Dzisiaj odpad – jutro surowiec

Zmień rozmiar tekstu

prof. Janusz Gołaszewski
Świat zasypują odpady, zasoby surowców maleją. Na dodatek te wykorzystywane przez człowieka trują środowisko. Co na to europejscy naukowcy? Aby temu przeciwdziałać przedstawiciele 15 instytucji naukowych, badawczych i przedsiębiorstw rozpoczęli wspólny projekt Star ProBio.

Uczestniczy w nim także Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Centrum Biogospodarki i Energii Odnawialnej UWM otrzymało na realizację swojej części tego projektu ponad 360 tys. euro z programu Horyzont 2020. Projekt ruszył 1 maja 2017 r. a zakończy się w 2020 r. Jego celem jest opracowanie takich metod przetwarzania biomaterii, które dadzą jak najwięcej surowców do dalszej przeróbki, przy czym to, co pozostanie po procesie ich przetwarzania musi wrócić do środowiska w postaci biodegradowalnej.

Nie jest to jednak jedyny cel projektu. Ma on także cel społeczny - dać ramy prawne, które ochronią rynek bioproduktów przed nieuczciwą konkurencją produktów ropopochodnych.

Liderem projektu Star ProBio jest Uniwersytet Rzymski. Ponadto w skład konsorcjum naukowego wchodzą jeszcze uniwersytety: w Jorku (Wlk. Brytania), Techniczny (Berlin), Rolniczy (Ateny), w Bolonii (Włochy), w Santiago di Compostela (Hiszpania) i UWM; instytuty badawcze w: Niemczech, Holandii oraz przedsiębiorstwa w: Polsce, Szwajcarii, Włoszech, Belgii i Austrii.

Koordynatorem projektu na UWM jest prof. Janusz Gołaszewski, dyrektor Centrum Biogospodarki i Energii Odnawialnej. Na naszej uczelni na rzecz projektu współpracują przedstawiciele 4 wydziałów: Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Nauk o Środowisku, Nauk Ekonomicznych oraz Prawa i Administracji.

- Obecnie mamy 2 typy gospodarki: linearną i cyrkulacyjną. W dominującej obecnie gospodarce linearnej mamy do czynienia z linią: produkujemy, użytkujemy, wyrzucamy. Efektem takich działań jest powstawanie odpadów i jednoczesne wyczerpywanie się zasobów naturalnych. Paradoksem gospodarki linearnej jest to, że część surowców, które są możliwe do odzyskania, trafia na składowiska odpadów. Na dodatek ten rodzaj gospodarki opiera się na przetwórstwie ropy naftowej i węgla kamiennego, których zasoby kiedyś się skończą. Ich wykorzystanie truje środowisko naturalne – wyjaśnia prof. Janusz Gołaszewski.

Projekt STAR-ProBio ma się przyczynić do upowszechniania gospodarki cyrkulacyjnej. To gospodarka, która już na etapie założeń i projektowania zakłada obieg materiałów. W tej gospodarce korzysta się głównie z surowców biologicznych, przetwarzanych tak, aby ich odpady mogły być bezpiecznie ponownie wprowadzone do biosfery, aby nie szkodzić naturze.

- W gospodarce już stosujemy wiele biosurowców. Na przykład wierzbę. Pozyskujemy z jej drewna salicylany, a to, co pozostaje spalamy. Wiemy jednak, że możemy zrobić ekstrakcję drewna i otrzymać z niego celulozę, hemicelulozę i ligniny. W tym projekcie chodzi o to, aby wytworzyć z drewna wierzbowego jeszcze inne przydatne człowiekowi produkty, a spalić to, czego na obecnym etapie wiedzy jeszcze nie umiemy przetworzyć – tłumaczy dalej prof. Gołaszewski.

Jak to się stało, że UWM znalazł się w tym projekcie?

- To owoc naszych wcześniejszych kontaktów i współpracy naukowej z naukowcami z Uniwersytetu Ateńskiego i Niemieckiego Centrum Badania Biomasy w Berlinie. Prowadziliśmy już wspólne badania, więc zaprosili nas i do tego projektu – mówi prof. Gołaszewski. - W projekcie STAR-ProBio integrujemy osiągniecia nauk inżynierskich oraz nauk społecznych i humanistycznych po to, aby społeczeństwo chciało je przyjąć i aby ta gospodarka miała ochronę prawną – dodaje prof. Gołaszewski.

Projekt składa się z 11 zadań. Uczeni z UWM będą m.in. zajmować się takimi kwestiami, jak: przeglądem i analizą modeli zrównoważonego rozwoju biogospodarki, oceną środowiskową pozyskiwania surowca, jego wstępnego przetwarzania, wytwarzania bioproduktów, analizą dostaw bioproduktów, strategią zrównoważonego rozwoju bioproduktów, analizą regulacji prawnych w zakresie standaryzacji, oznakowania i inicjatyw politycznych, transferem wiedzy do gospodarki, szkoleniami i upowszechnianiem wiedzy.

Partnerem gospodarczym UWM w projekcie STAR-ProBio jest olsztyńska firma ChemProf.

lek