prof. dr hab. Zbigniew Chojnowski, prof. zw.

Udział w wydarzeniach

kulturalno-literackich


20 lutego 2020 r.

W internetowym wydaniu czasopisma "Nowy Napis Co Tydzień #037" ukazał się polemiczny szkic Zbigniewa Chojnowskiego pt. „Śmierć” krytyki literackiej, czyli życie bez reguł - zob. https://nowynapis.eu/tygodnik/nr-37/artykul/smierc-krytyki-literackiej-czyli-zycie-bez-regul

18 lutego 2020 r.

W "Gazecie Olsztyńskiej" ukazał się wywiad pt. Minęła epoka entuzjastów:

http://gazetaolsztynska.pl/633915,Prof-Zbigniew-Chojnowski-Minela-epoka-entuzjastow.html

Minęła epoka entuzjastów

Profesor Zbigniew Chojnowski jest związany z olsztyńską polonistyką od czterech dekad. Pracę badawczą i popularyzatorską łączy z wyzwaniami, jakie stawia przed nim literacka wena. Choć do tej pory wyrażał się przede wszystkim w poezji, w ostatnim czasie zadebiutował też jako prozaik.

26 lutego w budynku Wydziału Humanistycznego UWM przy ul. Obitza 1 (Aula Teatralna) obchodzony będzie Dzień Języka Ojczystego. Jego organizatorami są Katedra...

— Panie profesorze, dlaczego Dzień Języka Ojczystego nie jest organizowany przez Instytut Polonistyki i Logopedii, ale przez dwie nowe katedry?

— Filolodzy polscy od 1 stycznia 2020 są zatrudnieni w Instytucie Literaturoznawstwa oraz w Instytucie Językoznawstwa. Jest to organizacyjny rezultat wprowadzanej reformy nauki i szkolnictwa wyższego. Zgodnie z nią struktura Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie podporządkowana jest w sposób bardziej ścisły niż dotychczas zadaniom badawczym. W naszej sytuacji instytut grupuje wszystkich przedstawicieli uprawiających daną dyscyplinę z wymiernym, wyrażającym się liczbą zdobytych punktów, skutkiem. Filolodzy — nie tylko polscy — są albo literaturoznawcami, albo językoznawcami. Dlatego powstały Katedra Literatury Polskiej i Katedra Języka Polskiego, a także inne, w których pracują angliści, germaniści czy rusycyści. Dyscyplinowy rozdział filologów nie oznacza jednak, że stronią od siebie. Łączą ich badania interdyscyplinarne i dydaktyka. Kształcą tych samych studentów. Wspólnie organizują tradycyjne przedsięwzięcia, takie jak konferencje, Dzień Języka Ojczystego, rozmaite konkursy.

— Ma pan za sobą duży awans, będący chyba dobrym podsumowaniem znaczenia, jakie dla Wydziału Humanistycznego ma polonistyka. Został pan szefem literaturoznawców z całego wydziału...

— Na wspomniany przez panią awans filolodzy pracowali przez ponad 50 lat.

Polonistyka olsztyńska weszła w kolejną fazę rozwoju — być może najtrudniejszą w swojej historii.

Każdy filolog musi sprostać ministerialnym wymaganiom, czyli publikować, zdobywać granty i wpływać wynikami badawczymi na otoczenie społeczne. Jako dyrektor Instytutu Literaturoznawstwa podjąłem działania, związane z ustaleniem zasad jego funkcjonowania. Najogólniej rzecz biorąc, na poziomie instytutowym koncentrujemy się na aktywności naukowej, a na poziomie katedr na procesie dydaktycznym. Z jednej strony Instytut wspierają członkowie Rady Naukowej Dyscypliny Literaturoznawstwo, a z drugiej kierownicy katedr.

— Praca na takim stanowisku wiąże się z koniecznością zaangażowania się w sprawy administracyjne. To chyba nie jest coś, co poeci lubią najbardziej?

— Zaangażowanie się w sprawy administracyjne jest trudnym wyzwaniem, choć niezupełnie czymś nowym w moim zawodowym życiu. Już drugą kadencję jestem senatorem UWM, od 12 lat przewodniczę Kolegium Wydawniczemu, a prawie od roku zasiadam w Radzie Uczelni. Zarówno wieloletnia aktywność badawcza, jak i organizacyjna oraz społeczna pozwoliła mi przygotować się do pełnienia funkcji dyrektora instytutu naukowego. W moim wypadku nie stoi to w kolizji z byciem poetą. Staram się moją wrażliwość artystyczną, etyczną czy językową wykorzystywać w pracy z ludźmi i na rzecz dobra literaturoznawstwa, a także humanistyki i całego Uniwersytetu. Jesteśmy wspólnotą uniwersytecką. To wielka wartość, która wymaga codziennych i konkretnych starań.

— Studenci podzielają pańskie pasje artystyczne?

— Pasje literackie studentów są coraz rzadsze. Do przeszłości odeszło przekonanie, że aby zostać poetą czy pisarzem, trzeba ukończyć filologię polską.

— Jak pan wspomniał, olsztyńska polonistyka skończyła w minionym roku 50 lat. Jej historia to także Pana historia: najpierw studenta, a później wykładowcy...

— Z Wydziałem Humanistycznym jestem związany od ponad 40 lat i obserwowałem go jako licealista, student, asystent itd. Przez ten czas nastąpił olbrzymi rozwój kadrowy i jakościowy. O osiągnięciach świadczą nie tylko stopnie i tytuły naukowe pracowników (to oczywiste), ale setki ważnych dla humanistyki książek, artykułów i pewien rezonans wyników badawczych w Polsce i poza nią. Humaniści powinni chcieć wyzwolić się z poczucia zbędności.

Solidna infrastruktura i ambitna kadra Uczelni to nasz kapitał. Wydaje mi się, że powinniśmy w jeszcze większym stopniu wykorzystywać te możliwości, które stwarza nam Uniwersytet. Minęła epoka entuzjastów. Nasz czas daje nam prawo, środki i sposoby, byśmy urzeczywistniali idee, które kiedyś były jedynie w sferze marzeń.

— W jakim kierunku podąża pańska praca naukowa?

— Moje badania skupiają się od początku na poezji dwudziestowiecznej. Przypomniałem o tym w zeszłym roku, wydając w Krakowie monografię o twórczości Kazimiery Iłłakowiczówny. Od lat zbieram materiały do książek o Witoldzie Wirpszy i Leszku A. Moczulskim. Wiosną ukaże się zbiór moich esejów, szkiców i not o krytyce literackiej i czytelnictwie pt. „Czytanie czytania”. W przygotowaniu tom o prozie. Nadal pochylam się nad literaturą związaną z Warmią i Mazurami. Ukończyłem książkę „Polska tradycja literacka w piśmiennictwie mazurskim. Recepcja i wypisy”.

— Ma pan za sobą także debiut prozatorski. To nowe otwarcie w pańskiej twórczości?

— Wydane w końcu zeszłego roku „Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego” jest pierwszą częścią zakrojonego na kilkanaście tomów cyklu. Poezja nie opuszcza mnie, ale robi się zazdrosna.

— Ostatnie miesiące były dobrym czasem dla literatury polskiej. I to zarówno w kontekście prestiżu, jak i komercyjnego sukcesu. Myślę o Noblu Tokarczuk i fenomenie Sapkowskiego, którego „Wiedźmin”, także dzięki serialowi, dołączył do grona najczęściej kupowanych (poza granicami Polski) książek. Świat nas na nowo odkrywa?

— Sukcesy polskiej literatury świadczą o tym, jak kreatywna jest polszczyzna, ale też uświadamiają, jak ważne w Polsce jest i powinno być literaturoznawstwo. Jak pisał Norwid: „Nie miecz, nie tarcz bronią Języka, / Lecz – arcydzieła”.

— A czy pan ostatnio odkrył coś dla siebie? Śledzi pan młodych twórców? A może wraca pan do wcześniej przeczytanych książek?

— Śledzę nowości. Pisuję o nich w „Nowych Książkach”, „Twórczości”, „Akcencie” czy „Nowym Napisie”. Teraz jestem pod wrażeniem przeczytanej kilka dni temu powieści Marty Kwaśnickiej „Pomyłka”. Kocham wracać do klasyki. Zadziwia mnie mądrość, piękno, siła wyrazu, duch żywego słowa w utworach Jana Kochanowskiego, Ignacego Krasickiego, Adama Mickiewicza, Aleksandra hr. Fredry itd.

— W czasie Dnia Języka Ojczystego poznamy laureatów konkursu „O Trzcinę Kortowa”. Jeszcze nie możemy zdradzać, kto ujął jurorów, ale proszę powiedzieć, jaki był poziom, jakie tematy poruszają młodzi poeci...

— Jury właśnie podsumowało IX. edycję konkursu „O Trzcinę Kortowa”. Nadesłano 69 wierszy. Są wyjątkowo zróżnicowane pod względem formy i tematyki. Zauważam odchodzenie od liryzmu na rzecz kwestii egzystencjalnych, społecznych i etycznych. Ucieszyło mnie i to, że młodzi autorzy nie silą się, by rymować. Układając wiersz, próbują znaleźć w układzie słów rytm.

— To dobra prognoza, ale i wyzwanie...

— W najbliższych latach w większym stopniu powinniśmy zadbać o to, aby młode pokolenie miało realne szanse podjęcia na poważnie aktywności twórczej, naukowej. Obawiam się, że jest zaburzona naturalna wymiana generacji.

 

Rozmawiała Daria Bruszewska-Przytuła

 

6 lutego 2020 r.

W internetowym wydaniu "Nowego Napisu" ukazał się esej Zbigniewa Chojnowskiego o poezji Ludwiki Amber pt. Poezja jako podróżowanie w czasie i przestrzeni.

zob: https://nowynapis.eu/tygodnik/nr-35/artykul/poezja-jako-podrozowanie-w-czasie-i-przestrzeni

29 stycznia 2020 r.

Prof. Zbigniew Chojnowski wystąpił w filmie o Kazimierze Iłłakowiczównie z cyklu "Sądy przesądy – w powiększeniu" - program jest dostępny na TVP VOD: https://vod.tvp.pl/video/sady-przesady-w-powiekszeniu,kazimiera-illakowiczowna,46379735.

25 stycznia 2020 r. w Ełku

W Ełckim Centrum Kultury, Galeria Ślad o godz. 18:00 odbyła się promocja książki MAZURSKI FÉBEL abo MAZURSKÁ FIBLA czyli ELEMENTARZ mowy mazurskiej. Wstęp napisał Zbigniew Chojnowski. Elementarz zawiera 12 niesamowitych lekcji wraz z ćwiczeniami, opracowanych przez Piotra Szatkowskiego.

23 stycznia 2020 r.

W internetowym wydaniu "Nowego Napisu Co Tydzień #033 " została "zawieszona" wypowiedź Zbigniewa Chojnowskiego o poezji Piotra Szewca pt. To nie jest tylko zdjęcie z pamięci. Mówi m.in.:

"Wiersze Piotra Szewca są krótkie, migawkowe – idą z głębi pamięci poety. O kim on opowiada? On opowiada historię – by nie rzec – historyjki rodzinne. A to co robił tata, a to co powiedziała kiedyś babcia, opowiada o studni, która stała w podwórzu, o zwierzętach, owadach, które kręciły się w pobliżu. I te wiersze, również, topograficznie są osadzone w okolicy zamojskiej, która geograficznie się bardzo ciekawie nazywa, mianowicie Padół Zamojski.

Wiersze te, można by powiedzieć, są realistyczne, to znaczy operują takim materiałem realiów codziennych. Przy czym to jest przesiane przez świadomość. To nie jest tylko zdjęcie z pamięci, to jest także głęboka opowieść o życiu, które ciągle się nam rozpada, które wypada z tych całości, do których my jesteśmy przyzwyczajeni, ta poezja opowiada o tym, że dajemy sobie coraz mniej czas na przyswojenie tego, co przeżywamy“.

Całość zob.:

https://www.youtube.com/watch?v=UEnCABMIG2o&feature=share&fbclid=IwAR0e-jqGp1pNbR6-FWdDhnhcgCfemnFL4QqQNMQJ3AdoCwN3I0Q7BDbk3HA

 

15 grudnia 20019 r. w Gołdapi

"W Letnim Ogrodzie restauracji „Matrioszka” odbyło się w sobotę otwarcie plenerowej wystawa fotografii „Okamgnienie cywilizacji”. Swoimi wizjami na ten temat podzielili się z nami autorzy prac: Aleksandra Król-Berut, Zbigniew Chojnowski, Tadeusz Krzywicki, Zbigniew Mieruński, Mirosław Słapik, Zygfryd Słapik i Sławomir Stalmach.

Wydarzenie patronatem honorowym objęła starosta gołdapski Marzanna Wardziejewska.

Inicjatorem wystawy jest dziennikarz TVP i pisarz Sławomir Stalmach, organizatorem Mirosław Słapik. Zdjęcia są w formacie 50 na 35 cm.

Mottem wystawy jest fragment tekstu prof. Zbigniewa Chojnowskiego, który jest jednocześnie autorem trzech fotografii:

Żywa świadomość archeologicznych złóż terenu własnego istnienia wynika z pragnienia gospodarskiego spojrzenia na swoją okolicę-świat, okolicę-pogranicze”.

12 grudnia 2019 r. w Kętrzynie

W Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Kętrzynie odbyło się spotkanie autorskie z O. Aleksandrem Jacyniakiem, który mówił m.in. o swojej książce  ANTYKRYZYSOWY PORADNIK BIBLIJNY. Refleksje na trudny czas. Następnie prof. Zbigniew Chojnowski przedstawił wykład pt. Opisać każdy zakątek i czas. Regionalizm jako postawa literacka. Nawiązywał m.in. do dzieł literackich polskich noblistów.

11 grudnia 019 r. w Ełku

W siedzibie Muzeum Historycznego w Ełku prof. Zbigniew Chojnowski przedstawił wykład Język i postacie literatury mazurskiej z cyklu w ramach projektu „Przywrócić zapomniane – mazursko godka”, który dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz ze środków Gminy Miasta Ełku. Wcześniej wystąpili również: dr Jerzy Łapo (Hej Mazury, jak wy… trudne. Co warto wiedzieć o krainie pogranicza) i dr Stefan Marcinkiewicz  (Sytuacja ludności mazurskiej w powiecie ełckim po 1945 r).

 

8 grudnia 2019 r.

W cyklicznym programie red. Joanny Wilengowskiej TVP Olsztyn Informacje Kulturalne przedstawiono krótki felieton o książce Zbigniewa Chojnowskiego "Aktorstwo. Z dziennika Wiktora Sulkowskiego".

 

2-6 grudnia 2019 r. w Olsztynie

Odbyły się Olsztyńskiego Dni Literatury, a w tym m.in.: czytanie wierszy w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w akcji "Poezja dla pokoju", premiera nowej książki Zbigniewa Chojnowskiego w Ogrodzie Zimowym Biblioteki Uniwersyteckiej UWM, promocja piątego Almanachu olsztyńskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Muzeum Nowoczesności (dawnej zajezdni trolejbusów). Wszystkie spotkania poprowadził prof. Krzysztof Szatrawski.

