Idea Projektu

Od wielu lat obserwowane jest stopniowe zanikanie wielu cennych gatunków ryb oraz drastycznie spada wielkość połowów ryb. Zjawisko to ma (między innymi) podłoże w antropopresji, ograniczeniach naturalnego tarła i migracji ryb, zanieczyszczeniach środowiska. Wymienione procesy negatywnie wpłynęły szczególnie na ryby jesiotrowate i łososiowate, których naturalne populacje stopniowo zanikają i wymagają zabiegów restytucyjnych. Rozwój akwakultury ryb łososiowatych i jesiotrowatych wydaje się być nie tylko metodą umożliwiającą restytucję zagrożonych gatunków, ale także jedyną szansą, aby sprostać wciąż rosnącemu popytowi na ich mięso i produkty pochodzenia rybnego, tj. kawior.

Hodowane w Polsce gatunki ryb jesiotrowatych przystępują po raz pierwszy do rozrodu w wieku od siedmiu do dziesięciu lat. Z uwagi na nieliczne stada tarlaków, zazwyczaj do sztucznego tarła wykorzystuje się niewielką liczbę osobników, co niesie za sobą niebezpieczeństwo obniżenia poziomu zróżnicowania genetycznego otrzymywanego potomstwa. Na obecnym etapie rozwoju chowu i hodowli ryb jesiotrowatych bardzo ważnym punktem jest poznanie poziomu zmienności genetycznej istniejących stad rozrodczych ryb jesiotrowatych w Polsce. Zdarza się, iż w wyniku źle prowadzonej gospodarki hodowlanej dochodzi do zredukowania zmienności genetycznej, a w rezultacie do niekorzystnych następstw związanych z obniżeniem płodności, tempa wzrostu, odporności na choroby i pogorszeniem innych ważnych wskaźników biologicznych. Określenie poziomu zmienności genetycznej stada rozrodczego jest możliwe dzięki zastosowaniu analizy markerów molekularnych, szczególnie w odniesieniu do grup produkowanego materiału zarybieniowego.

Na szczególną uwagę zasługują nowoczesne i bezpieczne dla środowiska technologie produkcji atrakcyjnego materiału zarybieniowego, zwane manipulacjami genomowymi, których efektem nie są organizmy modyfikowane genetycznie (GMO), lecz ryby bezpłodne. Bezpłodne ryby mogą być wypuszczane nawet do wód otwartych i nie stanowią zagrożenia dla naturalnych biocenoz wodnych.

Podobnie ma się rzecz z coraz powszechniej stosowaną w nowoczesnej akwakulturze metodą kriokonserwacji i przechowywaniem gamet w kriobankach. Zabieg ten odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu genetycznym i konserwacji utrwalonych, pożądanych, reprezentatywnych cech dla danej populacji, a w przypadku stad ryb hodowlanych, jest często jedyną drogą zachowania cennych cech rodzicielskich oraz właściwego poziomu zmienności genetycznej.

Prace z zakresu nowoczesnej hodowli ryb wymagają gromadzenia bardzo dużej ilości danych. Poddawane są one aktualizacji i przetwarzaniu, np. obliczane są parametry genetyczne charakteryzujące populacje zwierząt, szacowana jest wartość hodowlana czy określany trend genetyczny w populacji. Narastająco gromadzone dane mogą stworzyć bank informacji hodowlanej a zastosowanie systemu komputerowego może wspomagać wszystkie decyzje hodowlane.