Program

PROGRAM  OLIMPIADY  OGÓLNOPOLSKIEJ 

WIEDZY  O  RODZINIE

 

Terminarz Olimpiady Wiedzy o rodzinie:

 

Rok szkolny 2016/17                    

  • Termin zawodów szkolnych: 3 XI 2016 r.
  • Termin zawodów okręgowych: 28 II 2017 r.
  • Termin zawodów centralnych: 5 IV 2017 r.           Edycja zakończona

 

Rok szkolny 2017/18

  • Termin zawodów szkolnych: 8 XI 2017 r.
  • Termin zawodów okręgowych: 28 II 2018 r.
  • Termin zawodów centralnych: 12 IV 2018 r.

 

Rok szkolny 2018/19

  • Termin zawodów szkolnych: październik 2018 r.
  • Termin zawodów okręgowych: luty 2019 r.
  • Termin zawodów centralnych: kwiecień 2019 r.

 

Tematyka olimpiady ogniskuje się wokół wartości rodziny i małżeństwa oraz funkcjonowania ucznia jako członka rodziny, a w przyszłości osoby pełniącej rolę małżonka i rodzica.

Olimpiada stwarza uczestnikom przestrzeń do refleksji nad wartościami i celami w ich życiu. Udział w Olimpiadzie stanowi także okazję do namysłu na temat wyborów życiowych w aspekcie życia osobistego, zawodowego i społecznego. Główne wątki tematyczne Olimpiady nakierowane są na rozwój kompetencji komunikacyjnych, społecznych i budowanie satysfakcjonujących relacji koleżeńskich, przyjacielskich i partnerskich związanych z założeniem rodziny.

Celem Olimpiady jest przede wszystkim promowanie wartości małżeńsko-rodzinnych, oraz zbliżanie się do wartości dobra, prawdy i miłości. Założeniem Organizatora jest także rozwijanie umiejętności pracy w zespole, tak dziś koniecznej i pożądanej.

Na każdym etapie zawodów uczestnicy pracują w zespołach 2-osobowych; w związku z tym muszą ze sobą współpracować, wzajemnie uzupełniać się, wypracowywać kompromisy i słuchać się nawzajem. Powyższe umiejętności przydadzą się młodzieży dla dobrego funkcjonowania w przyszłości ich małżeństwa i rodziny.

 

 

  1. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na I etapie Olimpiady

Etap zawodów szkolnych polega na rozwiązaniu przez uczestników testu wielokrotnego wyboru, składającego się z 30 pytań. Na tym etapie uczestnicy będą musieli wykazać się znajomością przepisów prawa polskiego (w tym konkordatowego) dotyczącego w szczególności: małżeństwa i rodziny, możliwości pomocy osobom dotkniętych przemocą, praw i obowiązków dziecka. Przygotowując się do testu uczestnicy pogłębią wiedzę związaną
z funkcjonowaniem rodziny, usystematyzują ją w zakresie pełnienia ról małżeńskich
i rodzicielskich.

Zakres treści kształcenia uwzględnionych w teście pobudzi do refleksji nad podejmowaniem odpowiednich decyzji dotyczących wyboru drogi życiowej, małżeństwa
i rodziny.

Zakres problematyki, na bazie której będzie opracowany m.in. test:

  • macierzyństwo i ojcostwo;
  • prawodawstwo dotyczące rodziny;
  • formy, zasady i warunki zawarcia małżeństwa;
  • prawa i obowiązki małżonków;
  • prawa i obowiązki rodziców;
  • prawa i obowiązki dziecka;
  • przemoc w domu, profilaktyka, możliwości uzyskiwania pomocy;
  • separacja i rozwód;
  • adopcja i rodzina (piecza) zastępcza.

 

Bibliografia:

Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, Pallottinum 1984, kan. 1055-1165.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz. U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.,
(Dz. U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991, nr 120. poz. 526.).

Krukowski J., Konkordat Polski. Znaczenie i realizacja, Lublin 1999.

Smyczyński T., (red.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań 1999.

Smyczyński T., Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2005.

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2011 nr 149 poz. 887 z późn. zm.).

 

  1. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na II etapie Olimpiady

 

Na etapie Okręgowym uczniowie (2-osobowy zespół) przygotowują prezentację lub  film na wybrany temat z listy 15 tematów zaakceptowanych przez Komitet Główny Olimpiady. Po ich omówieniu, członkowie Komisji zadają 3 pytania z zakresu przedstawianej prezentacji lub filmu. Celem zadawanych pytań jest m.in. sprawdzenie samodzielności wykonania prezentacji lub filmu przez zespół.