29 listopada 2019 r. w Piszu

W Piskim Domu Kultury odbyła się promocja płyty "Mazurski Mikroświat". Jest to dar pamięci w 160. rocznicę urodzin Michała Kajki, a jednocześnie w 80. rocznicę jego śmierci. Środki na realizację projektu pochodziły z  Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Pieniądze otrzymało Stowarzyszenie „Miasto Jana” z Pisza w porozumieniu z Lokalną Grupą Działania „Mazurskie Morze” z siedzibą w Orzyszu.

Na płycie znajdują się piosenki do słów Kajki w wykonaniu autora muzyki do nich - Bogusława Trupacza. Koncert otworzył wykład prof. Zbigniewa Chojnowskiego pt. "Opowieść o muzyczności w twórczości Michała Kajki". Wiersze "Mazurski Słowika" zabrzmiały współcześnie i aktualnie, spotykając się z aplauzem licznie zgromadzonej publiczności. Organizatorzy wydarzenia przygotowali 200 płyt do rozdania.

22 listopada 2019 r. w Piszu

Muzeum Ziemi Piskiej zakończyło sezon spotkań z okazji 50-lecia swego istnienia uroczystą galą. Placówka została założona w 1969 roku. Uroczystość poprowadziła dr Aneta Karwowska, dyrektor Muzeum Ziemi Piskiej, oraz Tomasz Szuran, konferansjer Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego. Prof. dr hab. Stanisław Achremczyk wygłosił prelekcję pt. „Wrastanie w Mazury – rola Muzeum Ziemi Piskiej w regionie”.  Historię Muzeum przedstawiono w filmie dokumentalno-historycznym. Do rąk czytelników oddano 25 numer czasopisma „Znad Pisy”. Pprzyznano też jubileuszowej nagrody Przyjaciel Muzeum Ziemi Piskiej. Wyróżnienie otrzymało dziesięciu laureatów, wśród których znalazł się prof. Zbigniew Chojnowski, który z Muzeum współpracuje od 1990 r.

Artyści Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego, soliści w towarzystwie kwintetu dętego przedstawili koncert pod tytułem „Powróćmy jak za dawnych lat”.

21 listopada 2019 r.

Na Wydziale Humanistycznym w spotkaniach z cyklu "Czwartki z Humanistyką" prof. Zbigniew Chojnowski przedstawił wykład nt. "Jan Twardowski - paradoks w poezji". Paradoksalność została omówiona jako specyfika mowy poetyckiej. Wyraża ona nie tylko postawę chrześcijańską twórcy, ale także prawdę o tym, że każda istota na tym świecie zależy od wzajemnych relacji z innymi.

7 listopada 2019 r.

Na stronach internetowych "Nowego Napisu" ukazały się wiersze Zbigniewa Chojnowskiego:

https://nowynapis.eu/autor/zbigniew-chojnowski

6 listopada 2019 r. w Rynie

Miejska Biblioteka Publiczna  w Rynie zorganizowała wykład na temat "Niepodległa a Mazury ". Prof. Zbigniew Chojnowski mówił o stosunku ludności mazurskiej do odradzającej się państwowości polskiej na tle historycznym. Publiczność składała się z przedstawicieli starszych i młodszych pokoleń rynianek i rynian. Przekazywane treści obudziły potrzebę dialogu i lepszego poznania historii oraz kultury Warmii i Mazur. Poszerzyła się świadomość skomplikowanej sytuacji, w której odrodziła się państwowość Polski w 1918 r.

4 listopada 2019 r. w Ostrołęce

W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Ostrołęce odbyła się debata nt. Wokół "Innego świata" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Spotkanie poprowadzili prof. dr hab. Zbigniew Chojnowski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego i ostrołęczanin dr hab. Karol Samsel z  Uniwersytetu Warszawskiego. Mowa była o wielowymiarowości dzieła przedstawiającego "kosmos łagru". Zastanawiano się nad możliwością zrozumienia tragedii godności opisanych przez Herlinga-Grudzińskiego. W debacie uczestniczyli przedstawiciele ostrołęckich twórców i naukowców, a także licealiści. Zob.

https://www.moja-ostroleka.pl/art/1572877228/wokol-innego-swiata-gustawa-herlinga-grudzinskiego-debata-w-ostroleckiej-bibliotece-zdjecia

 

19 października 2019 r. w Giżycku

Minął jeden rok od śmierci Grzegorza Białuńskiego (2 kwietnia 1967 - 16 października 2018).19 października 2019 w auli I Liceum Ogólnokształcącego im. Wojciecha Ketrzyńskiego w Giżycku (ul. Traugutta 1) odbyło się specjalne spotkanie. Bogatą działalność naukową i społeczną, oraz osobowość nieodżałowanego giżycczanina, wybitnego naukowca, profesora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego wspominali bliscy. Przedstawiono książkę Grzegorz Białuński we wspomnieniach, w której Bohatera publikacji wywołują z pamięci: Edward Konarzewski, Dorota Cichowicz, Henryk Falkowski, Maciej Cichowicz, Waldemar Brenda, Mariusz Piotrowski, Jan Sekta, Wojciech Chodakowski, Jerzy Łapo, Radosław Biskup, Małgorzata Karczewska i Maciej Karczewski, Waldemar Mierzwa, Aneta Karwowska, Janusz Małłek, Cezary Tryk, Alicja Dobrosielska, Jerzy Przyborowski, Zbigniew Chojnowski, Bogdan Radzicki, Marta Białuńska.

2-5 października 2019 r.

W Dworku Sierakowskich pod hasłem „METAF czyli powrót poezji metafizycznej” odbył  się 10. Festiwalu Poezji w Sopocie.  Wśród wydarzeń: "Rozmowy z Różewiczem" Jana Polkowskiego, które przedstawił dr Józef Maria Ruszar. 5 października  promowano Kwartalnik Kulturalny „Nowy Napis”, a w dyskusji o poezji metafizycznej udział wzięli: Zbigniew Chojnowski, Przemysław Dakowicz, Wojciech Kudyba, Jarosław Ławski, Józef M. Ruszar, ks. Jan Sochoń. Dyrektorem święta poezji był Krzysztof Kuczkowski.

21 września 2019 r., sobota

W Centrum Polsko_Francuskim w Olsztynie odbyła się promocja antologii poetyckiej wierszy poetów z Warmii i Mazur  Ciel et lacs: anthologie de poètes de Varmie-Mazurie w przekładzie Frédérique Laurent. Większość autorów dopisała, przyjechała, a nawet czytała utwory z antologii, które były przedstawiane także po francusku. Udział wzięli: Tamara Bołdak-Janowska, Marek Barański, Kazimierz Brakoniecki, Alicja Bykowska-Salczyńska, Piotr Piaszczyński, Wojciech Marek Darski, Krzysztof Dariusz Szatrawski, Zbigniew Chojnowski, Wojciech Kass, Marcin Cielecki. W swej poezji był Erwin Kruk. Mirosław Słapik nie mógł dojechać. Wszyscy poeci antologijni byli razem.

Książka dostępna:

https://www.culture.leclerc/livre-u/litterature-u/theatre-poesie-u/poesie-u/ciel-et-lacs--anthologie-de-poetes-de-varmie-mazurie-9782868102416-pr?fbclid=IwAR1MvNe1n7u1m38y6bX2atHdLzpTAkc9SccE7tLhV7wEFmn3hioPEbevBM4#divdetaille

5 września 2019 r.

Na stronach internetowych "Górowianka" ukazała się recenzja autorstwa Anny Sikorskiej książki poetyckiej Zbigniewa Chojnowskiego Zawsze gdzieś jest noc (Szczecin 2019):

Tomik wierszy Zbigniewa Chojnowskiego „Zawsze gdzieś jest noc” podzielony jest na trzy wyraźne części: I. W ciemno, II. Hiobowe chwile. III. Z nocą na głowie. Każda ma motyw przewodni i charakterystyczny sposób tworzenia tytułów oraz obrazów świata. W pierwszej przebijają utwory mające przypisane numery i poruszające temat wiary, przemijania, doświadczeń, sensowności, etyki, zmienności znaczeń, ulotności przekonań, falsyfikacji prowadzącej do zwątpienia w to, co poznawalne. Druga wyraźnie odwołuje się do motywów biblijnych połączonych ze współczesnymi spostrzeżeniami. Trzecia to zbiór obrazów i miejsc z naciskiem na ich przemijalność. Całość stanowi swoiste poszukiwania siebie w innych:

„Bądź pochwalona, chwilo,

W której odkryłem, że jestem domysłem

Bliźniego,

Wymysłem innych wymysłów”.

(„2”,s. 8)

Filozofia i religia przeplatają się tu: filozofia bywa wątkiem religijnym, a religijny filozoficznym, ale nie w wymiarze nawoływania do wierzeń lub uznawania określonej koncepcji, lecz jako element języka budującego poetycki świat, pytań o własne istnienie, sposób postrzegania siebie, przeżywania życia, tego, co można oczekiwać po śmierci. Jest tu wiara i zwątpienie. Najlepiej widoczny jest ten zabieg łączenia w utworze „3. (Pytania fundamentalne)”:

„Skoro polegniesz

Na wieki wieków

 

Po co zmyślasz siebie?

I całą resztę?

 

Żeby zmylić?

Żeby uwidocznić?”.

Poeta płynnie przechodzi to od zwrotów modlitewnych i biblijnych do koncepcji tworzenia złudzeń, budowania wyobrażeń o sobie. Podobny zabieg dostrzegamy w wierszu „5. (Bezgrzesznik)”:

„Jest czysty

Jak niemożliwość”.

To wyjście od pojęć religijnych i przejście do epistemologicznych z czasem zatacza szersze kręgi. To, co poznawalne jest namacalne, zgodne z tym, co ludzie przez wiele wieków doświadczyli, zbadali. Każde odchylenie od tego to stawanie się coraz bardziej niemożliwym. Świat się zmienia, a z nim przekonania o tym, co może być możliwe. Nowe koncepcje i pomysły gry komputerowe ocierają się o religijne wyobrażenie o ciągłym odradzaniu. Ono jest ważne w każdym wymiarze życia: od pragnień po ciągłe powracanie do wiary: „Twoja wiara jest grząska”. („8.”). I ta grząstkość bywa dobra, bo tak jak w wierszu „9.”: „Przepowiednie, obietnice reklamy/ nie stają się tym, co widzisz”. Wątpienie to pierwszy krok ku poznaniu. W tym niepewnym świecie bohater liryczny woła o cień nadziei, dla której gotów byłby żyć zgodnie z sumieniem.

Istotnym motywem jest tu też sens życia, cel w życiu, dawanie siebie innym i sobie oraz dystans do siebie i świata. Zwłaszcza to ostatnie – nierealne – ma uszczęśliwiać, ponieważ pozwala uniknąć zgubnych wahań emocji. Takie stoickie podejście podmiot liryczny uznaje za niesamowite szczęście, ale też ideę, która jest nie łatwa – a może jest niemożliwa – do realizacji. Jednak prostsze i ważniejsze jest przeżywanie życia, życie nim. Wymowny jest utwór „13.”:

„Jeśli żyjesz ku śmierci,

Która nie prowadzi

Ku nieprawdopodobnemu

Zmartwychwstaniu,

 

Żyjesz jak ten, który, został

Wyzerowany bez zera,

Jak pyłek, który nikomu

Nie wpadł w oko”.

Cel w życiu, przybywające doświadczenia i rozrastająca się każdego dnia przeszłość to elementy bardzo ważne i niezbędne do trwania, za które trzeba być wdzięcznym i cieszyć się nim, dopóki można, ponieważ to, co po śmierci dla nas ludzi jest wielką zagadką, jedną niewiadomą, nienamacalnym i niezbadanym, więc możliwie, że nieistniejącym, dlatego życie dla życia, a nie do tego, co będzie po śmierci powinno być ważniejsze, bo może przecież okazać się, że człowiek przestaje istnieć, kiedy jego ciało ulegnie rozkładowi „do atomu”. Z takiej perspektywy dobre uczynki i mądrość „To szczere bredzenie” („22.”) i tu potrzebna jest nadzieja w ich sens. Motywów etycznych w tomiku Zbigniewa Chojnowskiego jest więcej. Istnienie dobra i zła jest oczywiste, ale: „Dobro jest śmieszne/ Zło problematyczne i uczone” („24.”). Dobro śmieszne w perspektywie niepewności istnienia życia po śmierci, zło uczone wtedy, kiedy czynione jest z namysłem, bo jego nieświadome czynienie to przecież nie grzech. I tu ukazuje się paradoks spojrzenia religijnego, które dalekie jest od pojęcia odpowiedzialności prawnej, której brak znajomości z przepisów nie zwalnia z kary.

Zbigniew Chojnowski w swoim tomiku „Zawsze gdzieś jest noc” lubi bawić się znaczeniami, utartymi powiedzeniami, zlepkami słów z tekstów kultury, pojęciami powstałymi przy okazji postępu technologicznego, pojęciami należącymi do filozofii. I tym sposobem „logo” i „login” pojawia się u niego obok „logosu”. Zderzenie awatarów będących kwintesencją tego, co nie istnieje tylko zostało wykreowane z tym, co było uznawane za regułę funkcjonowania świata, coś na miarę „nous”, czyli rozumu organizującego całość zjawisk i rzeczy, ale mogącego ograniczać się do rozumnej natury człowieka potrafiącej odkrywać tajniki świata. Z tej perspektywy postęp technologiczny i jego wpływ na nasze życie oraz twory sprawiają, że zamiast z rozumnością mamy do czynienia z ciągłą spontaniczną kreacją. Zjawisko to jest coraz powszechniejsze i sprawia, że na nowo tworzone jest to, co nierealne, nieistniejące. To przesunięcie nastąpiło przez wzrost świadomości, że nie wszystkie wielkości da się zmierzyć i zbadać (zasada nieoznaczoności). Niepewność doświadczeń sprawia, że to, co kreowane staje się tak samo ważne jak świat, w którym żyjemy. I jak w takim świecie odnaleźć siebie? Jak mogą poznać nas inni?

O ile tematem przewodnim części pierwszej była nieuchwytność, nienasycenie to do drugiej wprowadza nas problem nasycenia, osiągnięcia celu, urzeczywistnienia życia takim jakim jest i przemijalnością chwili:

„O czym i na jakiej podstawie

Będziemy sobie opowiadać,

Kiedy posiądziemy już wszystko –

I z kim?”

(„Nasyceni”, s. 22)

Problem równie ważny, jak szukanie w sobie motywacji do działania, dążenia do wyznaczonych celów, odnajdywania w codziennym życiu radości. Drugi utwór w tej części jest bardzo wymowny i staje się ilustracją naszego świata, w którym „Ponad ziemskim chaosikiem/ Unosi się galaktyczny wiatr”. Z tej perspektywy wyłanianie się świata z chaosu to proces niezakończony. Tworzenie każdego dnia następuje na nowo. W tej drugiej części, w której nacisk na motywy biblijne oraz stylistykę budowania świata wydaje się większy, uwypuklono też relacje międzyludzkie. Motyw przebaczenia, pamiętania, zapominania złych intencji i słów pokazano tu jako dystansowanie się to tego, co dawał los, zależności między ludźmi, ograniczeń stawianych ludziom przez dawanie nadmiaru wolności innym. Ludzie nie są tu niezależnymi jednostkami tylko częściami społeczeństw tworzącymi szanse i ograniczenia.

