Pierwsze KNOW-HOW na UWM

zespół badawczy prof. Kostyry
Żywienie jest czynnikiem mającym wpływ na poprawę zachowań i wyciszenie dzieci z autyzmem – tak uważają naukowcy z UWM, którzy opracowali metody analizy czynników opioidowych występujących w produktach mleczarskich.

Badaniami olsztyńskich naukowców zainteresowała się firma ALAB Laboratoria. W roku 2017 została podpisana umowa na wykorzystanie badań opracowanych przez Zespół Biochemii Medycznej Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM, pod kierownictwem prof. Elżbiety Kostyry.

Mleko krowie źródłem silnych alergenów

Głównym obszarem zainteresowań zespołu badawczego były peptydy opioidowe uwalnianie z białek mleka, z uwzględnieniem kazomorfin powstających w przewodzie pokarmowym człowieka lub podczas obróbki technologicznej mleka.

 – Stwierdzono występowanie zróżnicowanej zawartości związków opioidowych w jogurtach, kefirach, serach, odżywkach dla niemowląt, wysokobiałkowych suplementach dla sportowców oraz w mleku kobiecym – mówi prof. E. Kostyra.

Kazomorfiny mogą pokonywać barierę jelitową człowieka i wpływać na układ nerwowy, pokarmowy oraz immunologiczny. Przypisuje się im także wpływ na układ naczyniowo-sercowy oraz oddechowy. W literaturze istnieją także informacje dotyczące powiązania beta-kazomorfin z takimi chorobami jak autyzm, schizofrenia, psychozy poporodowe, cukrzyca typu 1, zespół nagłej śmierci łóżeczkowej, bezdechy, alergie pokarmowe oraz atopowe zapalenie skóry (AZS).

Mimo licznych badań nad rolą kazomorfin, ich działanie na organizm człowieka nie jest w pełni wyjaśnione.

Mleko A2 – prozdrowotny wpływ

Beta-kazeina jest białkiem polimorficznym, czyli występującym w co najmniej 2 formach strukturalnych. Warianty beta-kazeiny różnią się od siebie składem aminokwasowym oraz masą molekularną. Obecnie znanych jest kilkanaście wariantów beta-kazeiny.

 – U bydła rasy czarno-białej najpowszechniej występują dwa warianty beta-kazeiny: A1 i A2. Od kilkudziesięciu lat laboratoria na całym świecie badają związek pomiędzy wariantami genetycznymi białek a cechami mleka. Udowodniono już, że uwalnianie beta-kazomorfiny-7 jest uzależnione od wariantu genetycznego beta-kazeiny u krów – wyjaśnia prof. E Kostyra.

Na podstawie badań laboratoryjnych i klinicznych powstała „Hipoteza A1”, według której z mleka z wariantem genetycznym A1 beta-kazeiny – nazwanego mlekiem A1 – uwalniania jest wysoka zawartość beta-kazomorfiny-7, a spożywanie takiego mleka może być przyczyną wielu chorób.

Pięć grantów

Badania przeprowadzone przez zespół pod kierunkiem prof. Elżbiety Kostyry potwierdziły tę hipotezę: duża zawartość beta-kazomorfiny-7 w mleku A1 rzeczywiście może skutkować pojawieniem się reakcji zapalnych w jelicie cienkim oraz stymulować komórki układu immunologicznego.

 – I dlatego należy zaprzestać podawania mleka A1 osobom, u których zdiagnozowano lub podejrzewa się alergię pokarmową – podkreśla prof. E. Kostyra.

Mleko A2, które jest rozpowszechnione na świecie (Nowa Zelandia, Australia, USA, Chiny, Kanada i częściowo w Europie Zachodniej) jest uznawane za czynnik prozdrowotny, który potencjalnie zmniejsza ryzyko pojawienia się stanu zapalnego lub reakcji alergicznej.

Innowacyjny produkt mleczarski

Zespół prof. Elżbiety Kostyry prowadzi obecnie badania będące wstępem do opracowania specjalnej żywności (odżywek) dla dzieci chorych na autyzm czy alergie.

 – Konsultujemy wyniki naszych badań ze specjalistami alergologami, pediatrami i pracownikami Szpitala Dziecięcego w Olsztynie, Szpitala Uniwersyteckiego w Białymstoku oraz Centrum Terapii I Leczenia Autyzmu, którzy przychylają się do hipotezy, że beta-kazomorfiny stanowią ważny czynnik w powstawaniu, przebiegu i nasilaniu objawów autyzmu, alergii pokarmowej, atopowego zapalenia skóry oraz bezdechu – dodaje prof. E. Kostyra.

Zespół pod kierunkiem prof. Elżbiety Kostyry opublikował wyniki badań w renomowanych czasopismach naukowych. Umowę na korzystanie z efektów pracy naukowców w postaci know-how podpisano z firmą ALAB Laboratoria w marcu ubiegłego roku, a we wrześniu 2018 roku sfinalizowano wdrożenie metod diagnostycznych w laboratoriach ALAB-u.

Firma ALAB Laboratoria jest jedną z największych ogólnopolskich sieci laboratoriów diagnostycznych. W jej skład wchodzi 50 laboratoriów wykonujących ponad 35 mln badań rocznie.

Sylwia Zadworna