Uczestnictwo w II etapie Olimpiady umożliwi rozwijanie następujących umiejętności:

  • kształtowanie pozytywnej postawy wobec życia ludzkiego, osób niepełnosprawnych i chorych, poszanowanie godności życia ludzkiego i dojrzałego funkcjonowania w rodzinie;
  • kształtowanie pozytywnego stosunku do wartości i pojęć takich jak: przyjaźń, akceptacja i szacunek w relacjach międzyludzkich.
  • poszukiwanie i wykorzystywanie informacji z różnych źródeł;
  • posługiwanie się technologiami informacyjnymi;
  • rozwiązywanie problemów w twórczy sposób;
  • efektywne działanie w zespole;
  • prezentowanie własnego punktu widzenia i brania pod uwagę poglądów kolegi/koleżanki;
  • kształtowanie w sobie postawy dialogu, umiejętności słuchania innych i rozumienia ich poglądów;
  • poprawne posługiwanie się językiem ojczystym.

 

Powyższe umiejętności będą sprzyjały wspieraniu rozwoju moralnego i kształtowaniu hierarchii wartości, uświadomieniu roli rodziny w życiu człowieka, promowaniu trwałych związków, których podstawą jest więź emocjonalna, efektywne sposoby komunikowania i wzajemne zrozumienie.

 

Zakres problematyki, stanowiącej podstawę do tworzenia tematów prezentacji lub filmu:

  1. Rodzina – to drużyna.
  2. Życie jako wartość fundamentalna.
  3. Konflikt pokoleń; przyczyny i sposoby rozwiązywania konfliktów.
  4. Rodzina niepełna.
  5. Rola autorytetów w życiu człowieka.
  6. Zagrożenia okresu dojrzewania: presja seksualna, pornografia, prostytucja nieletnich, subkultury, sekty (możliwość wyboru).
  7. „Mieć” czy „być”.
  8. Zakochanie, miłość, odpowiedzialność.
  9. Internet – szanse i zagrożenia.
  10. Różnorodność kulturowa – szansą czy zagrożeniem?
  11. Kobieta i mężczyzna – skazani na siebie czy obdarowani sobą?
  12. Jaka przygotować się do małżeństwa?
  13. Samotne macierzyństwo z wyboru.
  14. Samotność – wybór czy konieczność?
  15. Niepełnosprawność, starość, choroba, umieranie i śmierć – czy to tylko nieszczęścia dla rodziny?

 

Bibliografia:

Augustyn J. (red.), Sztuka relacji międzyludzkich. Miłość. Małżeństwo. Rodzina,
Kraków 2014.

Chapman G., Przewodnik po relacjach rodzinnych, Warszawa 2016.

Dębska G., Goździalska A., Jaśkiewicz J. (red.), Rodzina w zdrowiu i chorobie. Uwarunkowania środowiskowe zdrowia, Kraków 2012.

Dziewiecki M., Ona, on i miłość, Kraków 2006.

Dziewiecki M., Rodzina domem miłości i życia, Lublin 2011.

Jarosz K. i T., Narzeczeństwo, czyli sztuka przygotowania się do małżeństwa, Kraków 2014.

Kluzer Ch., Rodzice w separacji. Jak rozwiązywać problemy rozpadającej się rodziny,   Warszawa 2009.

Kozak S., Patologiczne formy komunikowania się dzieci i młodzieży w cyberprzestrzeni, Warszawa 2014.

Łuczyński A., Dzieci w rodzinach zastępczych i dysfunkcjonalnych, Lublin 2008.

Machinek M., Życie w dyspozycji człowieka. Wybrane problemy etyczne u początku ludzkiego życia, Olsztyn 2004.

Matusiak A. (red.), Samotność chciana i niechciana, Kraków 2009.

McKay M., Davis M., Fanning P., Sztuka skutecznego porozumiewania się, Sopot 2013.

Meissner  K., Czy potrafimy kochać? Kraków 2005.

Olearczyk T., Sieroctwo i osamotnienie. Pedagogiczne problemy kryzysu współczesnej rodziny, Kraków 2007.

Osborne C., Sztuka bycia razem, Warszawa 1995.

Parrott L. i L., Polubić czy poślubić? Wrocław 2014.

