Wakacyjny Uniwersytet. Wykłady w Wojnowie

wykład prowadzi prof. Zoja Pieresławcew
Naukowcy z UWM uczestniczyli w cyklu wykładów pt. „Wakacyjny Uniwersytet. Rosyjscy staroobrzędowcy na Mazurach” w Muzeum Ikon i Kultury Staroobrzędowców w Wojnowie (8-13.07.).

Spotkania odbywały się w byłym klasztorze staroobrzędowym nad jeziorem Duś, na szlaku spływu kajakowego Krutynią, w miejscu licznie odwiedzanym przez turystów. Wojnowo jest jedną ze wsi założonych przez Rosjan – staroobrzędowców przybyłych do Prus Wschodnich podczas ucieczki przed prześladowaniami carskimi w 1832 r. Szukając miejsca, w którym nie byliby nękani z powodów religijnych, trafili na Mazury, gdzie założyli ok. 10 wsi, wybudowali kilka klasztorów i molennę (kaplicę).

W siedzibie dawnego staroobrzędowego klasztoru (obecnie Muzeum Ikon i Kultury Staroobrzędowców) w ciągu 6 dni wygłoszono 12 wykładów. Pracownicy Instytutu Słowiańszczyzny Wschodniej UWM zaprezentowali rezultaty badań kultury i piśmiennictwa staroobrzędowców.

Dr hab. Zoja Jaroszewicz-Pieresławcew, em. prof. UWM, wybitna znawczyni książki cyrylickiej, w tym staroobrzędowej, wygłosiła prelekcje na temat: Starowiercy – „ludzie ksiąg” oraz Tajemnice ksiąg z klasztoru w Wojnowie. Podsumowała także cykl wykładów w prelekcji – Starowiercy – obrońcy starej wiary prawosławnej.  \\

Dr hab. Helena Pociechina, prof. UWM, kierowniczka 3 grantów oraz redaktor naczelna czasopisma „Fontes Slaviae Ortodoxae” wygłosiła prelekcje o historii konfesji (Staroobrzędowcy w Rosji, Historia wspólnoty staroobrzędowej na Mazurach), kulturze (Kultura mazurskich staroobrzędowców, O staroobrzędowych ikonach) oraz o dogmatyce i tekstach religijnych fiedosiejewców (Rachunek sumienia i spowiedź staroobrzędowców).

Dr hab. Joanna Orzechowska, prof. UWM zaznajomiła słuchaczy z historią wojnowskiego klasztoru (Historia klasztoru w Wojnowie, Milionerzy i filantropi. Dobroczyńcy wojnowskiego klasztoru). Zrekonstruowała także na podstawie zachowanych elementarzy metody nauczania języka cerkiewnosłowiańskiego, które stosowano podczas lekcji czytania i pisania (Staroobrzędowe elementarze i nauczanie języka cerkiewnosłowiańskiego).

Do zaprezentowania wyników badań zaproszono także doktorantkę mgr Aleksandrę Wąsiewską, która przedstawiła tezy doktryny odłamu fiedosiejewców w wykładzie Fiedosiejewcy a sakrament małżeństwa.

W wykładach uczestniczyli członkowie zanikającej wspólnoty staroobrzędowej, ich potomkowie, którzy już nie identyfikują się z tą konfensją, ale są zainteresowani poznaniem przeszłości i losu swych przodków, przewodnicy po regionie, którzy traktowali prelekcje jako możliwość podniesienia kompetencji zawodowych oraz turyści, którzy wypoczywali w okolicy. Na prelekcje przybyli także byli studenci UWM.

Frekwencja na wykładach i ożywiona dyskusja świadczyły o zainteresowaniu tematem. Uczestnicy pytali o dostępne publikacje, na podstawie których mogliby uzupełnić wiedzę, wyrażono prośbę o opublikowanie wykładów, wielokrotnie powtarzano pozytywne opinie o inicjatywie „Wakacyjnego Uniwersytetu”.

Największym zainteresowaniem cieszył się wykład prof. Zoi Jaroszewicz-Pieresławcew „Tajemnice ksiąg z klasztoru w Wojnowie”, na którym prezentowała najciekawsze egzemplarze z księgozbioru muzealnego. Frekwencja zaskoczyła organizatorów. Przybyło około 50 osób.

Wyjątkowym atutem „Wakacyjnego Uniwersytetu” była atmosfera, wynikająca z jego usytuowania. Dzięki uprzejmości Tomasza Ludwikowskiego - dyrektora Muzeum Ikon i Kultury Staroobrzędowców prelekcje były wygłaszane w budynku należącym do majątku klasztornego, co pozwalało na bezpośrednie ilustrowanie opowieści eksponatami muzealnymi i pozwalało wczuć się w dawny rytm ascetycznego życia mnichów i mniszek.

Wykłady odbyły się dzięki dofinansowaniu zdobytemu w VIII Otwartym Konkursie, organizowanym przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Wszyscy wykładowcy należą do nieformalnego zespołu badawczego, którego głównym przedmiotem badań jest historia i kultura (przede wszystkim piśmiennictwo) mazurskich staroobrzędowców.Zespół dotychczas zrealizował 4 granty, opublikował ok. 50 artykułów naukowych, monografię autorską i kilka monografii wieloautorskich. Rezultaty badań prezentuje na zagranicznych i międzynarodowych konferencjach.

jor