Historia Archiwum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Zmień rozmiar tekstu

Gablota

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski został powołany do życia 1 września 1999 roku i zespolił trzy działające od wielu lat w Olsztynie instytucje: Akademię Rolniczo-Techniczną (ART), Wyższą Szkołę Pedagogiczną (WSP) i Warmiński Instytut Teologiczny. W momencie powstania Uniwersytetu zaczęło działać Archiwum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, scalając w jedno dwa Archiwa uczelniane, ART i WSP. W skład uniwersyteckiego zasobu archiwalnego nie weszły akta Warmińskiego Instytutu Teologicznego.

W 1950 roku na bazie Wyższych Szkół Gospodarstwa Wiejskiego w Łodzi i w Cieszynie powołano w Olsztynie Wyższą Szkołę Rolniczą (WSR). Studenci tych szkół automatycznie stali się studentami szkoły olsztyńskiej. 1 października 1972 roku WSR została przemianowana na Akademię Rolniczo-Techniczną.

Początki działalności Archiwum ART nie są do końca znane. Nie zachował się bowiem żaden dokument powołujący Archiwum uczelniane. Przypuszczalnie powstało wskutek wydanej przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego instrukcji z 1 października 1952 roku, dotyczącej przechowywania akt w szkołach wyższych, gdyż pierwszy ślad związany z Archiwum (spisy zdawczo-odbiorcze Wydziału Mleczarskiego) pochodzi z sierpnia 1953. W lipcu 1955 obowiązku kierowania Archiwum podjął się Kazimierz Jakubowski, inżynier leśnik, który został także zobligowany do prowadzenia kroniki szkoły i protokołowania obrad senatu. W następnych latach Archiwum cechowała płynność kadr. Do 1970 roku przepracowało na etatach archiwisty 6 osób. Sytuacja kadrowa ustabilizowała się wraz z podjęciem 1 kwietnia 1970 roku stanowiska kierownika przez Wacławę Siek, która opiekowała się Archiwum uczelnianym do marca 1986 roku.

W czerwcu 1956roku Rektor WSR prof. Alojzy Świątek wprowadził na uczelni instrukcję kancelaryjną, w której była mowa o Archiwum. Dwa lata później Rektor skierował do wszystkich komórek organizacyjnych pismo dotyczące przekazywania akt do Archiwum. Napominał w nim jednostki organizacyjne, aby zgodnie z przepisami archiwalnymi oddawały do Archiwum „zbędne akta, zajmujące wiele szaf i stosunkowo dużo przestrzeni".

W zbiorach Archiwum UWM zachowała się część protokołów wizytacji przeprowadzanych przez państwową służbę archiwalną. W 1970 roku zasób Archiwum wynosił ok. 100 mb. Zalecono porządkowanie akt zlikwidowanych uczelni z Cieszyna i Łodzi. Lokal Archiwum składał się z dwóch sal wyposażonych w drewniane regały. W ciągu 10 lat zasób archiwalny znacznie wzrósł i osiągnął wielkość 500 mb. Archiwum otrzymało nowe pomieszczenia w bloku nr 19 w Kortowie. Rocznie Archiwum przyjmowało ok. 25 mb. akt. W 1979 roku Wacława Siek otrzymała nagrodę Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych dla „najlepiej prowadzonego w Polsce Archiwum uczelnianego".

W miarę upływu lat w ART wydawano kolejne zarządzenia regulujące pracę kancelaryjną i funkcjonowanie Archiwum. W 1982 roku wprowadzono nową instrukcję kancelaryjną, a w 1987 roku jednolity rzeczowy wykaz akt. Latem 1988 roku kierownikiem Archiwum została dr Bogusława Glogowska, inżynier zootechnik. Dzięki jej staraniom Archiwum uzyskało kilka nowych pomieszczeń. W lipcu 1997 roku kierownictwo Archiwum objęła mgr Anna Wójcicka, absolwentka historii i archiwistyki Uniwersytetu Wrocławskiego.

Aż do końca istnienia ART Archiwum pozostawało w strukturach administracyjnych uczelni. W takim stanie funkcjonowało do jesieni 1999 roku, kiedy to, po prawie 50 letniej działalności, razem z Archiwum Wyższej Szkoły Pedagogicznej, rozpoczęło nowy, uniwersytecki etap funkcjonowania.