„Każdy sam

Umrzeć musi,

Choć żyje z kimś

Lub obok kogoś”.

(„Każdy”, s. 29)

Z tematyki ulotności życia, pamięci i relacji międzyludzkich przechodzimy płynnie do spoglądania na miejsca i osoby. „Z nocą na głowie” (najobszerniejsza część tomiku) to swoisty spacer po znanych miejscach, osobowościach i motywach. Odwiedzamy Kraków, Warszawę, Warmię i Mazury, Olsztyn, Królewiec, Lwów, Oświęcim, Jedwabne. Te miejsca stają się pretekstem do wspomnienia zła jakim był holokaust, pogromy, stan wojenny. Poza bliskimi pojawiają się takie historyczne postacie, jak Hitler, Stalin, Paul Celan, Kant. Zaciernie śladów, zamieranie, przemijanie, zapominanie, przemienianie to główne motywy tej części, którą najlepiej podsumowuje wiersz mający taki sam tytuł jak ona, czyli „Z nocą na głowie” (s. 41):

„Z nocą na głowie

Z marnego czasu

Idę przez biały dzień

Z wiedzy do niewiedzy

Z bezdziejowego dzisiaj w historyczne jutro,

Które wydarzyło się wczoraj,

I z powrotem”.

To jutro szybko zmieniające się we wczoraj sprawia, że wszelkie złe wydarzenia przemieniają się w muzea i sprawia, że zło wydaje się nierealne, niemożliwe w naszym własnym życiu, bo minione, dodane do zapisów o tym, co było, będące częścią zbiorowej historii. Zło czynione ludziom przez ludzi, bratobójcze mordy od Kaina i Abla po Jedwabnem zostaje zderzone z pobrzmiewającą koncepcją Karla Bartha, że wszyscy zostaną zbawieni. Wszyscy, czyli także zbrodniarze, za których modlimy się mechanicznie śląc swe modły za zmarłych. Tylko wtedy istnieniowe możliwość uwolnienia się od doświadczeń zbrodni i nienawiści, kiedy wyzbywamy się wobec nich emocji. Są tu zsyłki, wywozy, przymusowa praca i przymusowy brak pracy, upaństwowienie, stan wojenny, a obok tych złych doświadczeń chwile dodające skrzydeł, sprawiające narodziny nadziei. Całość doskonale podsumowuje cytat z Kanta: „Że istnieje jeden cel jako rzeczywisty u wszystkich zamiar, zamiar osiągnięcia szczęśliwości”. I to dążenie do szczęśliwości sprawia, że ocenianie błędów, moralne piętnowanie wydaje się nieuzasadnione, bo każdy czyn jest dążeniem do szczęścia. A czy to się udaje i jakim kosztem to już inny problem, którego nigdy nie da się uniknąć.

„Zawsze gdzieś jest noc” to tomik, w którym pobrzmiewa motywy „vanitas vanitatum” i „non omnis moriar”. Przemijanie i zostawanie w pamięci są pretekstem do tego, by czerpać z życia jak najwięcej, cieszyć się nim jak najbardziej potrafimy, bo nie wiadomo czy i czym jest coś po śmierci i na ile zapamiętają nas potomni.

https://annasikorska.blogspot.com/2019/09/zbigniew-chojnowski-zawsze-gdzies-jest.html?fbclid=IwAR1V2uYyFdPN8s2eyod25fC8Ba-eW-1bSJgrG5z6iHUhfZJac_kmdfuyaS

Zob też: http://www.wforma.eu/zawsze-gdzies-jest-noc.html

 

1 września 2019 r.

W Instytucie Literatury w Krakowie ukazała się monografia Zbigniewa Chojnowskiego Postacie kobiecości. O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny (2019). Książka ukazała się w nakładzie 9 tys. egzemplarzy. Zawiera biografię poetki, opis jej twórczości oraz interpretację trzech utworów. "Opowieść małżonki św. Aleksego omówiona jest na tle hagiografii średniowiecznej i z uwzględnieniem kwestii psychiki kobiecej. Analiza Pogromu w Płoskirowie pokazuje Iłłakowiczównę jako jedną z prekursorek tematów związanych z dwudziestowiecznym ludobójstwem. Komentarz do Litanii do Matki Boskiej Ostrobramskiej odsłania nie tylko religijność poetki, lecz także jej rozumienie literatury jako formy uczestnictwa w życiu zbiorowym". Opracowanie ilustruje antologia wierszy poetki, wybranych przez Chojnowskiego.

29 sierpnia 2019 r.

W wydaniu internetowym "Nowego Napisu Co Tydzień #12" ukazał się felieton mówiony Literatura, która dopomina się o prawdę na temat twórczości Konstantego I. Gałczyńskiego i Erwina Kruka.

Zobacz i posłuchaj:

https://nowynapis.eu/tygodnik/nr-12/artykul/literatura-ktora-dopomina-sie-o-prawde?srce=tygodnik

15 sierpnia 2019 r., czwartek

W Polskim Radio Olsztyn w audycji z cyklu "Najlepsza Pora Dnia" po godz. 16.00  wyemitowano wykład Zbigniewa Chojnowskiego na temat "Wojna polsko-bolszewicka w zwierciadle literatury". Przypomniano utwory Stefana Żeromskiego, Eugeniusza Małaczewskiego. Stanisława Rembeka, Józefa Mackiewicza i innych. Doświadczenie tej wojny zostało stłumione w wyobraźni i pamięci zbiorowej Polaków.

25 lipca 2019, Internet

Na stronach internetowych Instytutu Literatury został wyemitowany felieton mówiony Zbigniewa Chojnowskiego o Annie Kamieńskiej:  O miłości do poezji i jej interpretacji, „Nowy Napis Co Tydzień #007”, 2019, nr 7.

Zobacz i posłuchaj:

https://nowynapis.eu/tygodnik/nr-7/artykul/o-milosci-do-poezji-i-jej-interpretacji?srce=tygodnik 

3 czerwca 2019 r. w Suwałkach

W II Liceum Ogólnokształcące im. gen. Zygmunta Podhorskiego w Suwałkach Zbigniew Chojnowski uczniom klas humanistycznych przedstawił wykład pt. "Poezja Leszka Aleksandra Moczulskiego i jej wyjątkowość".

 

30 maja 2019 r.

W czasopiśmie "Gość Niedzielny" (2019 nr 22) ukazała się recenzja antologii "Czarnoleskiej rzeczy ja chcę!" (pod red. Sławomira Matusza) pióra Szymona Babuchowskiego:

Polska poetów

"Poeci dla Niepodległej" – taki podtytuł nosi antologia wierszy o Polsce opracowana przez Sławomira Matusza. Redaktor sam jest poetą, więc jego decyzje siłą rzeczy będą subiektywne, podyktowane osobistymi wyborami – estetycznymi, a czasem także etycznymi. I bardzo dobrze. Dzięki temu otrzymujemy pozycję daleką od poprawności politycznej i akademickich kanonów. Jednym z największych atutów antologii Matusza jest to, że obok uznanych autorów takich jak chociażby Jan Polkowski, Wojciech Wencel, Krzysztof Koehler, Przemysław Dakowicz, ks. Jerzy Szymik, równie ważne miejsce zajmują w niej poeci nieco mniej znani szerszemu gronu czytelników: Leszek Elektorowicz, Zbigniew Chojnowski czy Artur Fryz.

 

Na szczególną uwagę zasługuje w antologii twórczość Feliksa Netza – „poety niedocenionego”, jak pisze redaktor we wstępie. Jest ona nicią przewodnią, przeplatającą całą książkę. Matusz zwraca uwagę na tom Netza „Z wilczych dołów” z 1973 r., niemal w całości poświęcony żołnierzom wyklętym. „Historia to niezwykła, bo autor skorzystał wtedy z krótkiej odwilży po dojściu Gierka do władzy, a potem tomik ten został niemal całkowicie zapomniany” – czytamy w przedmowie. Niepodległa poetów to jednak nie tylko historia, ale także krzyki jerzyków nad kościelną wieżą (ks. Jan Sochoń), świętowanie Wielkiego Tygodnia (Krzysztof Kuczkowski) czy sportretowani w wierszu najbliżsi (Zbigniew Chojnowski). Na te wszystkie odcienie słowa „Polska” jest w antologii Matusza miejsce.

Szymon Babuchowski

https://www.gosc.pl/doc/5604189.Recenzje

15 kwietnia 2019 r.

W cyklu "Dni Humana" na Wydziale Humanistycznym UWM w Olsztynie odbyło się spotkanie autorskie Zbigniewa Chojnowskiego ze studentami i nauczycielami akademickimi. Rozmowę skupiającą się wokół debiutów poetyckich Chojnowskiego przeprowadziła mgr Monika Stępień.

11 kwietnia 2019 r. w Olecku

"W oleckiej Izbie Historycznej odbył się wykład związany z przedstawieniem Północnych miniatur krytycznych. Ich autor - Zbigniew Chojnowski - mówił o problematyce literatury Warmii i Mazur, a także o problemach tego ważnego działu piśmiennictwa. Twórczość dotycząca regionu umożliwia i wzmacnia podmiotowość jego mieszkańców. Spotkanie zorganizowała i poprowadziła Eliza Ptaszyńska.

8 kwietnia 2019 r. w Augustowie

"Wiersze o naszym regionie lub twórców związanych z regionem północno-wschodniej Polski zaprezentowali uczniowie szkół podstawowych i średnich podczas Powiatowego Konkursu Recytatorskiego Poezji Regionalnej, który odbył się 8 kwietnia w czytelni miejskiej biblioteki. Organizatorem zmagań była APK- Miejska Biblioteka Publiczna.

Mogliśmy usłyszeć wiersze Ireny Batura, Janiny Brzostowskiej, Zbigniewa Chojnowskiego, Józefy Drozdowskiej, Marii Grochowskiej, Bożeny Intrator, Mariana Jonkajtysa, Teresy Kaczorowskiej, Wojciecha Kętrzyńskiego, Leokadii Kopiczko, Neli Krzepkowskiej, Ireny Krzywińskiej, Grzegorza Kucharzewskiego, Janiny Osewskiej, Janusza Sowińskiego, Erazma Stefanowskiego, Krzysztofa Szatrawskiego, Franciszki Wierzbickiej oraz Marii Zientara-Malewskiej.

Uczniowie klas siódmych i ósmych szkół podstawowych, gimnazjaliści oraz uczniowie szkół średnich z powiatu augustowskiego rywalizowali w dwóch kategoriach wiekowych. Łącznie udział wzięło 40 młodych recytatorów.

Jury w składzie: Urszula Sieńkowska-Cioch, Dorota Bożewicz i Alicja Bajkowska, oceniało występy młodzieży pod kątem doboru repertuaru, interpretacji wybranego tekstu, warsztatu recytatora (dykcję i opanowanie tekstu) oraz ogólnego wyrazu artystycznego.

Po wysłuchaniu konkursowej recytacji komisja postanowiła w kategorii: szkoły podstawowe i klasy gimnazjalne przyznać dwa I miejsca: Katarzynie Prokop za recytację wiersza Zbigniewa Chojnowskiego „Logos” oraz Krzysztofowi Białobłockiemu za recytację wierszy Ireny Batura „Kufer” i „Siekiera” z cyklu „Rekwizyty Pana Mikołaja”. Oboje reprezentowali Społeczną Szkołę Podstawową STO w Augustowie.

(...)"

https://augustowskireporter.pl/aktualnosci/10577-recytowali-wiersze.html

5 kwietnia 2019 r.

Tego dnia (piątek) o godz. 13.30  na peronie pierwszym dworca Olsztyn Główny stał wyjątkowy pociąg.  Na „policzku“ lokomotywy wymalowano portret Michała Kajki. Zebranych powitała Elżbieta Załuska, dyrektorka Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Przewozów Regionalnych Polregio w Olsztynie. Powiedziała:

Przez dwa lata ten pojazd z wizerunkiem poety będzie jeździł po trasach naszego regionu: do Szczytna, do Ełku, tam, gdzie nie ma elektryfikacji, bo jest to pojazd spalinowy — wyjaśniła. — Moim pomysłem jest, żeby na pokładzie tego pociągu pasażerowie mogli wypożyczyć od konduktora książki z poezją Michała Kajki.

W uroczystości wziął także udział wicemarszałek Marcin Kuchciński:

To wspaniała inicjatywa patriotyczna. W każdym województwie mieszkańcy wybrali swojego regionalnego bohatera. Michał Kajka niestrudzenie propagował na Mazurach polskość — stwierdził.

Prof. Zbigniew Chojnowski, literaturoznawca z UWM, podkreślił wartość twórczości mazurskiego poety:

-  Jego dorobek jest naszą kulturową, literacką wizytówką. Michał Kajka trwał w polskim słowie, którym witał pory roku oraz kolejne święta chrześcijańskie — powiedział profesor i zaznaczył, że Kajka był także wielbicielem podróżowania koleją, wyruszając albo z Ełku, albo ze Starych Juch na zebrania przedstawicieli ruchu polskiego w Allenstein. Napisał nawet krótki reportaż o podróży pociągiem z Ełku do Pasymia, pisząc o „czarnych rumakach, które buchają białą parą”.

— Kajka był także człowiekiem fizycznej pracy: murarzem, stolarzem, zdunem. Był zatem człowiekiem praktycznym, tak jak praktyczni są kolejarze. Bardzo się cieszę, że ten pociąg będzie jeździł po trasach, które były znane także Kajce — dodał profesor Chojnowski i przekazał „Mały kancjonał mazurski” jako początek kolekcji wierszy poety, które będą udostępniane podróżnym.

Uczestnicy uroczystości wsiedli do pociągu, w którym czytano wiersze Michała Kajki.

http://olsztyn.wm.pl/577449,Kajka-regio-bohater-Pociag-z-wizerunkiem-Michala-Kajki-wyjechal-ze-stacji-Olsztyn-Glowny-VIDEO.html

 

27 marca 2019 r. w Kętrzynie

W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Kętrzynie odbył się Konkurs Poetycki Jednego Wiersza w ramach III edycji Kętrzyńskiej Sceny Literackiej. Poeta, historyk literatury i wykładowca UWM prof. Zbigniew Chojnowski najpierw czytał własne wiersze i mówił o poezji Później wysłuchał utworów odczytanych przez ich 15 autorów. Przekazał wskazówki „jak pisać” i wyrażać swoje uczucia w  wersji pisanej. Wszyscy uczestnicy skorzystali również z warsztatów literackich prowadzonych przez profesora. Wydarzenie, które trwało blisko 3 godziny, zakończyło się sukcesem. Nagrodzeni i wyróżnieni otrzymali upominki książkowe.

22 marca 2019 r. w Giżycku

Stowarzyszenie Wspólnota Mazurska i Miejska Biblioteka Publiczna w Giżycku zorganizowały spotkanie literackie w ramach cyklu ” Cztery pory roku z literaturą " z prof. Zbigniewem Chojnowskim i jego nowymi książkami.

