Program

PROGRAM  OLIMPIADY  OGÓLNOPOLSKIEJ  

WIEDZY  O  RODZINIE

Terminarz Olimpiady Wiedzy o rodzinie:

Rok szkolny 2019/20

− Termin zawodów szkolnych: 14 XI 2019 r.

− Termin zawodów okręgowych: 27 II 2020 r.

− Termin zawodów centralnych: 2 IV 2020 r.

Rok szkolny 2020/21

− Termin zawodów szkolnych: 18 XI 2020 r.

− Termin zawodów okręgowych: 3 III 2021 r.

− Termin zawodów centralnych: 15 IV2021 r.

Rok szkolny 2021/22   

− Termin zawodów szkolnych: 17 XI 2021 r.

− Termin zawodów okręgowych: 2 III 2022 r.

− Termin zawodów centralnych: 7 IV 2022 r.

Tematyka olimpiady ogniskuje się wokół wartości rodziny i małżeństwa oraz funkcjonowania ucznia jako członka rodziny, a w przyszłości osoby pełniącej rolę małżonka i rodzica.

Olimpiada stwarza uczestnikom przestrzeń do refleksji nad wartościami i celami w ich życiu. Udział w Olimpiadzie stanowi także okazję do namysłu na temat wyborów życiowych w aspekcie życia osobistego, zawodowego i społecznego oraz pogłębiania wiedzy związanej z funkcjami rodziny. Główne wątki tematyczne Olimpiady nakierowane są na rozwój kompetencji komunikacyjnych, społecznych i budowanie satysfakcjonujących relacji koleżeńskich, przyjacielskich i partnerskich związanych z założeniem rodziny. Realizacja koncepcji Olimpiady pozwalać będzie na rozwijanie umiejętności rozwiązywania problemów związanych z okresem dorastania i wyborem drogi życiowej.  

Celem Olimpiady jest przede wszystkim promowanie wartości małżeńsko-rodzinnych, oraz zbliżanie się do wartości dobra, prawdy, przyjaźni i miłości. Założeniem Organizatora jest także rozwijanie umiejętności pracy w zespole, komunikowania oraz porozumiewania się, tak dziś koniecznej i pożądanej. 

Na każdym etapie zawodów uczestnicy pracują w zespołach 2-osobowych; w związku z tym muszą ze sobą współpracować, wzajemnie uzupełniać się, wypracowywać kompromisy i słuchać się nawzajem. Powyższe umiejętności przydadzą się młodzieży dla dobrego funkcjonowania w przyszłości ich małżeństwa i rodziny. 

1. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na I etapie Olimpiady

Etap zawodów szkolnych polega na rozwiązaniu przez uczestników testu wielokrotnego wyboru, składającego się z 30 pytań. Na tym etapie uczestnicy będą musieli wykazać się znajomością przepisów prawa polskiego (w tym konkordatowego) dotyczącego w szczególności: małżeństwa i rodziny, możliwości pomocy osobom dotkniętych przemocą, praw i obowiązków rodziców oraz dzieci. Przygotowując się do testu uczestnicy pogłębią wiedzę związaną z funkcjonowaniem rodziny, usystematyzują ją w zakresie pełnienia ról małżeńskich i rodzicielskich. Będą mieli tez okazję do uporządkowania posiadanej już wiedzy i umiejętności zdobytych na różnych przedmiotach w szkole.

Zakres treści kształcenia uwzględnionych w teście pobudzi do refleksji nad podejmowaniem odpowiednich decyzji dotyczących wyboru drogi życiowej, małżeństwa i rodziny.

Zakres problematyki, na bazie której będzie opracowany m.in. test: 

− macierzyństwo i ojcostwo;

− prawodawstwo dotyczące rodziny;

− formy, zasady i warunki zawarcia małżeństwa;

− prawa i obowiązki małżonków, rodziców i dzieci; 

− przemoc w domu, profilaktyka, możliwości uzyskiwania pomocy;

− separacja i rozwód;

− adopcja i rodzina (piecza) zastępcza;

− obowiązki państwa wobec rodziny;

− instytucjonalna pomoc rodzinie w trudnych sytuacjach (choroby, ubóstwa, bezrobocia, zachować ryzykownych, problemów psychicznych i społecznych).

Bibliografia:

Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, Pallottinum 1984, kan. 1055-1165.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz. U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.,
(Dz. U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991, nr 120. poz. 526.).

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2011 nr 149 poz. 887 z późn. zm.).

2. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na II etapie Olimpiady

Na etapie Okręgowym uczniowie (2-osobowy zespół) przygotowują prezentację lub  film na wybrany temat z listy 15 tematów zaakceptowanych przez Komitet Główny Olimpiady. Po ich omówieniu, członkowie Komisji zadają 3 pytania z zakresu przedstawianej prezentacji lub filmu. Celem zadawanych pytań jest m.in. sprawdzenie samodzielności wykonania prezentacji lub filmu przez zespół.

Uczestnictwo w II etapie Olimpiady umożliwi rozwijanie następujących umiejętności: 

− kształtowanie pozytywnej postawy wobec życia ludzkiego, osób niepełnosprawnych i chorych, poszanowanie godności życia ludzkiego i dojrzałego funkcjonowania w rodzinie;

− kształtowanie pozytywnego stosunku do wartości i pojęć takich jak: przyjaźń, akceptacja i szacunek w relacjach międzyludzkich.

− poszukiwanie i wykorzystywanie informacji z różnych źródeł;

− posługiwanie się technologiami informacyjnymi;

− rozwiązywanie problemów w twórczy sposób;

− efektywne działanie w zespole;

− prezentowanie własnego punktu widzenia i brania pod uwagę poglądów kolegi/koleżanki;

− kształtowanie w sobie postawy dialogu, umiejętności słuchania innych i rozumienia ich poglądów;

− poprawne posługiwanie się językiem ojczystym.

Powyższe umiejętności będą sprzyjały wspieraniu rozwoju moralnego i kształtowaniu hierarchii wartości, uświadomieniu roli rodziny w życiu człowieka, promowaniu trwałych związków, których podstawą jest więź emocjonalna, efektywne sposoby komunikowania i wzajemne zrozumienie. 

Zakres problematyki, stanowiącej podstawę do tworzenia tematów prezentacji lub filmu: 

1. Rodzina – to drużyna.

2. Życie jako wartość fundamentalna.

3. Konflikt pokoleń; przyczyny i sposoby rozwiązywania konfliktów.

4. Rodzina niepełna.

5. Rola autorytetów w życiu człowieka.

6. Zagrożenia okresu dojrzewania: presja seksualna, pornografia, prostytucja nieletnich, subkultury, sekty (możliwość wyboru).

7. „Mieć” czy „być”.

8. Zakochanie, miłość, odpowiedzialność.

9. Internet – szanse i zagrożenia.

10. Różnorodność kulturowa – szansą czy zagrożeniem? 

11. Kobieta i mężczyzna – skazani na siebie czy obdarowani sobą?

12. Jaka przygotować się do małżeństwa?

13. Samotne macierzyństwo z wyboru.

14. Samotność – wybór czy konieczność?

15. Niepełnosprawność, starość, choroba, umieranie i śmierć – czy to tylko nieszczęścia dla rodziny?

Bibliografia:

Augustyn J. (red.), Sztuka relacji międzyludzkich. Miłość. Małżeństwo. Rodzina, Kraków 2014.

Chapman G., Przewodnik po relacjach rodzinnych, Warszawa 2016.

Dębska G., Goździalska A., Jaśkiewicz J. (red.), Rodzina w zdrowiu i chorobie. Uwarunkowania środowiskowe zdrowia, Kraków 2012.

Dziewiecki M., Ona, on i miłość, Kraków 2006.

Dziewiecki M., Rodzina domem miłości i życia, Lublin 2011.

Jarosz K. i T., Narzeczeństwo, czyli sztuka przygotowania się do małżeństwa, Kraków 2014.

Kluzer Ch., Rodzice w separacji. Jak rozwiązywać problemy rozpadającej się rodziny, Warszawa 2009.

Kozak S., Patologiczne formy komunikowania się dzieci i młodzieży w cyberprzestrzeni, Warszawa 2014.

Łuczyński A., Dzieci w rodzinach zastępczych i dysfunkcjonalnych, Lublin 2008.

Machinek M., Życie w dyspozycji człowieka. Wybrane problemy etyczne u początku ludzkiego życia, Olsztyn 2004.

Matusiak A. (red.), Samotność chciana i niechciana, Kraków 2009.

McKay M., Davis M., Fanning P., Sztuka skutecznego porozumiewania się, Sopot 2013.

Meissner  K., Czy potrafimy kochać? Kraków 2005.

Olearczyk T., Sieroctwo i osamotnienie. Pedagogiczne problemy kryzysu współczesnej rodziny, Kraków 2007.

Osborne C., Sztuka bycia razem, Warszawa 1995.