Historia istnienia WSP sięga ostatnich 40 lat. W 1969 roku utworzono Wyższą Szkołę Nauczycielską, która w 1974 roku została przekształcona w WSP. Archiwum WSP powstało w 11 roku działalności uczelni, 2 stycznia 1980 roku zarządzeniem Rektora prof. Juliusza Popowicza. Osobą odpowiedzialną został inspektor BHP. Archiwum otwarte było 3 razy w tygodniu przez 2 godziny. Do połowy 1990 roku funkcjonowało jako składnica akt, zajmująca się tylko przejmowaniem i przechowywaniem przekazanych akt.
Rok 1990 był przełomowy w działalności Archiwum WSP. Przyjęto do pracy nowe osoby. Od 1 października 1990 roku na całym etacie zatrudniono pana Ryszarda Kotewicza, pracującego w zawodzie archiwisty od 1977 roku. Powołano kuratora Archiwum. Rektor WSP wydał zarządzenie o działalności Archiwum, wprowadzano jednolity rzeczowy wykaz akt.
1 czerwca 1990 roku w wyniku strajków studenckich, WSP wywalczyło nowy gmach przy ul. Głowackiego 17. W budynku tym Archiwum otrzymało magazyn o powierzchni 170 m2 i pomieszczenia biurowe. Przewieziono wówczas wszystkie archiwalia z magazynów przy ul. Bałtyckiej i Żołnierskiej.

W 1996 roku kierownictwo Archiwum objęła mgr Danuta Kasparek, historyk i archiwista, absolwentka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
W strukturach administracyjnych Archiwum funkcjonowało do 1997 roku.
W styczniu 1997 uchwałą senatu WSP Archiwum uzyskało status jednostki ogólnouczelnianej podległej bezpośrednio Rektorowi. Senat WSP zatwierdził wówczas regulamin Archiwum WSP, który określał strukturę i zakres działania jednostki. Wprowadzono też nową instrukcję archiwalną zatwierdzoną przez Archiwum Państwowe w Olsztynie.

W grudniu 1991 roku została przeprowadzona pierwsza kontrola Archiwum przez państwową służbę archiwalną. Wielkość zasobu wynosiła 160 mb. Następna kontrola została przeprowadzona 6 lat później. Wówczas zasób liczył już 400 mb. W 1998 roku Archiwum otrzymało nowe pomieszczenia magazynowe w budynku Wydziału Humanistycznego przy al. Obrońców Tobruku 3. Archiwum WSP zakończyło swoją działalność latem 1999 roku mając uregulowaną na uczelni sytuację prawną i opierając się w pracy na instrukcji archiwalnej.

Archiwum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego scaliło więc dwa dotychczasowe odrębnie działające archiwa ART i WSP. Do zasobu Archiwum UWM zaliczamy obecnie przede wszystkim dwa zespoły zamknięte WSP i ART oraz zespół otwarty UWM. W strukturach uniwersyteckich zostało zakwalifikowane jako jednostka ogólnouczelniana, podległa w kwestiach merytorycznych Rektorowi UWM, natomiast w sprawach pracowniczych i finansowych, kanclerzowi UWM.
Zadania i zakres działania Archiwum określa „Regulamin organizacyjny Archiwum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie". W codziennej pracy archiwiści korzystają z instrukcji kancelaryjnej i archiwalnej z lipca 2011 roku.

W strukturach uniwersyteckich została powołana Rada Archiwalna jako organ opiniodawczy Rektora UWM.
Przez pierwsze lata działalności Uniwersytetu Archiwum rozproszone było w 6 magazynach na terenie całego miasta. Latem i jesienią 2008 roku nastąpiła przeprowadzka zasobów archiwalnych i biur pracowniczych do pomieszczeń magazynowych po Bibliotece Głównej UWM przy ul. Oczapowskiego 4. W dyspozycji Archiwum pozostały także magazyny przy al. Obrońców Tobruku 3.

Dalszy rozwój Archiwum UWM zależy nie tylko od przejmowanego zasobu, ale także od możliwości finansowych i klimatu, jaki istnieje w środowisku akademickim wobec historii własnej uczelni.

 

 

Kortowo, Pl. Łódzki 2, długoletnia siedziba Archiwum ART a później jeden z oddziałów Archwium UWM