W mieście nad Niegocinem odbyła się premiera ogólnoświatowa i ogólnopolska dwóch jego wydawnictw z cyklu „Północne miniatury krytyczne”. Jedno nosi podtytuł „Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach”, a druga „Koloryty ziem pruskich i varia”. Jak twierdzi sam autor w pewnym wywiadzie: „Ukazujące się właśnie dwa tomy „Północnych miniatur krytycznych” to zbiór moich tekstów z prawie 40 lat. To rodzaj autobiografii intelektualnej, ale i kroniki dokumentującej kulturę literacką regionu oraz przemiany duchowości”.

Rozmowę z autorem (przy ulicy Adama Mickiewicza 25) poprowadzili: Wojciech Marek Darski i Krzysztof Kossakowski. Była mowa o sensie uprawiania literatury w regionie. Zaistniała próba ustosunkowania się zarówno do dorobku niektórych pisarzy, jak i czasów PRL. Wskazano na to, że twórczość powinna służyć deprowincjonalizacji Warmii i Mazur czy szerzej: Polski północno-wschodniej. Wydarzenie uświetnili m.in.: muzealnik, znawca literatury, bibliograf Zbigniew Fałtynowicz, socjolog prof. Wojciech Łukowski, pisarka i fotograficzka Ewa Kozłowska i inni zacni miłośnicy słowa.

21 marca 2019 r. w Olsztynie

Przy ulicy Rodziewiczówny 3 w Galerii Jednego Wiersza został odsłonięty kolejny wiersz-obraz. Utwór Zbigniewa Chojnowskiego "W okolicach Węgajt" w graficznej oprawie Natalii Skowrońskiej-Iwańczyk będzie mógł być oglądany przez 2 najbliższe miesiące.  Dzieło wzbudziło konsternację, a następnie podziw dla Artystki. Z plamy nad wierszem wyłonił się podolsztyński krajobraz. Wygląda tak, jakby za chwilę miał wzlecieć. Po przejściu do Pracowni Literackiej przy Miejskiej Bibliotece Publicznej w  Olsztynie potoczyła się rozmowa o świecie poetyckim Chojnowskiego, którą prowadził Łukasz Ślusarczyk.  W ten sposób uczczono Światowy Dzień Poezji..

21 marca 2019 r.

W Polskim Radio Olsztyn wyemitowało audycję z cyklu "Biały Kruk", w której Zbigniew Chojnowski omówił losy i twórczość Kazimiery Iłłakowiczówny ze szczególnym uwzględnieniem jej tomu z 1966 roku, "Szeptem". Wiersze tu zebrane przypominają "liryki lozańskie" Adama Mickiewicza, ale są głosem oryginalnym Starej Poetki. Program przygotował red. Robert Lesiński.

15 marca 2019 r. w Piszu

W Muzeum Ziemi Piskiej o kobietach, które w historii regionu zapisały się swoim dorobkiem literackim, mówił prof. dr hab. Zbigniew Chojnowski. Wygłosił wykład pt. „Kobiety literatury związane z Warmią i Mazurami”. Przypomniał i pokrótce omówił twórczość warmińskich i mazurskich, niemieckich i polskich autorek, które inspirowały się kulturą, krajobrazem i historią Warmii i Mazur. Po 1945 r. duży udział w rozwoju tutejszej literatury miały pisarki i poetki przybyłe z Kresów. Przez ostatnie dziesięciolecia prym w warmińsko-mazurskim życiu literackim wiodą autorki urodzone i wychowane na Warmii i Mazurach. Po wykładzie odbył się koncert „na ludową nutę” pt. „Szumiała leszczyna kiedym przez nią jechał”. Anna Broda, która w swej twórczości wykorzystuje takie instrumenty jak m.in. cymbały, lira korbowa, wyśpiewała i zagrała ciekawe aranżacje wynikające z połączenia różnych nurtów muzycznych.

 

9 marca 2019 r.

W Instytucie Polonistyki i Logopedii UWM w Olsztynie odbył się kolejny etap tegorocznej edycji Olimpiady Literatury i Języka Polskiego. Wśród egzaminatorów znaleźli się profesorowie: Maria Biolik, Zbigniew Chojnowski, Krystyna Stasiewicz, a także Maria Ankudowicz-Bieńkowska i Joanna Chłosta-Zielonka. Sekretarzem była dr Wanda Kądziela. Wśród 11 uczestników znalazły się uczennice i uczniowie m.in. z Elbląga, Ełku, Olsztyna.

1 marca 2019 r. w Kowalach Oleckich

W sali kinowej Gminnego Centrum Kultury w Kowalach Oleckich odbył się panel związany z wydaniem przez Roberta Maluchnika książki Rześki szedłem i wesoły do Zawad do wiejskiej szkoły czyli Kronika szkoły w Zawadach Oleckich (1883–1944) i wybrane pisma Jana Luśtycha (1833–1901) z Zawad Małych”. Dyskutowali: red. Jerzy Kisielewski - obecny właściciel budynku dawnej zawadzkiej szkoły, prof. Zbigniew Chojnowski - znawca piśmiennictwa mazurskiego, a w tym twórczości  Jana Luśtycha, Mirosław Słapik - wydawca książki (wydawnictwo SIGNI w Gołdapi). Po spotkaniu książki rozeszły się jak ciepłe bułeczki.

1 marca 2019 r. w Gołdapi

Po spotkaniu napisano:  "1 marca przy pełnej widowni w Bibliotece Publicznej w Gołdapi odbyło się spotkanie autorskie z prof. Zbigniewem Chojnowskim zatytułowane „O literaturze regionu”. Słowo wstępu wygłosiła dyrektor biblioteki Halina Wojtanis, następnie głos oddano prowadzącemu Mirosławowi Słapikowi. Przybliżył on postać Zbigniewa Chojnowskiego i  przedstawił  tytuły jego ważniejszych książek. Następnie głos zabrał profesor, który stwierdził, że Gołdap jest w jego sercu od 1992 roku, kiedy to pierwszy raz tutaj przyjechał". Słapik wskazał na najnowszy tom poetycki Chojnowskiego Zawsze gdzieś jest noc, którego okładka powstała właśnie w Gołdapi. Uczestnicy spotkania jako pierwsi zobaczyli książkę czeską Chojnowskiego, na którą złożyły się dwa ostatnio wydane tomy tego poety (Widny kresZawsze gdzieś jest noc). "Autor mówił między innymi o  pochodzącym z okolic Gołdapi Marcinie Gierszu". Tenże w XIX wieku drukował teksty własne, wiersze Mazurów i inne utwory. Dalej czytamy: wykładowca "zaznaczył, że literatura regionu Warmii i Mazur jest w większej części literaturą historyczną". Pokrótce omówił twórczość m.in. Erwina Kruka, Klemensa Oleksika, Maryny Okęckiej-Bromkowej, Kazimierza Brakonieckiego, Alicji Bykowskiej-Salczyńskiej, Wojciecha Kassa, Miroława Słapika, oraz autorki baśni mazurskich - Jadwigi Tressenberg. Autor zaprezentował także swoje najnowsze publikacje traktujące o dawnych i współczesnych twórcach z Warmii i Mazur, które sygnyje wspólny tytuł: Północne miniatury krytyczne.

Zbigniew Chojnowski popiera środowisko literackie Gołdapi, gdyż „ci, którzy tutaj piszą dają głos tej ziemi”, dzięki temu Gołdap jest atrakcyjna. Według profesora czytanie literatury to rozwój duchowo-emocjonalny, literatura to „gospodarka emocjami”. „Im więcej dobrej literatury, tym więcej godności” – takimi słowami zakończył spotkanie pan Chojnowski".

Dokumentacja spotkania: https://www.goldap.info/goldap/23373-go%C5%82dap-jest-w-moim-sercu?fbclid=IwAR2TzmGjKg5Pkfnh_qSfUUvXujIXg1pwSRY5sqybq2wCsmzUrSQhG4aIpIo

27 lutego 2019 r.

W audycji Programu 2 Polskiego Radia "Przypadki słowa" Iwona Smolka przedstawiła książkę poetycką Zbigniewa Chojnowskiego "Zawsze gdzieś jest noc (Szczecin 2018). Wiersze: Wracam do rozjazdu..., Przed i Dziadek Józef - czytał Jakub Sasak.

22 lutego 2019 r.

W piątek (22 lutego) o godz. 18:00 gościem Marty Wiśniewskiej w cyklicznej audycji Radia UWM FM Kortowski Tygodnik Literacki był prof. Zbigniew Chojnowski z Instytutu Polonistyki i Logopedii UWM w Olsztynie, który opowiedział o swoim najnowszym tomie poetyckim pt. "Zawsze gdzieś jest noc", a także przeczytał kilka utworów. W rozmowie o poezji i o życiu poruszone zostały wspomnienia z odległych lat, kwestie relacji z ludźmi. Autor książki mówił o genezie niektórych wierszy, procesie twórczym i zamyśle przedstawianej książki.

Można posłuchać:

http://www.uwmfm.pl/news/1991/czytaj/4086/kortowski-tygodnik-literacki-odcinek-58.html

 

21 lutego 2019 r.

W Auli Teatralnej im. prof. B. Głuszczaka w ramach Dnia Języka Ojczystego odbyło się spotkanie z poetą, pisarzem i krytykiem literackim z Gdańska, dr. Arturem Nowaczewskim. Rozmowę na temat "Pisarz jako piechur". "Uprawianie literatury polega na przekształcaniu doświadczeń, np. podróżniczych, w słowo. Następnie jury – w składzie: Zbigniew Chojnowski (przewodniczący), Beata Tarnowska (członkini), Monika Stępień (sekretarz) ogłosiło werdykt:

"Na posiedzeniu 12 lutego 2019 r. omówiono 15 nadesłanych zestawów. Po zapoznaniu się z 45 wierszami i dyskusji nad nimi postanowiło przyznać:

I nagrodę Klaudii Sołtys z Bartoszyc (uczennicy I LO im. A. Mickiewicza w Olsztynie),

dwie II nagrody, które otrzymują: Zofia Warzocha  z Olsztyna (uczennica I LO im. A. Mickiewicza ) i Tomasz Wojnowski z Olsztyna (uczeń III LO im. M. Kopernika w Olsztynie),

III nagrodę Ignacemu Kobarynce z Dywit (uczniowi III LO im. M. Kopernika w Olsztynie).

Przyznano też pięć równorzędnych wyróżnień, które otrzymują:

Oskar Kołoszko z Olsztyna (uczeń V LO w Olsztynie),

Ilona Młodzińska z Elganowa (uczennica III LO im. M. Kopernika w Olsztynie),

Weronika Rogalska z Olsztyna (uczennica XII LO w Olsztynie),

Dominika Szczepańska z Mrągowa (uczennica Zespołu Szkół Chemicznych i Ogólnokształcących w Olsztynie),

Magdalena Żak z Mrągowa (uczennica I LO im. A. Mickiewicza w Olsztynie).

Organizatorzy dziękuję opiekunom literackim osób nagrodzonych, wyróżnionych i wszystkich tych, którzy wzięli udział w Konkursie, a szczególnie Państwu: Anecie Jareckiej, Tomaszowi Kuklińskiemu, Sylwii Pisarek-Kemskiej, Jolancie Moszczyńskiej, Agnieszce Piekarskiej, Wiesławie Zielińskiej.

 

16 lutego 2019 r. w Olsztynie

W nowej siedzibie Oddziału SPP w Olsztynie (w budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej przy ul. 1 Maja) odbył się Walny Zjazd. Obecni byli prezes Krzysztof D. Szatrawski, a także: Marek L. Barański, Tomasz Białkowski, Kazimierz Brakoniecki, Alicja Bykowska-Salczyńska, Zbigniew Chojnowski, Włodzimierz Kowalewski, Andrzej Wojciechowski. Podsumowano działalność w 2018 r. Zaplanowano zadania na 2019 r., a w tym: ogłoszenie kolejnej edycji konkursu na "olsztyński debiut", wydanie prozy Z. Chojnowskiego Z Dziennika Wiktora Sulkowskiego.

20 stycznia 2019 r.

W TVP Olsztyn (godz. 18.45) wyemitowano "Informacje kulturalne", w których przedstawiono dwie książki Zbigniewa Chojnowskiego: Północne miniatury krytyczne. Odcienie kultury literackiej na Warmii i Mazurach oraz Północne miniatury krytyczne. Koloryty ziem pruskich i varia. Powiedziane zostało m.in., że oba tomy zostały napisane z myślą o włączeniu się autora w proces odprowincjonalizowania Warmii i Mazur. Program poprowadziła red. Joanna Wilengowska.

10 stycznia 2019 r.

"Gazeta Olsztyńska" doniosła:

Dzieło czterech dekad: „Północne miniatury krytyczne” profesora Zbigniewa Chojnowskiego

2019-01-10 09:47:29 (ost. akt: 2019-01-10 09:59:15)

Nakładem Wydawnictwa UWM w Olsztynie ukazują się właśnie dwa tomy tekstów prof. Zbigniewa Chojnowskiego. Literaturoznawca pracował nad nimi cztery dekady.

Takie publikacje nie ukazują się często. — „Północne miniatury krytyczne” to zbiór moich tekstów z prawie 40 lat — zapowiadał niedawno swoją nową publikację w rozmowie z Gazetą profesor Zbigniew Chojnowski. — To rodzaj autobiografii intelektualnej, ale i kroniki dokumentującej kulturę literacką regionu oraz przemiany duchowości.

Poza szkicami będącymi wyrazem, jak pisze sam profesor, między innymi „pasji czytania”, w antologii dedykowanej Erwinowi Krukowi znalazły się m.in. rozmowy z twórcami z regionu.

Pierwsze egzemplarze dwutomowego dzieła olsztyńskiego profesora zeszły właśnie z maszyn drukarskich. Pierwsza część antologii nosi podtytuł „Odcienie kultury literackiej Warmii i Mazur”, druga — „Koloryty ziem pruskich i varia”.

Opasłe tomy (każdy z nich liczy około 700 stron!) wydają się realizować misję prof. Chojnowskiego, który od początku swojej pracy badawczej łączy refleksję nad literaturą regionu z badaniami twórczości ogólnopolskiej. Olsztyński literaturoznawca mówił nam zresztą wprost: — Badacz literatury powinien przynajmniej część swojej pracy poświęcać dziedzictwu regionu. Pokazywać, że mamy swoją literaturę, swoje osobowości twórcze, swoich bohaterów literackich, swój koloryt...

Prof. Zbigniew Chojnowski na co dzień pracuje w Instytucie Polonistyki i Logopedii UWM w Olsztynie, gdzie kieruje Zakładem Literatury Współczesnej i Teorii Literatury. Poza badaniem literatury, profesor zajmuje się jej tworzeniem. Wydał kilkanaście tomów poezji. W minionym roku ukazał się zbiór „Zawsze gdzieś jest noc”.

dbp

http://gazetaolsztynska.pl/560243,Dzielo-czterech-dekad-Polnocne-miniatury-krytyczne-profesora-Zbigniewa-Chojnowskiego.html

3 stycznia 2019 r.

