Żywność źródłem bakterii opornych na antybiotyki?

Rozwój badań molekularnych umożliwia dokładniejsze charakteryzowanie bakterii Enterococcus pod względem oporności. Zajmie się tym zespół kierowany przez mgr inż. Wioletę Chajęcką-Wierzchowską z Katedry Mikrobiologii Przemysłowej i Żywności na Wydziale Nauki o Żywności.

– Czego będą dotyczyć badania?

– Projekt dotyczy fenotypowej i genotypowej charakterystyki paciorkowców z rodzaju Enterococcus izolowanych z żywności gotowej do spożycia zakupionej w barach, restauracjach i fast foodach. Szczególną uwagę skupimy na właściwościach szczepów pozwalających przeżyć im podczas produkcji i przechowywania żywności, ich antybiotykooporności i związanej z nią obecności genów kodujących oporność na poszczególne grupy antybiotyków oraz obecności wielu czynników decydujących o wirulencji szczepów. W odniesieniu do szczepów z żywności chodzi o czynniki wpływające na zdolności adherencyjne do nabłonka jelitowego i tworzenia konglomeratów, które ułatwiają wymianę materiału genetycznego. Jeżeli uda się wyizolować z żywności antybiotykooporne, wirulentne szczepy Enterococcus sp. to w kolejnym etapie będziemy oceniać możliwości przekazywania przez nie genów oporności i czynników wirulencji nie tylko w obrębie gatunków i rodzajów, ale  również  przekazywania ich bakteriom patogennym. Prowadzone badania pozwolą odpowiedzieć na pytanie czy żywność może być źródłem opornych na antybiotyki bakterii.

– Bakterie antybiotykooporne raczej nie kojarzą się z jedzeniem…

– Przez długi czas zjawisko oporności bakterii na antybiotyki wiązano jedynie ze środowiskiem szpitalnym. Tymczasem wzrastająca wiedza na temat antybiotykooporności i mechanizmów jej przekazywania ukierunkowała spojrzenie badaczy na na jego epidemiologię. Obecność mikroflory fizjologicznej człowieka w żywności sugeruje, że mikroorganizmy te mogą odgrywać znacznie ważniejszą rolę w przenoszeniu genów oporności na antybiotyki niż początkowo sądzono, a łańcuch żywieniowy może odgrywać kluczową rolę w transmisji oporności pomiędzy środowiskiem, a człowiekiem. Opracowania na temat roli paciorkowców z rodzaju Enterococcus izolowanych z żywności w przenoszeniu oporności na antybiotyki w głównej mierze skupiają się na szczepach izolowanych z żywności surowej: mięso, mleko, owoce morza. Taka żywność zazwyczaj poddawana jest dalszej obróbce. Istotniejsze z punktu widzenia zagrożenia dla konsumenta wydaje się zbadanie żywności, która będzie spożywana bezpośrednio, ze szczególnym uwzględnieniem dań serwowanych w barach, restauracjach i fast-foodach. Jak dotąd w Polsce brak jest tego typu badań.

– Jaki to może mieć wpływ na konsumenta?

– Nabywanie oporności przez drobnoustroje stanowi obecnie jedno z najważniejszych zagrożeń zdrowia publicznego. Niestety zagadnienia te rzadko są podejmowane przez żywieniowców. Bezpieczeństwo żywności stanowi jeden z priorytetów polityki żywieniowej i zajmuje centralne miejsce w ochronie zdrowia publicznego. Prowadzone przez nas badania są szczególnie istotne z uwagi na zmieniający się styl życia konsumentów, którzy coraz częściej spożywają posiłki poza domem. Zakładająmy, że rola żywności w przekazywaniu genów oporności okaże się istotna, a poznanie mechanizmów i ocena możliwości przekazywania genów oporności i wirulencji przez bakterie z żywności może pomóc w ukierunkowaniu strategii kontroli żywności. Obecnie, zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Komisji Wspólnot Europejskich z 2005 r., nie uwzględniono paciorkowców Enterococcus w kryteriach higieny i bezpieczeństwa żywności. W związku z powyższym żywność najczęściej nie jest kontrolowana pod względem obecności w niej bakterii należących do tego rodzaju.

To dopiero początek badań. Jakich wyników się Pani spodziewa?

– Założyliśmy jedynie pewną hipotezę badawczą. Badania ją zweryfikują. Wyizolowanie z żywności gotowej do spożycia paciorkowców z rodzaju Enterococcus, posiadających geny oporności,
a także określenie możliwości przekazywania tych genów mikroflorze jelitowej oraz bakteriom występującym w żywność będzie źródłem niezbędnej wiedzy na temat sposobów rozprzestrzeniania się antybiotykooporności.

Sylwia Zadworna

Fenotypowa i genotypowa charakterystyka szczepów z rodzaju Enterococcus izolowanych z żywności gotowej do spożycia, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w przenoszeniu i przekazywaniu genów oporności na antybiotyki i czynników wirulencji – projekt badawczy finansowany z Narodowego Centrum Nauki na kwotę 149 tys. zł. W skład zespołu badawczego wchodzą: mgr inż. Wioleta Chajęcka-Wierzchowska, kierowniczka grantu, prof. Łucja Łaniewska-Trokenheim, opiekun naukowy oraz dr inż. Anna Zadernowska, współwykonawca. Czas realizacji grantu: 2014-2017.

w kategorii