GIS pomoże wskazać, gdzie rewitalizować

Dr inż. Krzysztof Rząsa (z lewej) i dr inż. Marek Ogryzek
Centrum, Zatorze, ul. Pstrowskiego – to te rejony Olsztyna, które wymagają rewitalizacji. Badania na ten temat przeprowadzili uczeni z Katedry Zasobów Nieruchomości UWM.

Dr inż. Krzysztof Rząsa, z Katedry Zasobów Nieruchomości WGIPB (na zdj. z lewej) od lat zajmuje się społeczno-kulturowymi uwarunkowaniami gospodarowania przestrzenią oraz rewitalizacją. W badaniach nad wykorzystaniem GIS (System Informacji Geograficznej służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych, którego jedną z funkcji jest wspomaganie procesu decyzyjnego) w rewitalizacji wsparł go dr inż. Marek Ogryzek, prodziekan ds. studenckich na Wydziale Geodezji, Inżynierii Przestrzennej i Budownictwa (na zdj.z prawej).

Rewitalizacja jest obecnie tematem bardzo popularnym. Nie każdy jednak wie, co ona dokładnie oznacza. Wiele osób myli rewitalizację z remontem, tymczasem nie każdy remont to rewitalizacja.

– Ustawa o rewitalizacji z 2015 r. definiuje rewitalizację jako proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych, prowadzony w sposób kompleksowy, poprzez zintegrowane działania na rzecz lokalnej społeczności, przestrzeni i gospodarki. Muszą to być działania skoncentrowane terytorialnie i prowadzone przez zainteresowane podmioty na podstawie gminnego programu rewitalizacji. Mówiąc prościej: obszar kryzysowy to taki, na którym występuje koncentracja negatywnych zjawisk społecznych, w szczególności bezrobocia, ubóstwa, przestępczości, niskiego poziomu edukacji lub kapitału społecznego, a także niewystarczającego poziomu uczestnictwa w życiu publicznym
i kulturalnym. Dodatkowo pojawiają się problemy gospodarcze, środowiskowe lub przestrzenno-funkcjonalne – podkreśla dr inż. Krzysztof Rząsa.

Przeprowadzone badania miały wskazać użyteczność oprogramowania GIS w wyznaczeniu terenu do rewitalizacji. Miastem wybranym do prowadzenia badań został Olsztyn.

– System GIS zawiera narzędzia do analiz i modelowania przestrzennego, które umożliwiają m.in. generowanie nowych informacji na podstawie istniejących danych oraz wyszukiwanie informacji w wielu warstwach danych – mówi dr inż. Marek Ogryzek.

– Do wyznaczenia obszarów zdegradowanych wykorzystaliśmy niezbędne dane uzyskane z: GUS (2015), MOPS Olsztyn, Miejskiego Programu Rewitalizacji Olsztyna 2020, Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Olsztyna (MSIPMO), Open Street Map Data (darmowy serwis internetowy z danymi przestrzennymi z całego świata). Źródła te przeanalizowaliśmy i wyodrębniliśmy 4 wskaźniki zagrożeń: społecznych, gospodarczych, środowiskowych i przestrzenno-funkcjonalnych – dodaje dr inż. Krzysztof Rząsa. 

W efekcie powstały mapy, na których są zaznaczone najbardziej zagrożone tereny. Wyznaczone obszary zdegradowane uczeni porównali z lokalnym programem rewitalizacji.

– Rewitalizacji wymagają obszary znajdujące się na osiedlach:  Zatorze, Śródmieście, Grunwaldzkie oraz częściowo osiedla Wojska Polskiego, Kętrzyńskiego, Kościuszki, Podgrodzie, Kormoran, Pojezierze i Nad Jeziorem Długim. Analiza, którą wykonaliśmy pokryła się z obszarem wybranym do rewitalizacji przez miasto. Utwierdziło nas to w przekonaniu, że założenia, które przyjęliśmy i metoda badań jest słuszna. Obszar ten jednak w następnych latach powinien być rozszerzony. Opracowana przez nas metoda powinna być uzupełniana o nowe warstwy tematyczne, które mogą uzupełnić informacje o terenie w celu uzyskania bardziej wiarygodnych wyników – zaznaczył dr inż. Krzysztof Rząsa.

– Opracowana metoda może zostać przetestowana na innych programach rewitalizacyjnych. Wykonanie tych zabiegów może doprowadzić do opracowania uniwersalnej metody wyznaczania nie tylko obszarów zdegradowanych, ale również obszarów rewitalizacji, a wszystko po to, aby skrócić czas wykonywania analiz, a dzięki temu, minimalizować koszty uzyskania informacji o terenie – podsumowuje dr inż. Marek Ogryzek.

W Olsztynie mamy kilka dobrych przykładów rewitalizacji, np. ulica Artyleryjska, obiekty po byłym browarze oraz fabryce mebli. Także Park Centralny z dostępem do Łyny stał się wizytówką miasta. Wcześniej tereny te były bardzo zaniedbane i niewykorzystane.

– Świetnym przykładem rewitalizacji jest też Stara Kotłownia znajdująca się u nas w Kortowie. Obecnie ma ona nową funkcję. Odbywają się tu konferencje, wystawy, a na placu, na którym leżały niegdyś hałdy węgla znajduje się parking – podkreśla dr inż. Krzysztof Rząsa.

Swoje badania uczeni prezentowali na Bałtyckim Kongresie Geodezyjnym w Gdańsku oraz podczas 5. edycji GIS Day Olsztyn 2017 „Discovering the World Through GIS”.

Sylwia Zadworna