Parrott L. i L., Polubić czy poślubić? Wrocław 2014.

Półtawska W., Eros et iuventus, Częstochowa 2008.

Pulikowski J., Jak budować więzi w rodzinie?, Kraków 2011.

Pulikowski J., Kobieta od a do z, Kraków 2014.

Pulikowski J., Mężczyzna od a do z, Kraków 2014.

Pulikowski J., Zakochanie… i co dalej? Częstochowa 2011.

Satir, V., Rodzina. Tu powstaje człowiek, Gdańsk 2011.

Sitarczyk M. (red.), Rodzina w mediach. Media w rodzinie, Warszawa 2013.

Turkle S., Samotni razem, Kraków 2013.

Zwoliński A., Seksualność w relacjach społecznych,  Kraków 2006.

3. Zakres wiedzy i umiejętności wymaganych na III etapie Olimpiady

Zawody centralne są 2-stopniowe. 

Najpierw zespoły rozwiązują test wielokrotnego wyboru zawierający 30 pytań. Uczestnicy będą musieli wykazać się znajomością przepisów prawa polskiego
i międzynarodowego w szczególności z zakresu obowiązków państwa wobec rodziny, znajomości struktur organizacyjnych oferujących pomoc rodzinie, przygotowanie do małżeństwa. 

Uczestnictwo na tym etapie umożliwi młodzieży usystematyzowanie wiedzy na temat możliwości pomocy, celach i zadaniach instytucji świadczących poradnictwo małżeńsko- rodzinne i szeroko rozumianą pomoc społeczną. 

Zakres problematyki, na bazie której będzie opracowywany test, jest zbliżony do testu z etapu szkolnego. Pytania na III etapie będą o podwyższonym stopniu trudności. 

Problematyka:

− przygotowanie do małżeństwa;

− przemoc w domu, profilaktyka, możliwości uzyskiwania pomocy;

− macierzyństwo i ojcostwo;

− adopcja i rodzina (piecza) zastępcza;

− prawodawstwo dotyczące rodziny;

− formy, zasady i warunki zawarcia małżeństwa;

− separacja i rozwód;

− prawa i obowiązki małżonków;

− prawa i obowiązki rodziców;

− prawa i obowiązki dziecka;

− prawa i obowiązki małżonków i rodziców, prawa dziecka;

− obowiązki państwa wobec rodziny;

− poradnictwo młodzieżowe i rodzinne w Polsce;

− techniki negocjacji, empatia (definicje).

Bibliografia:

Kodeks Prawa Kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, Pallottinum 1984, kan. 1055-1165.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., (Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991, nr 120. poz. 526.).

Krukowski J., Konkordat Polski. Znaczenie i realizacja, Lublin 1999.

Smyczyński T., (red.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wykładnia, Poznań 1999.

Smyczyński T., Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2005. 

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późn. zm.).

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz.U. z 2011 nr 149 poz. 887 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. 2014 poz. 1863.)

W 2 części, zespoły uczestniczą w debacie, której przedmiotem będzie: Jakiej polityki rodzinnej potrzebuje Polska? Komitet Główny przygotuje 3 pytania, na które udzieli odpowiedzi każdy z zespołów. Ponadto każdy zespół ma prawo zadać 1 pytanie – losowo wybranemu – innemu zespołowi.

Bibliografia:

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., (Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Stolica Apostolska, Karta Praw Rodziny, Warszawa 1999.

Instytut Ordo Iuris, Jakiej polityki rodzinnej potrzebuje Polska?, Warszawa 2015.

Fundacja Republikańska, Polityka prorodzinna w Polsce. Diagnoza stanu obecnego
i propozycje zmian
, Warszawa 2012.

Rządowa Rada Ludnościowa, Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2014-2015, Warszawa 2015, w: http://bip.stat.gov.pl/organizacja-statystyki-publicznej/rzadowa-rada-ludnosciowa/publikacje-rzadowej-rady-ludnosciowej/

Najwyższa Izba Kontroli, Koordynacja polityki rodzinnej w Polsce, Warszawa 2015, w: www.nik.gov.pl/plik/id,9100,vp,11306.pdf.

Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. 2014 poz. 1863.)

Podczas zawodów centralnych uczniowie będą mieli okazję wykazać się umiejętnością wystąpienia publicznego, wyrażania swoich opinii na określony temat, jasnego i przejrzystego formułowania myśli, wspólnego rozwiązywania problemów. Ten etap umożliwi rozwijanie twórczego myślenia i tolerancji wobec różnych poglądów.