• Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Informacje na temat Zakładu Archiwistyki, Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej

Zakład powołany został podczas reorganizacji struktury Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych dokonanej w 2009 r. Powstał z połączenia trzech istniejących wcześniej pracowni: Archiwistyki, Edytorstwa i Informatyki Historycznej (kierownik dr hab. Andrzej Wałkówski, prof. UWM), Dziejów Chrześcijaństwa i Dokumentacji Archiwalnej (kierownik ks. prof. dr hab. Andrzej Kopiczko) oraz Informacji Naukowej i Bibliologii (kierownik dr hab. Zoja Jaroszewicz-Pieresławcew, prof. UWM). Aktualnie Zakład liczy 6 pracowników.


Profil badawczy

Podejmowany przez członków zespołu obszar badawczy ma charakter wielowątkowy i w znacznym zakresie interdyscyplinarny. Ogniwem spajającym jest proces przetwarzania przez człowieka informacji źródłowej jako podstawy jego wiedzy naukowej o świecie i otaczającej rzeczywistości. Umiejętność wyszukiwania adekwatnej informacji oraz sprawność w operowaniu nią stanowią jeden z fundamentów efektywnych badań naukowych i postępu cywilizacyjnego. Skarbnicą wiedzy o przeszłości zawsze były tradycyjne repozytoria i archiwa. Stąd rozwijanie i udoskonalanie teorii oraz przede wszystkim metodyki archiwalnej jest ważnym sposobem intensyfikacji obiegu informacji w badaniach historycznych. Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w dobie rewolucji informatycznej, która kreuje całkowicie nowe, nieznane wcześniej środowisko badawcze. Obok dotychczasowych, tradycyjnie wykorzystywanych źródeł informacji pojawiły się na masową skalę dokumenty elektroniczne, o odmiennych cechach użytkowych (alinearność dostępu do informacji, zautomatyzowane przeszukiwanie, interaktywność, multimedialność itd.). Upowszechnianie się technologii komputerowej i w ślad za tym coraz częstsze zastępowanie dotychczasowego dokumentu analogowego dokumentem elektronicznym rodzi poważne konsekwencje praktyczne i teoretyczne. Analiza owych procesów wymaga określenia, czym z punktu widzenia uczonego różnią się oba typy dokumentów i jakie niesie to skutki dla metodologii badań naukowych. Istotne jest także określenie zasadności i uwarunkowań konwersji materiałów tradycyjnych do postaci cyfrowej. Oba zasoby źródłowe - tradycyjny i elektroniczny – koegzystują dziś w przestrzeni badawczej, często przenikając i zazębiając się wzajemnie. Część narzędzi krytyki źródłowej pozostaje wspólna, jednak w zakresie krytyki zewnętrznej drogi obydwu zasobów wyraźnie się rozchodzą. Wynika to w głównej mierze z zastosowania nowych rodzajów mediów do dystrybuowania informacji. Umiejętność efektywnego poruszania się w tym nowym, dwoistym świecie informacyjnym stanowi jedną z ważniejszych sprawności warsztatowych każdego uczonego, w tym także przywiązanego do źródeł tradycyjnych historyka.


Główne problemy badawcze

Prace zespołu koncentrowały się wokół czterech zasadniczych problemów badawczych:

  1. Wykorzystanie i krytyka tradycyjnych, (rękopiśmiennych oraz drukowanych) zasobów archiwalnych w badaniach historycznych;
  2. Metodyka archiwalna, systemy inwentaryzowania i uzupełniania zasobów, budowa specjalizowanych pomocy archiwalnych oraz ich udostępnianie odbiorcy;
  3. Budowa elektronicznych badawczych baz danych oraz komputerowa wizualizacja danych historycznych, metody elektronicznego gromadzenia, katalogowania i udostępniania materiałów ikonograficznych, zwłaszcza fotograficznych;
  4. Bariery informacyjne oraz teoria i praktyka Indywidualnego zarządzanie wiedzą, człowiek jako źródło informacji.


Najważniejsze osiągnięcia

We wszystkich podejmowanych przez pracowników Zakładu obszarach badawczych uzyskali oni znaczące osiągnięcia naukowe udokumentowane licznymi publikacjami i wystąpieniami na konferencjach naukowych.  Zgodnie z profilem badawczym Zakładu eksplorowano wszechstronnie różnorodne  typy materiałów archiwalnych i źródeł wiedzy, zwłaszcza archiwalia instytucji kościelnych i druki cyrylickie z obszaru Wlk. Ks. Litewskiego. Efektem tych prac są m. in. istotnie poszerzające dotychczasowy stan wiedzy, monografie i opracowania poświęcone dziejom Kościoła Warmińskiego  i jego wybitnych przedstawicieli oraz historii i kulturze staroobrzędowców. W centrum zainteresowań znalazły się także problemy związane z zastosowaniem technologii informatycznych w badaniach historycznych. Sukcesem zakończyła się próba przeprowadzenia na dużą skalę konwersji tradycyjnego materiału statystycznego do postaci elektronicznej badawczej bazy danych, co zaowocowało publikacją tejże bazy na  CD-ROM. Bardzo interesujące są także ustalenia z zakresu diagnozowania barier informacyjnych oraz badania możliwości indywidualnego zarządzania wiedzą jako istotnych czynników rozwoju społeczeństwa informatycznego. Dotychczasowa aktywność naukowa członków zespołu pozwala stwierdzić, iż w swoich subdyscyplinach naukowych uzyskali oni liczącą się pozycję w skali kraju.


Plany i perspektywy na przyszłość

Profil badawczy Zakładu charakteryzuje się dużym potencjałem rozwojowym. Cały czas ważne i aktualne pozostają metodologiczne kwestie naukowej eksploracji archiwaliów tradycyjnych. Równocześnie dokumenty elektroniczne i elektroniczne źródła informacji są dziś stałymi elementami warsztatu naukowego, wykorzystywanymi na każdym etapie postępowania badawczego. Można się spodziewać, że wraz z postępem technologicznym rola elektronicznych form utrwalania i dystrybuowania informacji będzie się zwiększać. Stwarzają one szanse na niebywałe przyspieszenie i udrożnienie kanałów obiegu informacji w świecie nauki, ale niosą też zagrożenia związane głównie z problemami weryfikowania rzetelności i ulotnością udostępnionych elektronicznie danych. To sprawia, że konieczna będzie stała szersza refleksja metodologiczna na temat zasad wykorzystywania elektronicznych form informacji w badaniach naukowych. Dotyczyć ona powinna zarówno realnej przydatności i wiarygodności poszczególnych typów takiej informacji, jak i metod czy narzędzi ich eksplorowania oraz zasad poprawnej atrybucji bibliograficznej w pracach naukowych.

 


Instytut Historii
i Stosunków
Międzynarodowych
. ul. Kurta Obitza 1
10-725 Olsztyn
tel.: 89 524 64 40
tel./fax 89 527 36 12 historia.human@uwm.edu.pl