Półtawska W., Eros et iuventus, Częstochowa 2008.

Pulikowski J., Jak budować więzi w rodzinie?, Kraków 2011.

Pulikowski J., Kobieta od a do z, Kraków 2014.

Pulikowski J., Mężczyzna od a do z, Kraków 2014.

Pulikowski J., Zakochanie… i co dalej? Częstochowa 2011.

Satir, V., Rodzina. Tu powstaje człowiek, Gdańsk 2011.

Sitarczyk M. (red.), Rodzina w mediach. Media w rodzinie, Warszawa 2013.

Turkle S., Samotni razem, Kraków 2013.

Zwoliński A., Seksualność w relacjach społecznych,  Kraków 2006.

 

  1. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na III etapie Olimpiady

 

Zawody centralne są 2-stopniowe.

Najpierw zespoły rozwiązują test wielokrotnego wyboru zawierający 30 pytań. Uczestnicy będą musieli wykazać się znajomością przepisów prawa polskiego i międzynarodowego w szczególności z zakresu obowiązków państwa wobec rodziny, znajomości struktur organizacyjnych oferujących pomoc rodzinie, przygotowanie do małżeństwa.

Uczestnictwo na tym etapie umożliwi młodzieży usystematyzowanie wiedzy na temat możliwości pomocy, celach i zadaniach instytucji świadczących poradnictwo małżeńsko- rodzinne i szeroko rozumianą pomoc społeczną.

 

Zakres problematyki, na bazie której będzie opracowywany test, jest zbliżony do testu z etapu szkolnego. Pytania na III etapie będą o podwyższonym stopniu trudności.

Problematyka:

  • przygotowanie do małżeństwa;
  • przemoc w domu, profilaktyka, możliwości uzyskiwania pomocy;
  • macierzyństwo i ojcostwo;
  • adopcja i rodzina (piecza) zastępcza;
  • prawodawstwo dotyczące rodziny;
  • formy, zasady i warunki zawarcia małżeństwa;
  • separacja i rozwód;
  • prawa i obowiązki małżonków;
  • prawa i obowiązki rodziców;
  • prawa i obowiązki dziecka;
  • prawa i obowiązki małżonków i rodziców, prawa dziecka;
  • obowiązki państwa wobec rodziny;
  • poradnictwo młodzieżowe i rodzinne w Polsce;
  • techniki negocjacji, empatia (definicje).

 

Bibliografia:

Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, Pallottinum 1984, kan. 1055-1165.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.,
(Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991, nr 120. poz. 526.).

Krukowski J., Konkordat Polski. Znaczenie i realizacja, Lublin 1999.

Smyczyński T., (red.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań 1999.

Smyczyński T., Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2005.

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz.U. z 2011 nr 149 poz. 887 z późn. zm.).

 

W 2 części, zespoły uczestniczą w debacie (typu np. „dyskusja sokratejska”). Przedmiotem debaty będzie: Jakiej polityki rodzinnej potrzebuje Polska? Komitet Główny przygotuje 3 pytania, na które udzieli odpowiedzi każdy z zespołów. Ponadto każdy zespół ma prawo zadać 1 pytanie – losowo wybranemu – innemu zespołowi.

Bibliografia:

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., (Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Stolica Apostolska, Karta Praw Rodziny, Warszawa 1999.

Instytut Ordo Iuris, Jakiej polityki rodzinnej potrzebuje Polska?, Warszawa 2015.

Fundacja Republikańska, Polityka prorodzinna w Polsce. Diagnoza stanu obecnego i propozycje zmian, Warszawa 2012.

Rządowa Rada Ludnościowa, Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2014-2015, Warszawa 2015, w: http://bip.stat.gov.pl/organizacja-statystyki-publicznej/rzadowa-rada-ludnosciowa/publikacje-rzadowej-rady-ludnosciowej/

Najwyższa Izba Kontroli, Koordynacja polityki rodzinnej w Polsce, Warszawa 2015, w: www.nik.gov.pl/plik/id,9100,vp,11306.pdf.

 

Podczas zawodów centralnych uczniowie będą mieli okazję wykazać się umiejętnością wystąpienia publicznego, wyrażania swoich opinii na określony temat, jasnego i przejrzystego formułowania myśli, wspólnego rozwiązywania problemów. Ten etap umożliwi rozwijanie twórczego myślenia i tolerancji wobec różnych poglądów.