W "Gazecie Olsztyńskiej" ukazał się wywiad Zbigniewa Chojnowskiego, przeprowadzony przez Darię Bruszewską-Przytułę pt. Prawdziwe wartości rosną latami.

http://gazetaolsztynska.pl/558941,Zbigniew-Chojnowski-Prawdziwe-wartosci-rosna-latami-ROZMOWA.html

18 grudnia 2018 r. w Olsztynie

Na Wydziale Humanistycznym UWM w Olsztynie odbyło się zebranie olsztyńskich członków Komisji Nauk Humanistycznych Oddziału PAN w Olsztynie i w Białymstoku. Posiedzenie poprowadził ks. prof. dr hab. Andrzej KOPICZKO, który podsumował dwuletnią działalność Komisji. Dyskutowano nad możliwością i celami przyszłych działań Komisji, która zostanie wyłonione w pierwszym kwartale 2019 r. Zwrócono uwagę na wartość integrowania się środowiska humanistycznego Warmii i Mazur oraz Podlasia. W zebraniu uczestniczyli m.in.: prof. dr hab. Mieczysław JAGŁOWSKI, prof. dr hab. Norbert KASPAREK, prof. dr hab. Aleksander KIKLEWICZ, ks. dr hab. Jacek PAWLIK, prof. UWM, dr hab. Andrzej SZMYT, prof. UWM,  prof. dr hab. Michał WOJCIECHOWSKI oraz dr BOGDAN RADZICKI i prof. dr hab. Zbigniew CHOJNOWSKI.

5 grudnia 2018 r. w Sieradzu

W powiatowej Bibliotece Publicznej w Sieradzu odbyły się warsztaty poetyckie.w ramach projektu „W poszukiwaniu najwyższej formy – warsztaty poetyckie dla wszystkich”. Zadaniem uczestniczek, uczennic z II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Sieradzu, było m.in. stworzenie akrostychów. Dały one sposobność do wyrażenia swoich myśli i uczuć. Podczas wykonywania ćwiczeń i rozmów młode adeptki poezji uświadomiły sobie, że aby napisać dobry wiersz, trzeba nosić sobą swój własny świat.

4 grudnia 2018 r w Sieradzu

W Powiatowej Bibliotece Publicznej w Sieradzu Zbigniew Chojnowski, na zaproszenie Grupy Poetyckiej DESANT i Oddziału SBP w Sieradzu, odbył spotkanie autorskie. Zarówno poeta, jak i osoby przybyłe na wieczór poezji  czytały wiersze z dwóch ostatnich tomów Chojnowskiego (Widny kres i Zawsze gdzieś jest noc). Rozmowę prowadziła Joanna Chachuła. Było to ostatnie spotkanie w ramach projektu „W poszukiwaniu najwyższej formy – warsztaty poetyckie dla wszystkich”. Projekt miał zachęcić do czytania poezji dzięki spotkaniom z wybitnymi poetami, będącymi jednocześnie znawcami polskiej literatury. Projekt „W poszukiwaniu najwyższej formy – warsztaty poetyckie dla wszystkich” realizowany był w ramach programu „Mikrogranty w Łódzkiem”, współfinansowanego ze środków Narodowego Funduszu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich oraz środków Miasta Sieradz.

27 listopada 2018 r. w Olsztynie

Pod hasłem "Literacka Topografia Miasta" w Pracowni Literackiej Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie  (ul. Rodziewiczówny 3) odbyło się spotkanie autorskie z prof. Zbigniewem Chojnowskim, które poprowadził red. Robert Lesiński. Przybyli miłośnicy twórczości poetyckiej Chojnowskiego. Dyskusja potoczyła się nad wpływem miejsc na proces kreacji oraz kreacji na miejsca. Blisko dwugodzinna wymiana myśli doprowadziła m.in. do uznania potrzeby ujawniania w odpowiedni sposób poezji w miejscach publicznych. Spotkanie zaszczycili m.in. Tamara Bołdak_Janowska, Antoni Janowski, Krzysztof Dąbkowski, Mariusz Sadowski.

1 grudnia 2018 r.

W "Twórczości" (2019, nr 12, s. 30-32) ukazała się recenzja tomu Zbigniewa Chojnowskiego "Zawsze gdzieś jest noc", której autorem jest Karol Alichowicz:

Karol Alichnowicz

Wahadło dnia i nocy

1. Można by po lekturze najnowszego zbioru wierszy Zbigniewa Chojnowskiego powiedzieć,

że autor jest poetą ciemności, poetą mroku. Już przecież tytuł książki wydaje się znamienny:

Zawsze gdzieś jest noc, co w oczywisty sposób ukierunkowuje lekturę tej liryki. Rzut oka

na wymownie zatytułowane trzy części tomiku – W ciemno, Hiobowe chwile, Z nocą na głowie

– potwierdza to wstępne rozpoznanie (nawet postać bogobojnego męża z ziemi Us przywoływać

może jego modlitwę „nocy ciemnej”, o czym pisał interesująco Gianfranco Ravisi). Podobnie ma się rzecz z wierszami Chojnowskiego, w których „trwa noc”, „ściana nocy” jest najciemniejsza, powstaje „dzień z nocy, noc z dnia”… Trudno zresztą nie ulec pokusie zacytowania innych przykładów, skoro w wyobraźni poety istniały już kiedyś: „czarny śmiech” (Przekroczenie), „ciemny chłód piwnicy” (Dom i trwoga), „łoże ciemności” (Na zakończenie roku), „noc / Opustoszałe ulice” (Październik 1992). W opublikowanym natomiast w 2017 roku zbiorze Widny kres mogliśmy przeczytać zapadającą w pamięć, odważną deklarację podmiotu lirycznego, który powiadał:

 

Moja wiara czarną dziurą.

Bez zgrozy zgrzeszeń rośnie,

W zaciemnieniu, wciąż w zmąceniu,

Niedowidzi wskrzeszeń.

(Pytajnik)

 

Słowem: można by na poezję Zbigniewa Chojnowskiego spojrzeć z tej jednej, ściśle określonej

perspektywy, poprzez pryzmat owych wyselekcjonowanych „ciemnych”, „mrocznych” motywów. Tyle tylko, że byłoby to w znacznym stopniu uproszczenie i próba stereotypowego ujęcia tej liryki, a nawet − powiedzmy wprost: nadinterpretacja. Nic bowiem nie jest tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać, zwłaszcza że – znowu posłużę się przykładem – w wygłosie jednego z wierszy z tego samego tomiku znalazła się autocharakterystyka kogoś, do kogo się mówi?, kto sam o sobie mówi? (zwraca tu uwagę forma gramatyczna): „Jesteś odlanym z tajemnicy wahadłem dnia i nocy” (Wyjdź). W tym lapidarnym wersie odnajdziemy jeden z poetyckich obrazów, które mogą stanowić klucz do poezji Chojnowskiego. Znaczenie kulturowych symboli – to cytat z tradycji – utożsamia jasność z tym, co pozytywne (np. dobro), mrok z tym, co negatywne (np. zło). Tajemnica nie pozwala jednak znaleźć odpowiedzi, dlaczego człowiek wybiera raz dzień, a raz noc. Poeta zdaje sobie sprawę, że dotyka sfery enigmy, niczego więc nie rozstrzyga. Kto zresztą byłby w stanie to uczynić? Chodzi o coś innego.

Liryka ma zadawać pytania o prawdy egzystencji, ale także czynić nas otwartymi na tajemnicę  (Tajemnicę?), nawet jeśli nie jesteśmy władni jej zgłębić. Dlatego Chojnowski może zapisać w wierszu: „Po wygaśnięciu mojej świadomości / Zajmie się mną zagadka / Trudniejsza niż robaki” (17.).

 

2. Zagadka? Nie, nie ma sensu snuć domysłów, zastanawiać się, odnajdywać łatwych analogii.

Rzecz w tym, aby ciągle szukać, nie ustawać w poszukiwaniu, nawet niepewnej pewności („Upewniasz się w swej / Niepewności” – 4.). Przywołany oksymoron chyba dość trafnie opisuje to, co stało się udziałem (lub raczej: staje się udziałem) bohatera lirycznego w poezji Chojnowskiego.

Jest on taki sam i inny, traci grunt pod nogami utrzymuje się na powierzchni życia, odnajduje sens i go gubi. Jak wszyscy, jak wielu, jak kiedyś, jak zawsze. Więcej nawet: język, którym się posługuje, jest z frazeologią za pan brat i zarazem bierze z nią rozbrat, zawierza słowom i nie pokłada w nich nadziei, bo „idzie w ciemno”, z „nocą na głowie”. Tak, bohater ten idzie „w ciemno”, kierując się intuicją i dużo ryzykując, ale stawka jest wysoka:

W ciemno

Pracuję wnętrzem swoim,

Abyś przyszedł ty,

Którego dla mnie jeszcze nie ma.

(25.)

Tak, doświadcza „Hiobowych chwil”, poddany próbie życia, ciała i ducha, samotności i bycia z innymi, swojej wiary, nadziei i miłości, lecz stwierdza z odwagą:

 

W asymetrii dnia i wiary,

Wbrew własnym upadkom, spadkom na giełdach,

Żyć życiem – darem, przypadkowym ziarenkiem

Do oddania do końca,

Nie wiadomo za co.

(Żyć:)

 

Tak, ma „noc na głowie”, zaprzątnięty sprawami i problemami, które są dalekie od jasności

dnia, a jednak mówi bez wahania i z ufnością:

 

 

Ten którego znam pędzi do zera.

Ten Który Jest zmierza do mnie

w przeciwnych kierunkach.

(⁂[Ten którego znam pędzi do zera…])

 

Trudno zresztą określić, kim jest ów bohater liryczny, kto w ogóle mówi, z jakiej przestrzeni i czasu. Chojnowski tak zamyślił swój tomik i tak go ułożył, aby niemożliwe było wskazanie tych oczywistych rzeczy i aby było banalnie proste. Owszem, możemy utożsamić podmiot liryczny z poetą, ale skarci nas za to sumienny teoretyk literatury. Owszem, możemy również oddzielić osobę autora od tekstowego bytu, jednak co zrobić z datami pod wierszami, z podanymi nazwami miejsc ważnych dla biografii poety? Nie mamy łatwego zadania także dlatego, że raz widzimy w bohaterze wierszy Chojnowskiego biblijnego mędrca (Kto uwalnia), a innym razem każdego z nas (10.). Raz opowiada on o tym, co dzieje się „tu i teraz” (Cała prawda), a innym razem – powraca do traumatycznej przeszłości (Niemowy z Jedwabnego). Poeta skądinąd nie posługuje się jedną dykcją i jednym językiem: korzysta ze stylizacji (21.) lub pisze wprost (Wiadomość poranna: 17 października 1978), odwiedza miejsca dalekie (Kraków) i bliskie (Mijanie się Polaków i Niemców na Targu Rybnym), porusza się w czasie rzeczywistym i kosmicznym uniwersum, by w pewnym momencie stwierdzić:

Z nocą na głowie

Z marnego czasu

Idę przez biały dzień

Z wiedzy do niewiedzy

Z bezdziejowego dzisiaj w historyczne jutro,

Które wydarzyło się wczoraj,

I z powrotem.

(Z nocą na głowie)

Pozornie owa trafna metafora kondycji ludzkiej i doświadczenia historycznego wprowadza znowu minorowy ton do wierszy Chojnowskiego, ale przecież istnieje w tej poezji zawsze chwiejna równowaga między „dniem i nocą”. Jak inaczej rozumieć symboliczny gest zamknięcia zbioru napisanym niegdyś przez poetę utworem Przed grobem Immanuela Kanta, w którym przywołane zostały, wplecione w wersy, słowa filozofa: „Że istnieje j eden c e l jako rzeczywisty u wszystkich zamiar, / Zamiar osiągnięcia s z c z ę ś l iwo ś c i”. Mimo iż – powiedzmy za Chojnowskim – „zawsze gdzieś jest noc”.

3. Kim więc jest i dokąd zdąża bohater tych wierszy? A może należałoby przeformułować to pytanie i zastanowić się, co jest ważne dla poety w „marnym czasie”, trochę narażając się na nudę powtórzeń wytartych cytatów. Zaryzykuję. W jednym ze swoich szkiców zatytułowanym Rdzeń życia Chojnowski napisał: „Poeci są nie tylko od rozdzierania szat, oni wyprowadzają z chaosu i podtrzymują miejsca wspólne, aby trwało godne i spełniające się w twórczości życie”. Wierzę Zbigniewowi Chojnowskiemu. I wierzę jego głęboko przeżytej poezji.

„Twórczość” 2018, nr 12, s. 130-132.

22 listopada 2018 r. w Giżycku

Stowarzyszenie Wspólnota Mazurska w ramach XXXVI Spotkań z historią „Od niemieckiego Lotzen do polskiego Giżycka" zorganizowało wykład prof. Zbigniewa Chojnowskiego pt. "Mazurzy wobec Niepodległej Polski". Spotkanie odbyło się o godz. 18.00 w Hotelu Masovia i trwało  dwie godziny zegarowe. Były pytania i odpowiedzi niedokończone.

19 listopada 2018 r. w Warszawie

W Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki odbyło się spotkanie z cyklu „Na północ od Warszawy. Warmia i Mazury w XX w.” -  o literaturze mazurskiej XIX i XX w. rozmawiali prof. Zbigniew Chojnowski – poeta, historyk literatury i krytyk literacki i dr Waldemar Brenda – historyk, zastępca dyrektora Biura Edukacji Narodowej IPN.

Link do wydarzenia na Facebooku: https://www.facebook.com/events/2307211166176165/

„Na północ od Warszawy” to cykl dyskusji i wykładów na temat Warmii i Mazur w XX w., który prezentuje m.in. specyfikę kulturową i historyczną regionu i jego mieszkańców oraz zmiany zachodzące tutaj na przestrzeni minionego stulecia. Gospodarzem programu jest dr Waldemar Brenda.

9 listopada 2018 r. w Piszu

W sali widowiskowej Piskiego Domu Kultury odbył się finał Obchodów Jubileuszu Stulecia Odzyskania przez Polskę Niepodległości. Odśpiewano hymn państwowy z udziałem uczniów Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I Stopnia w Piszu. Przy pełnej widowni odbyły się prezentacje naukowe. O Plebiscycie na Warmii, Mazurach i Powiślu oraz Górnym Śląsku wypowiedział się dr hab. Miłosz Skrzypek, zaś na temat Mazury i Polska: trudne związki mówił prof. dr hab. Zbigniew Chojnowski. W koncercie poezji mazurskiej pt. Powróćmy do korzeni wystąpili Nina Nu i Jacek Prokopowicz, a znany dziennikarz i pisarz Mariusz Szczygieł czytał fragmenty Na tropach Smętka Melchiora Wańkowicza. Podczas spotkania przedstawiono 24 numer „Znad Pisy”. Galę poprowadziła dr Aneta Karwowska, dyrektor Muzeum Ziemi Piskiej.

Fotorelacja: http://pisz.wm.pl/110889-548557,Wielka-Gala-z-okazji-Stulecia-Niepodleglosci-Polski,0.html

28 października 2018 r. w Krakowie

W siedzibie Państwowego Wydawnictwa Muzycznego w Krakowie odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Programowej Kwartalnika Kulturalnego "Napis. Epika. Liryka. Dramat" . Obrady prowadził prof. Piotr Müldner-Nieckowski. Uczestniczyli w nich:  Józef M. Ruszar (red. naczelny), Wojciech Kudyba, Dorota Heck, Artur Grabowski, Zbigniew Chojnowski, a także Mirosław Dzień, Stefan Bobryk i inni. Uchwalono regulamin i program działań na najbliższy czas. Pierwszy numer periodyku ma się ukazać w grudniu 2018 r.

