Światowy Miesiąc Wiedzy na Temat Autyzmu na UWM

dr Bożena Chrostowska i Mateusz Dampc
Kwiecień to Światowy Miesiąc Wiedzy na Temat Autyzmu, a 2 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu. W akcję od kilku lat włącza się także Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, ale osoby w spektrum autyzmu wspiera cały rok.

Szacuje się, że w krajach UE co najmniej 1 osoba na 100 jest osobą w spektrum autyzmu. Chociaż naukowcy pracują nad „rozszyfrowaniem" autyzmu, wokół tego zagadnienia wciąż jest wiele kontrowersji, stereotypów oraz niewiadomych. O tym w jaki sposób na UWM obchodzony jest Światowy Miesiąc Wiedzy na Temat Autyzmu i w jaki sposób na Uniwersytecie funkcjonują osoby w spektrum autyzmu opowiadają dr Bożena Chrostowska - pedagożka, ekspertka z zakresu edukacji i terapii osób w spektrum autyzmu, koordynatorka ds. wsparcia edukacyjnego osób w spektrum autyzmu na UWM, adiunkt w Katedrze Pedagogiki Społecznej i Metodologii Badań Edukacyjnych WNS UWM oraz mgr Mateusz Dampc - pedagog, ekspert z zakresu edukacji i terapii osób w spektrum autyzmu, Rzecznik ds. Równości Szans UWM.

- W jaki sposób Światowy Miesiąc Wiedzy na Temat Autyzmu obchodzimy na UWM?
B.CH.: Od 2013 roku z okazji obchodów Światowego Miesiąca Wiedzy na Temat Autyzmu na naszej uczelni  popularyzujemy rzetelną wiedzę wśród społeczności akademickiej na temat spektrum autyzmu, przełamujemy stereotypy w tym temacie, wzmacniamy akceptację i zrozumienie potrzeb oraz potencjału osób w spektrum autyzmu. W tym roku ze względu na pandemię wszystkie zaplanowane wydarzenia odbędą się online. Zachęcamy do śledzenia mediów społecznościowych, w których regularnie przez cały miesiąc będą pojawiać się posty inspirujące do pogłębiania wiedzy, weryfikowania przekonań oraz poznawania świata osób w spektrum autyzmu i ich rodzin. Odbędą się również 2 wykłady szkoleniowe.

- Dlaczego obchody takiego dnia są istotne?
B.CH.: Nasza wiedza i świadomość społeczna czym jest spektrum autyzmu, jak rozwijają się i funkcjonują osoby autystyczne, co jest ważne dla ich dobrostanu, chociaż z roku na rok wzrasta - to dalej pozostawia wiele do życzenia. Osoby w spektrum autyzmu wciąż doświadczają różnego rodzaju dyskryminacji i niezrozumienia ze strony społeczeństwa. Obchody są ważne nie tylko dlatego, aby zwrócić uwagę na te niekorzystne sytuacje czy nasze niewłaściwe postawy. Istotne są również dlatego, że stanowią okazję, aby uczcić wszystkie te jakości, które wnoszą do świata osoby w spektrum autyzmu np.: oryginalny i precyzyjny sposób myślenia, kreatywność, umiejętność dostrzegania szczegółów. Bo, jak mawia znana autystka i profesor zoologii - Temple Grandin, światu potrzeba umysłów różnego rodzaju.

- UWM mocno się angażuje we wspieranie osób w spektrum autyzmu. Na czym ono dokładnie polega?
B.CH.: Wspieranie osób w spektrum autyzmu na UWM to całoroczna i już ponad 8-letnia praca związana z podejmowaniem różnorodnych inicjatyw oraz działań takich, jak np. szkolenia dla pracowników UWM na temat funkcjonowania i wsparcia studentów i studentek w spektrum autyzmu, akcje i kampanie świadomościowe, pokazy filmowe, spotkania i wykłady, warsztaty przybliżające specyfikę funkcjonowania sensorycznego osób autystycznych, spotkania z rodzicami osób w spektrum autyzmu. Wszystkie te działania łączy wspólny cel – podnoszenie wiedzy i świadomości wśród społeczności akademickiej dotyczących autystycznego spektrum oraz funkcjonowania osób w spektrum autyzmu. Na naszym Uniwersytecie funkcjonuje również stanowisko koordynatora ds. wsparcia edukacyjnego osób w spektrum autyzmu. Jest to rodzaj wsparcia specjalistycznego kierowanego zarówno do studentów i studentek autystycznych, jak i uczących ich nauczycieli akademickich czy pracowników administracji. Wsparcie można również uzyskać u Rzecznika ds. Równości Szans, który udziela pomocy każdemu członkowi społeczności akademickiej.

- Jaki jest potencjał osób w spektrum autyzmu na Uniwersytecie?
M.D.: Koncepcja neuroróżnorodności odwołuje się do tego, w jaki sposób funkcjonuje i rozwija się nasz układ nerwowy i podkreśla, że ludzie różnią się funkcjonowaniem układów nerwowych bez ich wartościowania. Różnice te sprawiają, że różni ludzie w różny sposób przetwarzają informacje z otoczenia i w odmienny sposób wchodzą w interakcje ze światem. Na Uniwersytecie cechy osób w spektrum autyzmu, tj. na przykład zwracanie uwagi na szczegóły, poszukiwanie zależności, długoterminowa obserwacja i wyciąganie wniosków, bardzo dobra pamięć, mogą być postrzegane jako cechy przyszłego, zaangażowanego pracownika, w tym naukowego.

- Co możemy zrobić na Uniwersytecie, aby pomóc osobom neuroatypowym?
M. D.: Wsparcie płynące z otoczenia akademickiego jest bardzo ważne dla każdej osoby studiującej bądź pracującej na Uniwersytecie. Co mogą zrobić wykładowcy akademiccy? Myślę, że inwestować w swój rozwój, m. in. poprzez różnego rodzaju szkolenia zwiększające wiedzę o autyzmie. Dobrą praktyką jest również prezentowanie postawy refleksyjnej, polegającej na tym, aby zastanowić się nad ewentualną przyczyną danego zachowania studenta, bez przyjmowania bezrefleksyjnego stereotypowego wyjaśnienia sytuacji. To, że pokłada się on na ławkę, wcale nie musi oznaczać, że ignoruje osobę prowadzącą. Może to być np. sposób na wyrażenie przeciążenia sensorycznego płynącego z otoczenia. Myślę, że wszyscy jako społeczność akademicka powinniśmy wziąć pod uwagę, że na Uniwersytecie jest wiele osób, które mogą myśleć i funkcjonować w sposób mniej typowy, ale zarazem równie wartościowy. Jesteśmy po prostu neuroróżnorodni.

Rozmawiała Sylwia Zadworna

Swoje wsparcie można zadeklarować również poprzez nakładkę na zdjęcia profilowe fb. Można ją znaleźć pod nazwą: AUTYZM WIEDZA UWM