagranicznych towarzystwach naukowych, miedzy innymi: w Polskim Towarzystwie Biochemicznym, Polskim Towarzystwie Nauk Weterynaryjnych, Polskim Towarzystwie Zootechnicznym, Towarzystwie Biologii Rozrodu oraz w International Society for Immunology of Reproduction – I.S.I.R; European Society for Domestic Animal Reproduction – ESDAR; International Coordination Commitee for Immunology of Reproduction – ICCIRi innych.

Profesor Jerzy Strzeżek w latach 2002-2004 był członkiem Państwowej Komisji Akredytacyjnej, przewodniczył Zespołowi Kierunków Studiów Rolniczych, Leśnych i Weterynaryjnych, był członkiem Prezydium PKA. W pierwszej kadencji zbudowana została pozycja PKA jako gwaranta jakości kształcenia w publicznych i niepublicznych szkołach wyższych. Wymagało to wyjątkowego zaangażowania zarówno w odniesieniu do działalności merytorycznej jak i organizacyjnej Komisji oraz Zespołu.  Za pracę w PKD Profesor został dwukrotnie wyróżniony przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W dowód uznania Senat Akademii Rolniczej w Krakowie nadał prof. dr. hab. Jerzemu Strzeżkowi najwyższą godność akademicką doktora honoris causa. Promotor doktoratu prof. dr hab. Kazimierz Kosiniak-Kamysz w laudacji podkreślił pozycję prof. dr. hab. Jerzego Strzeżka na forum nauki światowej. Wiele osiągnięć olsztyńskiego naukowca zostało wdrożonych do praktyki, a zatem wyróżnia się naukowca, którego konstruktywna, twórcza myśl i osiągnięcia stworzyły fundament merytoryczny, metodyczny i warsztatowy umożliwiający osiąganie postępu w badaniach przez następne pokolenia. Można więc powiedzieć twórcę znanej i o wysokim prestiżu szkoły naukowej z zakresu biochemii rozrodu zwierząt, wyróżnia się nauczyciela akademickiego legitymującego się bogatym dorobkiem dydaktycznym w kraju i poza granicami, daje się wyraz uznania aktywnemu propagatorowi polskiej myśli naukowej, autorytetowi uznanemu przez liczne ośrodki w kraju i na świecie, wyróżnia się Profesora dynamicznie działającego w strukturach Resortu Edukacji Narodowej i innych jednostek naukowych w kraju, przedstawiciela środowisk tworzących gremia opiniotwórcze w świeci

Za swoją działalność naukową i organizacyjną prof. Jerzy Strzeżek został odznaczony między innymi Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Krzyżem Kawalerskim OOP, Krzyżem Oficerskim OOP. Odznaczony został także Złotą Odznaką Zasłużony dla Stowarzyszenia Absolwentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, godnością Honorowego Absolwenta  i uhonorowany Statuetką Primus Inter Pares.

Bolesław Pilarek

 

Spotkanie rektorów uczelni kortowskiej z okazji 40-lecia uczelni i nadania przez Sejm RP imienia prof. Michała Oczapowskiego (w tle obraz). Od lewej strony profesorowie: Tadeusz Krzymowski, Andrzej Hopfer, Bolesław Dąbrowski, Eugeniusz Grabda, Teofil Mazur, Włodzimierz Baran, Jerzy Strzeżek