Żywienie a zdrowie. Nowe spojrzenie naukowców z UWM

zespół prof. Katarzyny Przybyłowicz
Żywienie jest tylko jednym z wielu czynników wpływających na zdrowie - twierdzi dr hab. Katarzyna Przybyłowicz, prof. UWM z Katedry Żywienia Człowieka. Zespół naukowy pod jej kierownictwem otrzymał nagrodę Rady Naukowej RID za nowatorstwo badań nad żywieniem człowieka.

Na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim realizowany jest szeroko zakrojony projekt badawczy "Innowacyjna żywność wysokiej jakości dla zdrowia społeczeństwa i zrównoważonego rozwoju– zintegrowany program rozwoju badań naukowych i innowacji w zakresie nauk rolniczych i nauk weterynaryjnych" finansowany z programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości. Pięć zespołów naukowo-badawczych uczestniczących w projekcie otrzymało nagrody Rady Naukowej RID. Wśród wyróżnionych znalazł się zespół z Katedry Żywienia Człowieka Wydziału Nauki o Żywności, kierowany przez dr hab. Katarzynę Przybyłowicz, prof. UWM. Rada wyróżniła naukowców za nowatorskie i innowacyjne podejście w badaniach nad rolą żywienia w utrzymaniu prawidłowej homeostazy organizmu człowieka.

Nagrodzony zespół oprócz dr hab. Przybyłowicz (na zdj. w środku) tworzą dr inż. Anna Danielewicz (na zdj. 1. z prawej) i dr inż. Tomasz Sawicki (na zdj. z lewej). Każdy z naukowców realizuje własne granty. Badania nagrodzonych naukowców koncentrują się na badaniu wpływu żywności i jej bioaktywnych składników na metabolizm człowieka w relacji do występowania przewlekłych chorób niezakaźnych. Uwzględniają też czynniki ryzyka – m.in. styl życia, procesy technologiczne. Ponadto, badania prowadzone przez kortowskich specjalistów ds. żywienia wpisują się w najnowsze trendy badań żywieniowych w aspekcie poprawy długości i jakości ludzkiego życia.

- Jednym z prowadzonych przez nasz zespół kierunków badawczych jest ocena roli żywności i żywienia w występowaniu i leczeniu nowotworu jelita grubego. Badania dr. inż. Tomasza Sawickiego na Uniwersytecie w Pensylwanii w USA dotyczyły wpływu suplementacji kwasu eikozapentaenowego (EPA) i aspiryny na zmniejszenie stężenia oksylipiny 12-HETE, tj. związku odpowiedzialnego za wzrost guzów. Inne kierunki badawcze naszego zespołu związane są z badaniem związku spożycia żywności i jakości życia z jakością nasienia mężczyzn – te badania prowadzi dr inż. Anna Danielewicz - czy niższym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2, nowotworów, chorób układu krążenia czy neurodegeneracyjnych – wyjaśnia dr hab. Przybyłowicz.

Nowotwory to coraz większe wyzwanie nie tylko dla medycyny, ale także dla dietetyków. Według szacunków GLOBOCAN (strony informującej o przypadkach zachorowań na nowotwory na świecie) w 2018 roku pojawiło się 18,1 mln nowych zachorowań na raka i przyczynił się on do śmierci 9,6 mln osób. Naukowcy uważają, że niezależnie od umiejscowienia nowotworu, w nawet 90% przypadków jego wystąpienie można przypisać takim czynnikom ryzyka, jak palenie tytoniu, nadmierna masa ciała, brak aktywności fizycznej, spożywanie alkoholu, czynniki zakaźne, zanieczyszczenie środowiska, dieta.

Prace badawcze wspierane są dowodami pochodzącymi z wielokierunkowych badań epidemiologicznych, które pozwalają zidentyfikować zależności między żywieniem a zdrowiem i żywnością.

- Badamy, jak i jakie składniki diety i wzory żywienia – np. dieta śródziemnomorska czy dieta DASH (tzw. lecznicza – przyp. red.) wpływają na występowanie przewlekłych chorób dietozależnych – dodaje dr inż. Anna Danielewicz.

Jak zaznacza dr hab. Przybyłowicz, znaczenie prowadzonych przez jej zespół badań może mieć istotne znaczenie w aspekcie zdrowia publicznego i może przyczynić się do poprawy kondycji polskiego społeczeństwa.

- Staramy się odpowiedzieć na pytanie, jak poprawić i przedłużyć ludzkie życie. Podchodzimy wielokierunkowo do zagadnień dotyczących żywności i żywienia. Nauka nieustannie dostarcza nowych rozwiązań czy metod diagnostyczno-badawczych pozwalających na rozwiazywanie istniejących i nowo pojawiających się problemów zdrowotnych społeczeństwa. Staramy się to na bieżąco wychwytywać i koncentrować się na problemach typowych dla polskiego społeczeństwa – nadwadze i otyłości, cukrzycy – mówi prof. Przybyłowicz.

Regionalna Inicjatywa Doskonałości to program Ministerstwa Edukacji i Nauki. Umożliwia wsparcie finansowe badań naukowych z 3 obszarów: środowisko i woda; surowce i przetwórstwo żywności; zdrowie zwierząt, bezpieczeństwo żywnościowe i żywności oraz jakość życia. Program RID rozpoczął się w 2019 r., zakończy w grudniu 2022 r. Dzięki RID UWM pozyskał ok. 12 mln zł na badania dotyczące m.in. jakości życia, bezpieczeństwa i przetwórstwa żywności.

Małgorzata Hołubowska

w kategorii