13 października 2018 r. w Ełku

Ełczanie uczcili urodziny Michała Kajki. Mazurskiego poetę wspominano pod jego pomnikiem wzniesionym w Parku Solidarności w 1958 roku. Taka uroczystość odbyła się w Ełku po raz pierwszy. Muzeum chciałoby przypomnieć postać Kajki, w której jak w soczewce skupiają się wszystkie aspekty mazurskiej tożsamości. – podkreśla dyrektor Muzeum Historycznego Rafał Żytyniec.. Postać poety przypomniał prof. Zbigniew Chojnowski z UWM. Michał Kajka był człowiekiem uduchowionym, religijnym i z tego wynika wartość jego dzieł. Jego etosem codzienności była praca, uczciwość i pokora. – podkreślił prof. Chojnowski.

Z okazji 160. rocznicy urodzin poety na jednej z ełckich kamienic powstanie pamiątkowy mural.

Posłuchaj relacji Małgorzaty Zbrożek:

https://ro.com.pl/elczanie-upamietnili-160-rocznice-urodzin-michala-kajki/01416066?fbclid=IwAR0ISqgNhgYq2fZJ_N9lZVqm7hKYlCwjYtn5UMWGqVgukK9mL5OTOhS9jWQ#.W8I2vy0DGv0.facebook

28-29 września 2018 r. w Sopocie

Odbył się cykl spotkań, dyskusji i koncertów z okazji 25-lecia ukazywania się dwumiesięcznika "Topos" i 40-lecia twórczości jego redaktora naczelnego Krzysztofa Kuczkowskiego. W imprezach uczestniczyli m.in. prof. Wojciech Kudyba, prof. Kazimierz Nowosielski, prof. Zbigniew Chojnowski, dr Piotr W. Lorkowski, dr. Przemysław Dakowicz, a także Wojciech Gawłowski, Jarosław Jakubowski, Wojciech Kass,  Swoją obecnością rozmowy o poezji zaszczycili reprezentanci Ministerstwa Kultury  i Dziedzictwa Narodowego (Jacek Selin) oraz władz samorządowych (Jacek Karnowski). .

27 września 2018 r. w Szczecinie

W trakcie premiery 25. numeru kwartalnika "EleWator" w ramach Czwartków Literackich 13 Muz odbyła się promocja najnowszego tomu Zbigniewa Chojnowskiego "Zawsze gdzieś jest noc". Rozmowę z poetą przeprowadził redaktor naczelny czasopisma, Damian Romaniak. Dyskusja (także z publicznością) dotyczyła mistyczno-nihilistycznej wymowy czy semantyki nocy w przedstawionej książce poetyckiej. Zarysowano wizję cywilizacji obywającej się bez poezji. W najnowszym numerze "EleWatora", prócz szkiców o Orianie Fallaci, znajdują się m.in. nowe wiersze Chojnowskiego.

http://www.wforma.eu/zawsze-gdzies-jest-noc.html


20 września 2018 r. w Ostrołęce

W ostrołęckim klubie "Przy Studziennej" gościł Zbigniew Chojnowski. Na spotkaniu przedstawił swoją już dziesiątą książkę poetycką pt. "Zawsze gdzieś jest noc". Najnowszy tom poety ukazał się w 2018 roku nakładem Wydawnictwa Forma w Szczecinie. To właśnie ten zbiorek był pretekstem, aby po wielu latach znów odwiedzić Ostrołękę.

"Tematem poezji Chojnowskiego, zwłaszcza w pierwszym okresie twórczości, jest mazurska przyroda. Nie mogło jej zabraknąć także w najnowszym tomiku. To także próba zrozumienia świata, ludzi, cierpienia, które nas otacza. Tomik zawiera też przemyślenia na temat sedna ludzkiego istnienia wobec wieczności, przemijania, ale i doczesności, tego co tu i teraz w nawiązaniu do historii i czasów minionych".

Laudację przygotował dr Karol Samsel, a rozmowę przeprowadziła Sabina Malinowska. W spotkaniu uczestniczyli m.in. Barbara Wojciulewicz i Stanisław Kałucki.

https://www.moja-ostroleka.pl/art/1537515391/zbigniew-chojnowski-w-klubie-przy-studziennej-zdjecia

15 września 2018 r.

Podcast Piotra Wiktora Lorkowskiego "nowe litery  czyli zdania i uwagi" przynosi omówienie tomu Z. Chojnowskiego "Zawsze gdzieś jest noc" (Szczecin 2018). Możesz posłuchać klikając na:

http://nowelitery.blogspot.com/2018/09/nadmorze-16-o-tomie-wierszy-zbigniewa.html

1 września 2018 r. w Drzazgach

Wrześniowa pogoda bywa kapryśna, ale pierwszego września okazała się bardzo przyjazna, a to ważne dla spotkań w plenerze. Tego dnia Stowarzyszenie Działdowska Kuźnia Słowa zorganizowało V Piknik Literacki w Drzazgach k/Działdowa. Grupa lokalnych literatów w swobodnej atmosferze połączyła spotkanie literackie z funkcją integracyjną. Oprócz członków Stowarzyszenia pojawili się zarówno przedstawiciele zaprzyjaźnionych środowisk literackich, jak też udało się zainteresować spotkaniem przedstawicieli władz lokalnych.

Zanim spotkanie się rozpoczęło, wszystkim obecnym wręczano Złote Myśli, które następie podczas spotkania były na głos odczytywane. Gości powitała Renata Buczyńska – Przewodnicząca Stowarzyszenia. Wybrzmiała pierwsza z kilku piosenek w wykonaniu Jakuba Krajkowskiego, uczestnika The Voice of Poland Kids oraz laureata licznych prestiżowych konkursów wokalnych. Następnie poproszono audytorium o przedstawienie się i powiedzenie kilku zdań o sobie, a każdemu z gości zostały wręczone pamiątki w postaci publikacji i materiałów promocyjnych, o które wcześniej poprosiliśmy Starostwo Powiatowe w Działdowie oraz Urząd Miasta w Działdowie. W związku z tym, że podczas Pikniku odbywa się Konkurs Jednego Wiersza ( tym razem pod hasłem „Wspomnienie z wakacji” ) autorom wskazano miejsce, gdzie będą wywieszone ich prace a następnie poddane ocenie wszystkich uczestników. Głosowanie jest tajne, wygrywa wiersz, który spodobał się największej ilości uczestników. Konkurs tym razem wygrał Karol Grosz z Żabin, który od niedawna jest członkiem SDKS.

Kolejną atrakcję stanowiło zadanie twórcze. Za inspiracją Wisławy Szymborskiej każdy mógł ułożyć własną rymowaną sentencję w stylu limeryków (tzw. „Lepieje” ;-)). Np. „Lepiej mieć horyzont wąski,

niż zamawiać tu zakąski” . Goście okazali się bardzo twórczy w tym zadaniu. Podczas spotkania organizatorzy podziękowani obecnym na spotkaniu Beacie Grędzińskiej , Dyrektor Gminnego Centrum Kultury i Biblioteki w Płośnicy oraz Aleksandrze Kowalskiej – Kierownik Gminnej Biblioteki Publicznej w Burkacie za wspólne działania kulturalne, w których literacka Kuźnia uczestniczy.

Na miejscu zachęcano uczestników do przejrzenia bogatej w treść, prowadzonej przez Elżbietę Zakrzewską trzytomowej już kroniki działań Stowarzyszenia Działdowska Kuźnia Słowa oraz albumu ze spotkań w ramach projektu „Powiatowe Wieczory z Poezją” i księgi pamiątkowej z wpisami aktorów uczestniczących w tych spotkaniach.

Następnie korzystając z obecności wielu środowisk twórczych podziękowano też Bogumile Stachowiak za organizowane przez wiele lat spotkania integrujące te środowiska – m.in. w Burkacie czy Kurkach. Częścią spotkania był też Flirt Literacki na bazie tekstów Bolesława Leśmiana. Wszystkich zaproszono do pamiątkowego zdjęcia. Dużą część spotkania zajęły prezentacje autorskie - poznanie interpretacji wszystkich zgłoszonych do konkursu wierszy. Pozostały czas zajęły swobodne rozmowy, biesiadowanie, wymiana informacji o nadchodzących wydarzeniach literackich, poznawanie się oraz pieczenie kiełbasek przy ognisku. Mamy nadzieję, że goście zachowają miłe wspomnienia.

Zaproszenie na V Piknik Literacki przyjęli Marian Janicki – Starosta Powiatu Działdowskiego, Marian Brandt – Vicestarosta Powiatu Działdowskiego, Grzegorz Mrowiński – Burmistrz Miasta Działdowo wraz z Małżonką, Panią Aleksandrą Mrowińską, Magdalena Anczykowska – Przewodnicząca Rady Powiatu Działdowskiego wraz z Małżonkiem, Panem Jerzym Anczykowskim – historykiem i Prezesem Stowarzyszenia Przyjaciół Gminy Rybno, Profesor Zbigniew Chojnowski z Małżonką i córeczką (Olsztyn) , znany poeta, dziennikarz, krytyk literacki i animator kultury z Ciechanowa – Stefan Żagiel oraz Bogusław Łukwiński, autor opracowań historycznych związanych z Gminą Rybno wraz z Małżonką Panią Iwoną Łukwińską.

Zaproszenie do uczestnictwa w tym spotkaniu integrującym środowisko literatów przyjęli:

• Stowarzyszenie Autorów Polskich Oddział Ciechanów : Janina Janakakos-Szymańska - prezes stowarzyszenia, Ewa Stangrodzka , Zofia Humięcka, Ewa Puternicka , Tomasz Lewicki oraz Wiesław Lewandowski – artysta malarz.

• Związek Twórców Ziemi Zawkrzeńskiej - Mława : Jarosław Trześniewski – Kwiecień- Viceprezes związku Irena Chylińska i Artur Dębski.

• Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Przasnyskiej reprezentował Piotr Kaszubowski - Prezes Towarzystwa.

• Grupa literatów „Nasza Poezja - Pisz lub Czytaj” w osobach Bożena Sala, Ewa Przybysz, Wiesława Palewska, Barbara Strzałkowska, Anna Sowa-Matalińska oraz Cezary Sala.

Wśród gości nie zabrakło sympatyków poezji, również tej lokalnej m.in. Anny Kameckiej, Anny Waks i Katarzyny Janke.

Należy też wspomnieć o tym, że pyszną zupę gulaszową ugotowało nam oraz użyczyło ławek Centrum Rekreacyjno- Konferencyjne WELLAVIL w Kurojadach. Poczęstunek dla Gości sfinansowali członkowie SDKS. Dziękujemy też za pyszności od gości na wspólny stół. Piknik był spotkaniem udanym, za co serdecznie dziękuję osobom zaangażowanym w przygotowanie imprezy.

Na etapie koncepcji i przygotowań wstępnych szczególne podziękowania dla: Elżbiety Zakrzewskiej, Ewy Sotomskiej, Jadwigi Smółki, Sylwii Kaczmarczyk, Elżbiety Karlsson, Krystyny Sztramskiej, Anny Barbary Czuraj-Struzik, Iwony Cherej , Marka Chojnackiego i Darka Buczyńskiego. Napis informujący, że to V Piknik Literacki wymyśliła i przygotowała Emilia Wołejszo.

Na miejscu w przygotowania i prowadzenie imprezy zaangażowali się szczególnie : Elżbieta Zakrzewska, Jadwiga Smółka, Elżbieta Karlsson, Anna Kaszubska, Sylwia, Marta i Maciej Kaczmarczyk, Gosia Grabowska ( nowa członkini SDKS), Anna Waks, Magdalena Pawelska, Iwona Cherej, Halina Wylot, Marek Chojnacki, Edwin Kłosowski, Paweł Kamiński, Teresa Dwórznik-Romańska i Aneta Balla. Wszystkim obecnym na spotkaniu członkom SDKS dziękuję za dbałość o naszych Gości i przyjazną atmosferę spotkania.

Spotkanie zakończyło się po zmroku, ale wydaje się że i Goście i Gospodarze mogą je uznać za udane. Za zdjęcia serdecznie dziękuję Jadwiga Smółka , Elżbieta Karlsson i Gosia Grabowska

Renata Buczyńska

SDKS

21 sierpnia 2018 r.

W pomorskim magazynie literacko-artystycznym „Latarnia Morska” ukazała się recenzja pióra Leszka Żulińskiego tomiku „Zawsze gdzieś jest noc” Zbigniewa Chojnowskiego:

VANITAS VANITATUM

Zbigniew Chojnowski – profesor-akademik, poeta, krytyk; autor dziesięciu tomików poetyckich… I posiadacz wielu „poetyckich splendorów”. Tłumaczony na kilka języków. O kimś takim można powiedzieć: poeta doctus.

Jednak gdy czytam wiersze z tego najnowszego tomiku, to doctusa nie widzę. Może i dobrze, bo wolę „poezję duszy” od „poezji rozumu” (co zresztą jedno nie wyklucza drugiego).

Ten nowy tomik podzielony jest na trzy części. Pierwsza część nosi tytuł W ciemno. Od razu wsiąkamy w mrok, który uświadamia nam nasz anty-eudajmonistyczny byt. Egzystencjalne refleksje Chojnowskiego stoją po przeciwnej stronie epikureizmu. On – epikureizm – jest w tych wierszach niemożliwy. I te ważkie treści autor umiał zmieścić w epigramatycznej formie.

Posłuchajcie: Twoja wiara jest grząska. / Twoje męczeństwo to wzdęta nicość w środku nocy. / Twój język popełnia samobójstwo i ożywa dotykając dna. / Twoje zwątpienie wbija się w Twój bok. / Twojej pamięci nic nie wtóruje, / Tylko gadatliwe pustki, brzmienia słowne bez treści, / Gdy wybudzasz się na moment / I ostrzej słyszysz.

Może nihilizm jest sednem tych wierszy? Jeśli tak, to mamy do czynienia z niewiarą w jakąkolwiek nagrodę po śmierci. Ja też się nie łudzę, jednak mam w sobie to ciut-ciut otwarte okienko, że „się zobaczy”. Chojnowski na to nie liczy: Kto? Kto!, no, kto / Wyjdzie na swoje / W nie pierwszej epoce złudzeń / Branych za dobra monetę.

I z takimi przekonaniami nie ma co polemizować. Wiara jest tylko wiarą. Dowody jej sensu są niesprawdzalne. Trans-domysły funta kłaków niewarte. Dlatego tymi wierszami Chojnowski znalazł we mnie brata. Oczywiście rodzi się pytanie o moc racjonalizmu. Ale i ono ginie w nawałnicy domniemanych alternatyw.

Druga część tomiku nosi tytuł Hiobowe chwile. Szczególnie ważnym wydał mi się wiersz pt. Kto uwalnia. Oto on: Kto uwalnia nieograniczenia jednym, uwalnia granice innym. / Kto obnażą same pomyłki, wprowadza więcej poplątania Kto nie zapiera się siebie, wspiera zdradzonego o świcie. / Nie porzuci i nas, jakkolwiek się dzieje. / Kto zdziera marność z uświęcenia, oddaje się stanom błogim. / Kto się podnosi z rozpłaszczenia samotnością i odrzuceniem, / Ma za sobą każdego, kto pragnie się podnieść. / Kto widzi zdrowe pokarmy życia, tłuszcze kłamstwa odda bogom. / Kto wpuszcza oddech w otwory prawdy, urealnia godność / Na Ziemi, nawet wtedy, gdy bezsens wionie kędy chce.

To jest wiersz wielkiej wagi! Mini-traktat etyczny. Drogowskaz przyzwoitości i godności. I oto rozważania o bycie w niebycie (z pierwszej części tomiku) zeszły w mojej lekturze na drugi plan. Bo jak będzie, to się dowiemy. A jak jest – to się uczmy. A co do długiego obmyślania, to polecam ten arcykrótki dystych: Kiedyś tutaj wrócę / A nie będzie mnie tu.

Trzecia część tomiku nosi tytuł Z nocą na głowie. Tu znajdujemy wiersze już nieco mniej metafizyczne, za to „rozliczające się” z minionym ledwo co czasem. Niedawna historia wchodzi na arenę, a po niej tłuką się nasze „bahaviory”, zwycięstwa i klęski.

Bardzo poruszył mnie wiersz pt. Niemowy z Jedwabnego. Oto on: Tutaj również Abel nie spodobał się Kainowi, / Tutaj nad ofiarną stodołą dymi spod powieki Opatrzności, / Tutaj żywe pochodnie głosów i żar bólu przeszły do rzeczy niewidzialnych, / Tutaj w popiół rozpełzły się robaczki hebrajskiego pisma, / Tutaj niepamięć winy woła o pomstę do ziemi. // Tutaj matki przy skwierczących ciałach ze swoich ciał / Zazdrościły matkom, które potopiły w źrenicy stawu własne dzieci, / Aby na ich zabójców nie spadł grzech / Tutaj cztery ściany płaczu zacisnęły się jak pętla. / Tutaj Chaja o płomiennych włosach już nie mogła być wdzięczna, / Choć rozkwitała jak różany kwiat, / W tym dniu pod słońcem jak w piecu / Nie anioł, lecz Kazimiera podawała jej wodę, a butelki potłukła o bruk / I nawilżyły się wyrwane trawki, które więdły / Dłużej niż dalsze życie spalonych. / Dwie jeszcze żywe madonny: / Matkę z pierworodnym Szmulkiem / I matkę z dwuletnim Rysiem / Rozdzielił przez rozgrzane powietrze chłód lufy / Na pomieszanie dobrego i złego. / Niepamięć winy woła, spada z nieba jak kamień. // „Niech sobie jest”.

Dramatyczny, wstrząsający utwór! A i reszta wierszy w tej trzeciej części to wrażliwy, czasem drażliwy opis rzeczywistości. Podziwiam Chojnowskiego…

Zaintrygowało mnie, że wszystkie te wiersze są datowane różnymi latami. Nie ma w książce wzmianki, czy dopiero teraz złożyły się na ten tomik.

Natomiast ten zbiór wieńczy posłowie Piotra Michałowskiego, który m.in. pisze: "Poeta szuka samookreślenia w migotliwych relacjach ze światem, z bliźnim, z transcendencją. W poszczególnych iluminacjach i epifaniach odnajduje argumenty na choćby cząstkową afirmację życia…" To – moim zdaniem – bardzo celna diagnoza, bowiem Zbigniew Chojnowski jednak przede wszystkim nosi garb niepewności wobec sensu naszego istnienia.

Zbigniew Chojnowski „Zawsze gdzieś jest noc”, Wydawnictwo FORMA, Szczecin 2018, str. 72

Leszek Żuliński

Przeczytaj też w ‘porcie literackim’ recenzje wcześniejszych zbiorów Z. Chojnowskiego: Bliźniego, swego (2012) autorstwa Jolanty Szwarc oraz Widny kres (2017) pióra Anny Krasu

źródło: http://latarnia-morska.eu/pl/z-dnia-na-dzien/2877-%E2%80%9Ezawsze-gdzie%C5%9B-jest-noc%E2%80%9D-zbigniewa-chojnowskiego

 

9-11 lipca 2018 r. w Praniu

W Muzeum K. I. Gałczyńskiego w Praniu odbyła sesja na temat poezji współczesnej z udziałem poetów i krytyków literackich: Karola Alichnowicza, Zbigniewa Chojnowskiego, Inki Dowlasz, Wojciecha Kassa, Łukasza Kucharczyka, Krzysztofa Kuczkowskiego, Artura Nowaczewskiego, Józefa Marii Ruszara, Aleksandra Zińczuk. Dyskusje zostały sfilmowane i będą dostępne na stronach powstającego internetowego kwartalnika kulturalnego, którego organizatorem jest red. Ruszar.

15 czerwca 2018 r. w Bydgoszczy

"W 39. rocznicę powstania Galerii Autorskiej Jana Kaji i Jacka Solińskiego, nastąpiło otwarcie wystawy fotografii Jacka Solińskiego pt. „Wszyscy bywamy żebrakami”.  Jest to dla mnie wyraz hołdu i fascynacja dla osób, które w jakimś sensie stały się dla mnie ikonami obywatela świata XXI wieku. Symbolizują tak wiele, że trzy razy pokusiłem się, żeby napisać eseje wprowadzające do kolejnych ekspozycji – zwierzył się Jacek Soliński, otwierając spotkanie w Galerii Autorskiej przy ul. Chocimskiej 5. Wczoraj otwarta wystawa jest zwieńczeniem tryptyku, na który składają się ekspozycje: „Obywatele świata” (2016), „Katechizm żebraczy” (2017) oraz „Wszyscy bywamy żebrakami” (2018).

W eseju wprowadzającym do wystawy „Wszyscy bywamy żebrakami” znajduje się m.in. taka refleksja Jacka Solińskiego: „Przecież bezdomność nie musi wynikać z doraźnego braku dachu nad głową, bezdomność może być również wtedy, gdy zapominamy, że „dachem” doczesności jest niebo. Kiedy nie umiemy „popatrzeć” głębiej, to oznacza stan duchowego bankructwa. Ten problem miłościwie panującej nam współczesności jest ustawicznie bagatelizowany. W świecie zdominowanym przez mass media duchowa nędza to kłopotliwy temat, niepasujący do lansowanych formuł i modeli życia. Ludzki kapitał ulokowano gdzie indziej. Żebracy „kompromitują” syty świat dobrobytu. Idealizowany i zmanipulowany obraz rzeczywistości kłóci się z ich obecnością. To uwiera i przeszkadza, lepiej tego nie widzieć.” Przyczynę fascynacji, do której przyznaje się Jacek Soliński, ujawnia poczyniona przez niego obserwacja: "Ta wspaniała uliczna mistyka, prosta i porywająca, nie potrzebuje zawiłych wywodów. Działa trzeźwiąco, jak silny powiew wiatru."

Większość zaprezentowanych podczas wczorajszego wernisażu fotografii pochodzi z Edynburga i przedmieść Pragi. Roma Warmus i Mieczysław Franaszek odczytali wybrane przez autora zdjęć utwory, gdyż, jak wyjaśnił Jacek Soliński, „poetyckość przekazu pogłębia to, co obraz czasami spłaszcza”.

Zaprezentowane zostały teksty Karola Alichnowicza, Szymona Babuchowskiego, Jiři Červenki, Piotra Cielesza, Zbigniewa Chojnowskiego, Małgorzaty Grajewskiej, Barbary Gruszki-Zych, Jana Kaspra, Krzysztofa Koehlera, Wojciecha Kudyby, Lenki Kuhar-Daňhelovej, Małgorzaty Lebdy, Sławomira Matusza, Macieja Mazurka, Artura Nowaczewskiego, Krzysztofa Nowickiego, Jerzego Pluty i Piotra Wiesława Rudzkiego".

Do przedstawionego współczesnego kanonu literatury i sztuki żebraczej wszedł wiersz Chojnowskiego "Uliczna ikona" z tomu "Cztery strony domu" (1998).

zob. Ewa Starosta, Uliczna mistyka działa trzeźwiąco, jak silny powiew wiatru, https://bydgoszcz24.pl/pl/14_kultura_i_edukacja/18353_uliczna_mistyka_dziala_trzezwiaco_jak_silny_powiew_wiatru.html#

12 czerwca 2018 r. w Zielonej Górze

Na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Zielonogórskiego mgr Mirosława Szott obroniła rozprawę doktorską na temat Czytanie miejsca. Poezja lubuska w perspektywie geopoetyki napisaną pod kierunkiem prof. dr hab. Małgorzaty Mikołajczak i promotorki pomocniczej dr Beaty Hebzdy-Sołogub. Dysertacja dotyczy m.in. poezji Andrzeja Krzysztofa Waśkiewicza i Eugeniusza Kurzawy.  Rozprawę zrecenzowali dr hab. Elżbieta Konończuk z Uniwersytetu w Białymstoku oraz prof. Zbigniew Chojnowski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

9 czerwca 2018 r.

W Osiedlowym Klubie Kultury "Na Górce" rozstrzygnięto IV edycję konkursu poetyckiego "Piękne Słowa". Jury w składzie: Zbigniew Chojnowski (przewodniczący), Joanna Chłosta-Zielonka, Joanna Szydłowska postanowiło przyznać nagrody i trzy równorzędne wyróżnienia. I miejsce zajęła Agnieszka Ruszkiewicz, II Jakub Świdziniewski, III miejsce Ewa Jachowicz. Wyróżnieni zostali: Amelia Borko, Martyna Przybylska, Milena Połucha. Laureaci są uczniami olsztyńskich szkół podstawowych, gimnazjów i liceów.

3 czerwca 2018 r.

W programie TVP Olsztyn "Informacje kulturalne" wyemitowano kilkuminutową audycję o tomie "Zawsze gdzieś jest noc" z udziałem jego autora, Zbigniewa Chojnowskiego. Książkę przedstawiła red. Joanna Wilengowska.
link do programu: https://olsztyn.tvp.pl/37486437/3618?fbclid=IwAR1_JSuudci-n2iT4Fl1aaN9X825syuJIpboL8y1S19vqW7VZ1zFK9ydEpg

28 maja 2018 r.

W I Festiwalu Żywego Słowa Majowe Recytacje Poezji Religijnej, którego pomysłodawczynią jest dr Magdalena Zaorska, uczestniczyło ponad 120 osób, tylko w konkursie recytatorskim wzięło udział 99 uczennic i uczniów. Po ogłoszeniu werdyktów odbyło się m.in. spotkanie ze Zbigniewem Chojnowskim, który przedstawił swój najnowszy tom wierszy pt. Zawsze gdzieś jest noc (Szczecin 2018). Liryki poety czytały studentki UWM w Olsztynie, Magdalena Rajewska (II rok logopedii i Justyna Rutkowska (IV rok gospodarki przestrzennej). Obydwie panie należą do Naukowego Koła Teatralnego Salve Verbum. Utwory spotkały się z przychylnością publiczności. Wydarzenia miały miejsce w Centrum Św. Jakuba w Olsztynie.

24 maja 2018 r. w Piszu

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Piszu, I  Liceum Ogólnokształcące w Piszu oraz Oficyna Wydawnicza "Retman" byli organizatorami premiery "Księgi Puszczy Piskiej". To wielotematyczna opowieść o puszczańskim sercu Mazur. Spotkanie poprowadził Waldemar Mierzwa - redaktor, współautor i  wydawca książki. Gośćmi specjalnymi byli autorzy tekstów i zdjęć oraz bohaterowie "Księgi", która ukazała się pod redakcją Waldemara Mierzwy jako 30. tom serii „Moja Biblioteka Mazurska” Oficyny Wydawniczej „Retman” Wśród autorów tekstów są m.in. Zbigniew Chojnowski, Bartosz Dziewanowski-Stefańczyk, Mirosław Gworek, Robert Kempa, Janusz Małłek, Waldemar Mierzwa, Kazimierz Orłoś, Ryszard W. Pawlicki, Dietmar Serafin, Daria i Piotr Sikorscy, Łukasz Szymański, Marian Szymkiewicz, Krzysztof Worobiec i  Tekla Żurkowska. Większość z nich mieszka w Piszu lub w lasach piskiej Puszczy. Teksty o miastach okolic Puszczy napisali: Katarzyna Enerlich (Mrągowo), Mirosława Pałaszewska (Biała Piska), Marek Kaczmarczyk (Ruciane-Nida), Krzysztof Marusiński (Orzysz) i Dominik Krysiak (Mikołajki). Wśród autorów zdjęć m.in. Mieczysław Wieliczko i Krzysztof Stasiaczek (leśniczy z Nadleśnictwa Strzałowo).

23 maja 2018 r. w Olecku

W Oleckiej Izbie Historycznej Zbigniew Chojnowski wygłosił wykład Mazurzy wobec odzyskania niepodległości przez Polskę. Słuchaczami byli zarówno starsi, jak i młodsi miłośnicy historii i kultury regionu. Między wykładowcą a słuchaczami wywiązała się interesująca dyskusja wokół pytań, takich jak: kto ma prawo nazywać się Mazurem? jaka jest współczesna tożsamość mieszkańców Mazur?

23 maja 2018 r. w Ogródku

Na mazurskim cmentarzu w Ogródku odbyła się uroczystość odsłonięcia odnowionego grobu Michała i Wilhelminy Kayków. Mogiła przeszła gruntowną renowację. Przywrócono jej także chrześcijański charakter. Obecni byli m.in. samorządowcy z Pisza i Orzysza, a także kierownictwo Muzeum K. I. Gałczyńskiego i Muzeum Michała Kajki, oraz przedstawiciele mieszkańców Ogródka. Podczas uroczystości modlili się duchowni, ewanagelicki i katolicki. Wzruszył słowno-muzyczny występ uczennic ze Szkoły Podstawowej im. M. Kajki w Dąbrówce.  Kilka słów o mazurskim poecie powiedział prof. Zbigniew Chojnowski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie: "Spotkałem na ziemi orzyskiej syna Michała Kajki – Adolfa — wspominał. — To wzbudziło iskrę, która rozpaliła moje zainteresowanie tym człowiekiem, jego twórczością, jego zagadką. Zagadkowe jest to, że ziemia tak piękna i bogata w historię i we wspaniałych ludzi jest pokryta setkami cmentarzy, które umierają. Umierają w naszej pamięci. Nazywamy je cmentarzami mazurskimi lub poniemieckimi. Właściwie nie ma innego cmentarza na Mazurach, który by żył, tak jak ten cmentarzyk. Bo tu spoczywa poeta, który ukochał wiarę w Boga sprawiedliwego. Powinniśmy się starać zostać dziedzicami tej wiary w sprawiedliwość, dobro, w to, że opłaca się być czasami krytycznym, żeby dobro zwyciężyło".  Zbigniew Chojnowski podkreślał, że pamięć nie jest dana raz na zawsze. Jest tą wartością, która trzeba wciąż odświeżać, wciąż oddawać do renowacji.

http://orzysz.wm.pl/514974,Odslonieto-odnowiona-mogile-mazurskiego-poety.html

16 maja 2018 r. w Gołdapi

Jury Powiatowego Konkursu Recytatorskiego pod hasłem "Moje twoje nasze" w składzie: Zbigniew Chojnowski, Wojciech Kass, Mirosław Słapik postanowiło przyznać I nagrodę Aleksandrze Ratasiewicz, II nagrodę Ewie Jurkiewicz, zaś III Justynie Kołodziej. W repertuarze uczestniczek znalazły się wiersze Michała Kajki, Anny Szarejko, Leonardy Szubzdy, Piotra Jankowskiego, a także Kassa i Słapika. Konkurs zgromadził grupę miłośników poezji i stworzył sytuację święta słowa.

14 maja 2018 r. w Toruniu

Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Oddział w Toruniu oraz Pracownia Badań Kultury i Literatury Dziecięco-Młodzieżowej UMK zorganizowały odczyt prof. Zbigniewa Chojnowskiego pt. "W Krainie Tysiąca Jezior i opowieści. Świat literatury dziecięcej i młodzieżowej z Warmii i Mazur". Prelegent przedstawił nieco dawniejszy i współczesny obraz literatury dziecięco-młodzieżowej na Warmii i Mazurach, a przede wszystkim nikłość nowych badań nad nią. Po bez mała dwugodzinnym wykładzie, połączonym z wyświetleniem filmu animowanego na podstawie baśni Marii Zientary-Malewskiej "Zaklęty zamek w lesie olsztyńskim", rozwinęła się dyskusja. Głos zabrali: prof. Janusz Małłek, a także prof. Maciej Wróblewski i dr Marcin Lutomierski. Wszystko wydarzyło się w słynnym Collegium Maius, czyli siedzibie Wydziału Filologicznego UMK w Toruniu.

6 kwietnia 2018 r. w Ełku

W Muzeum Historycznym w Ełku prof. Zbigniew Chojnowski przedstawił wykład "Mazurzy wobec odzyskania Niepodległości przez Polskę". Liczne, zacne i zróżnicowane pokoleniowo audytorium pokazało, że temat wywołał zainteresowanie. Kwestia Niepodległości splotła się na Mazurach jako części Prus Wschodnich z plebiscytem, przeprowadzonym w myśl postanowień Traktatu Wersalskiego. Bogatego materiału o postawach Mazurów wobec Polski w latach 1918-1920 dostarczają zarówno ich wspomnienia, jak również literatura (np. powieść S. Lenza "Muzeum ziemi ojczystej"). Po wykładzie odbyła się interesująca dyskusja.

5 kwietnia 2018 r. w Suwałkach

W Muzeum Okręgowym w Suwałkach odbyła się  prezentacja książki "Odwitania z poetą. Leszek Aleksander Moczulski", która stała się sesją o życiu i poezji suwalskiego twórcy, zamieszkałego od 1956 roku do śmierci w Krakowie. Słowo wstępne wygłosił dyrektor Muzeum, Jerzy Brzozowski. Historię tomu przedstawił jego redaktor, Zbigniew Fałtynowicz. Problematykę, przesłanie dorobku poetyckiego Moczulskiego i jego miejsce na mapie poezji polskiej przedstawił Zbigniew Chojnowski. Ostatnim punktem wieczornego sympozjum był film biograficzny o Poecie, zrealizowany jesienią 2017 r.

22 marca 2018 r.

W III Liceum Ogólnokształcącym w Olsztynie odbyło się całodniowe święto poezji.  Przed corocznym szkolnym konkursem recytatorskim "Kochajmy poetów, kochajmy poezję" prof. Zbigniew Chojnowski wygłosił wykład o poezji i osobowości Zbigniewa Herberta. Tezą wystąpienia była myśl poety, że kultura to zbiór wartości, dla których warto żyć.

21 marca 2018 r. w Pruszkowie

Obyło się posiedzenie Kapituły Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego, podczas którego wyłoniono laureata nagrody za najlepszy tomik poetycki wydany w roku 2017.

W obradach jury uczestniczyli:

Wojciech Kaliszewski – poeta, krytyk literacki, nauczyciel akademicki

Piotr Szewc – poeta, krytyk literacki, red. działu poezji miesięcznika „Nowe Książki"

Przemysław Dakowicz –poeta, krytyk literacki, nauczyciel akademicki

Grzegorz Zegadło – dyrektor Książnicy Pruszkowskiej

Jan Rodzim – wydawca poezji ks. Jana Twardowskiego

Stanisław Grabowski - sekretarz Kapituły, poeta, krytyk literacki

ks. Janusz Adam Kobierski – przewodniczący Kapituły, poeta, krytyk literacki

Jurorzy zwrócili szczególną uwagę na następujące książki:

1. Zbigniew Chojnowski, Widny kres, Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, Sopot 2017;

2. Łukasz Jarosz, Stopień pokrewieństwa, Biuro Literackie, Stronie Śląskie 2017;

3. Bogusław Kierc, Jatentamten, wyd. „Forma", Szczecin 2017;

4. Krzysztof Kuczkowski, Ruchome święta, Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, Sopot 2017;

5. Joanna Kulmowa, 37, wyd. „Iskry", Warszawa 2017;

6. Piotr Mitzner, Ulica tablic, (Dom Wydawniczy), Warszawa 2017;

7. ks. Jan Sochoń, Strzałka czasu, Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, Rzeszów 2017.

Po dyskusji laureatem Nagrody Literackiej im. ks. Jana Twardowskiego został wybrany

Krzysztof Kuczkowski, za książkę Ruchome święta (Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, Sopot 2017).

Ponadto Medal im. ks. Jana Twardowskiego za całokształt twórczości przyznano Adrianie Szymańskiej.

Gratulujemy Laureatom!

Uroczystość wręczenia nagród odbędzie się 3 czerwca br. (niedziela) o godz. 17.00

w Pałacyku Sokoła w Pruszkowie, ul. Kościuszki 41.

Podczas finału Konkursu zaprezentowany zostanie program poetycko-muzyczny pt. "Nie płacz w liście", według wierszy ks. Jana Twardowskiego.

16 marca 2018 r.

Na wykład prof. Zbigniewa Chojnowskiego pt. Problematyka polskiej nowelistyki powojennej na przykładzie Pierwszego kroku w chmurach Marka Hłaski w ramach akcji "Zakuwania na Humanie" przybyło ok. 100 tegorocznych maturzystów ze szkół średnich Ornety, Ostródy, Szczytna.

16 marca 2018 r.

W sali konferencyjnej Miejskiej Biblioteki Publicznej już po raz XII odbył się Powiatowy Konkurs Recytatorski Poetów Pogranicza Warmii, Mazur i Suwalszczyzny „Cudze chwalicie, swego nie znacie”. Po raz kolejny młodzi wykonawcy starali się ocalić od zapomnienia poezję dawnych i współczesnych twórców naszego regionu, oddać ich wrażliwość i umiłowanie tej ziemi.

Uczestnicy zaprezentowali się w 3 kategoriach: klasa VI, klasa VII z gimnazjum oraz szkoła średnia. Do konkursu przystąpiło 28 uczestników. Najpopularniejszymi recytowanymi pisarzami tej edycji byli: Zbigniew Chojnowski, Irena Misztal, Maria Zientara-Malewska, Michał Kajka.

Organizatorami konkursu byli: Gimnazjum Nr 3, Szkoła Podstawowa Nr 1 oraz Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku. Impreza odbyła się pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Ełku.

Skład jury:

Marcin Banachowski – dziennikarz Radia 5 Ełk

Wiesława Rowińska – nauczyciel-bibliotekarz ZS Nr 1 Ełk

Honorata Sadowska – nauczyciel j.polskiego SP Nr 2 Ełk

Bożena Bożenkow – nauczyciel-bibliotekarz G 3 Ełk

Nagrody:

Kategoria I /klasa VI/

1. Oskar Rutkowski SP 5 Ełk

2. Kinga Balcer SP Woszczele

3. Igor Grajewski SP 4 Ełk

Wyróżnienia:

Laura Rogińska SP 2 Ełk

Patrycja Orłowska SP 5 Ełk

Kategoria II /klasa VII plus klasy gimnazjum/

1. Milena Makuch G 2 Ełk

2. Marcin Klimach SP 1 Ełk

3. Damian Żywno SP 1 Ełk

Wyróżnienia:

Aniela Rogińska G 1 Ełk

Diana Isaieva SP Woszczele

Kategoria III /szkoły średnie/

1. Julia Studzińska ZS Nr 2 Ełk

2. Agnieszka Duda ZS Nr 1 Ełk

3. Gabriela Olszewska ZS Nr 1 Ełk

źródło: Małgorzata Guberska SP Nr1 Ełk

Przeczytaj cały tekst: Cudze chwalicie, swojego nie znacie - Ełk http://elk.wm.pl/501714,Cudze-chwalicie-swojego-nie-znacie.html#ixzz5Aej0sSCZ

 

21 lutego 2018 r.

W Instytucie Polonistyki i Logopedii UWM w Olsztynie w ramach obchodów Dnia Języka Ojczystego odbył się wykład poety i redaktora naczelnego dwumiesięcznika "Topos" Krzysztofa Kuczkowskiego, który mówił na temat Poeta wobec języka. Słuchacze liczni zgromadzeni w Auli Teatralnej im. B. Głuszczaka poznali definicje poezji zgodnie z przekonaniem, że każdy poeta tworzy własną. Kuczkowski przychylił się do formuły włoskiego poety: "definicja poezji autorstwa Davida Marii Turoldo (1916–1992), brzmi:

Poezja

jest naprawianiem świata

po niszczącym dyskursie

kupców"

Wystąpienie Kuczkowskiego unaoczniło, że język poezji jest poszukiwaniem tego, co najważniejsze w kształtowaniu się naszego człowieczeństwa i Tajemnicą.

Następnie jury Konkursu "O Trzcinę Kortowa" ogłosiło werdykt. Jurorzy postanowili

przyznać trzy równorzędne nagrody oraz trzy równorzędne wyróżnienia.

Nagrody otrzymują:

• Karen Labiak z I Liceum Ogólnokształcącego im. A. Mickiewicza w Olsztynie (opiekun mgr Wiesława Zielińska),

• Zofia Warzocha z Gimnazjum nr 2 w Olsztynie (opiekun mgr  Ewa Jeziorna-Kosińska),

• Marta Niedźwiecka z I Liceum Ogólnokształcącego im. A. Mickiewicza

w Olsztynie (opiekun mgr Wiesława Zielińska).

Wyróżnienia otrzymują:

• Jakub Świdziniewski z Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza

w Olsztynie (opiekun mgr Bożena Łuszczewska-Szafranek),

• Aniela Bocheńska z I Liceum Ogólnokształcące im. A. Mickiewicza

w Olsztynie (opiekun mgr Barbara Rychlik),

• Klaudia Sołtys z I Liceum Ogólnokształcącego im. A. Mickiewicza

w Olsztynie (opiekun mgr Wiesława Zielińska).

 

Dr hab. Beata Tarnowska, prof. UWM

Mgr Monika Stępień

Prof. Zbigniew Chojnowski

 

17 lutego 2018 r.

Na Wydziale Humanistycznym UWM w Olsztynie odbyło się walne zebranie Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Olsztynie. Na spotkanie przybyli: Krzysztof D. Szatrawski (prezes), a także: Marek Barański, Tomasz Białkowski, Kazimierz Brakoniecki, Alicja Bykowska-Salczyńska, Zbigniew Chojnowski, Wojciech Kass, Włodzimierz Kowalewski, Andrzej Wojciechowski. Podsumowano działalność Stowarzyszenia w 2017 r., w którym ukazały się kolejne pozycje serii "Biblioteka Autorów z Warmii i Mazur" (książki poetyckie M. Barańskiego, Piotra Burczyka, K. D. Szatrawskiego, Wojciechowskiego, oraz trzeci tom Almanachu). Omawiano też kwestię siedziby Oddziału i podjęto decyzję o działaniach na rzecz jej uzyskania. Padł pomysł, aby w 2019 roku zorganizować Olsztyńskie Dni Literatury w połączeniu z konferencją o literaturze Warmii i Mazur. Do nagród (prezydenta Olsztyna i marszałka województwa) zgłoszono K. D. Szatrawskiego i T. Białkowskiego. Olsztyńscy twórcy w przerwie obrad odbyli rozmowę z prof. Tomaszem Chachulskim, przewodniczącym Komitetu Głównego Olimpiady Literatury i Języka Polskiego.

20 stycznia 2018 r.

W Domu Polskim odbyła się premiera Wielkiej księgi EDEN-u. Jej redaktorem i wydawcą jest Wojciech Altmajer. Obszerny tom zawiera artykuły, teksty wspomnieniowe  i literackie na tematy różne, ale zawsze jakoś związane z osobą redaktora, a także cyklem wykładów i spotkań, które odbyły się w domu Altmajera w latach 1992-2017. Dzięki dużej liczbie fotografii oraz reprodukcji prac plastycznych wydawnictwo zyskało charakter albumowy. Wśród pięćdziesięciu autorów znalazło się wiele osobowość ze świata nauki, sztuki i teatru, np. Stanisław Achremczyk, Maria Ankudowicz-Bieńkowska, Zbigniew Endler, Irena Telesz. Do Wielkiej księgi EDENU-u włączona jest również impresja autobiograficzna Zbigniewa Chojnowskiego pt. Miejsce i los. Tom jest dokumentem historii rodzinnej, opowieścią o ludziach z pasją i zapisem swoistego myślenia i działania ekologicznego.

18 stycznia 2018 r.

W czytelni książek Starego Ratusza WBP odbyła się promocja bibliofilskiej książeczki Zbigniewa Chojnowskiego Nic a nic. Spotkanie otworzył piosenkarski występ grupy dziewcząt z Pałacu Młodzieży w Olsztynie. Drukarz Marek Gardzielewski barwnie i rzeczowo opowiedział o starych technikach drukarskich. Rozmowę o liryku Nic a nic z jego autorem przeprowadziła Marta Wiśniewska. Zbigniew Stala przeczytał utwór po czesku, Kazimierz Brakoniecki po francusku, a Chojnowski po polsku. Sprawny i bogaty przebieg wydarzenia zapewnili: Andrzej Marcinkiewicz oraz Iwona Bolińska-Walendzik. 

15 stycznia 2018 r.

Radio Olsztyn w cyklu "Wieczór z kulturą" wyemitowało audycję na temat najnowszej poetyckiej publikacji Zbigniewa Chojnowskiego. Jest to piata pozycja w serii "Trilinguis", wydawanej przez Pracownię Starych Druków Wojewódzkiej Biblioteki Publiczną w Olsztynie, prowadzoną przez Marka Gardzielewskiego.  Bibliofilski tomik składa się z wiersza Nic a nic w języku polskim, czeskim i francuskim oraz krótkich biogramów poety i tłumaczy. Druk  w 25 lat od debiutu poetyckiego Chojnowskiego, który w 1993 r. wydał książkę poetycką Śniardwy. Właśnie z niej pochodzi Nic a nic. Program przygotowała red. Ewa Zdrojkowska.

 

pok. 362
tel. 089 524 63 32
zbigniew.chojnowski@uwm.edu.pl