Dzika Polska w Kortowie i nad Biebrzą

Dzika Polska to cykl programów przyrodniczych nadawanych przez Telewizję Polską. Niedawno nakręciła odcinek, w którym ekspertem jest profesor Roman Kujawa z Wydziału Nauk o Środowisku.

Profesor Roman Kujawa (na zdj. z prawej) jest znanym i cenionym naukowcem w zakresie biologii ryb, akwakultury jak również ornitologii. Pracuje w Katedrze Rybactwa Jeziorowego i Rzecznego na Wydziale Nauk o Środowisku. W 2007 roku we współpracy z dr hab. Wojciechem Janczukowiczem, prof. UWM uruchomił projekt „Fishbrother”. Jest to trwające do dzisiaj przedsięwzięcie mające na celu przybliżenie studentom, ale nie tylko im biologii i zachowań ryb słodkowodnych. Trzy kamery 24 godziny na dobę przesyłają on-line obraz do Internetu.

Profesor Roman Kujawa jest członkiem Rady Naukowej Biebrzańskiego Parku Narodowego. Jej członkiem jest również redaktor Tomasz Kłosowski (na zdj. z lewej) - główny prowadzący program Dzika Polska, który razem z zespołem już od 4 lat wytrwale ukazuje piękno polskiej przyrody. Tym razem jego wybór padł na Biebrzę, a że chodziło nie o ptaki czy ssaki, lecz o ryby to o współudział w programie poprosił profesora Romana Kujawę - pasjonata ryb z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Jak wyglądały przygotowania do programu?

- Spotkaliśmy się nad Biebrzą. Mieliśmy zapewnioną łódź i pływając po Biebrzy i jej starorzeczach rozmawialiśmy o rybach. Natomiast wszystkie fragmenty filmu ukazujące ryby pod wodą były kręcone w Centrum Akwakultury i Inżynierii Ekologicznej UWM. W specjalnie do tego celu przygotowanych zbiornikach zaaranżowałem warunki zbliżone do panujących w rzece oraz starorzeczach. Umieściłem w nich również typową dla tego środowiska ichtiofaunę - wspomina Roman Kujawa, posiadający duże doświadczenie w tego typu przedsięwzięciach.

W programie wykorzystano również jego autorskie filmy i zdjęcia ryb, których nie udało się nakręcić ekipie filmowej.

Oprócz ogromnego serca do ryb, potrzebny jest zapał do pracy i doświadczenie, a tego na pewno nie brakuje profesorowi, bo zapewnienie rybom odpowiednich warunków w niewoli oraz utrzymanie zbiorników w nienagannej czystości wiąże się z nieustanną codzienną pracą i koniecznością stałej kontroli.

Materiały, które powstały podczas kręcenia, w zupełności starczyłyby na kilka odcinków. Jeśli chodzi o możliwość dalszej współpracy jest ona jak najbardziej możliwa. Prawdopodobnie, więc nie jest to ostatni udział profesora Kujawy w tego typu projekcie, gdyż o rybach może opowiadać i opowiadać.

Odcinek, w którym występuje profesor Kujawa nosi tytuł "Płyniemy do kozy". Tytułowa koza, o której opowiada jest bardzo płochliwą rybą. W chwili zagrożenia ucieka lub jeśli na to pozwala podłoże zakopuje się w piasku. Na powierzchnię wystaje wówczas tylko jej łepek, nieróżniący się ubarwieniem od otaczającego go piasku. W związku z powyższym ryba jest trudna do zaobserwowania.

Jedną z bohaterek filmu jest także różanka, która jest niestety dość mało znaną rybą. Jest to jedyna ostrakofilna ryba, występująca w wodach słodkowodnych Polski. Przy pomocy pokładełka składa ikrę do wnętrza żywych małży z rodzaju Unio (skójki) oraz Anodonta (szczeżuje). Jeśli więc w danym zbiorniku nie występują małże nie znajdziemy tam różanki. Małże muszą być w dobrej kondycji, gdyż tylko takie właśnie wybiera różanka na schronienie dla swoich dzieci w pierwszym okresie ich życia. Młode różanki wypływają z małży po około 3-4 tygodniach.

Kolejnym bohaterem filmu był piskorz, preferujący starorzecza oraz odcinki rzek o mulistym dnie. W takich miejscach ilość rozpuszczonego tlenu często jest bardzo mała. Nie przeszkadza to jednak piskorzowi, gdyż potrafi dodatkowo oddychać tlenem atmosferycznym. Połknięte powietrze przepływa przez jego przewód pokarmowy i w jego końcowym silnie unaczynionym odcinku tlen przechodzi do krwioobiegu, a pozostałe powietrze wydala na zewnątrz.

Profesor Kujawa wspomniał również o miętusie przystępującym do rozrodu w okresie zimowym na przełomie grudnia i stycznia. Jest on jednym przedstawicielem ryb dorszowatych występującym w wodach słodkowodnych Polski.

Premiera odcinka "Płyniemy do kozy" odbyła się w TVP Polonia, jednak cały czas materiał jest dostępny na stronie: http://vod.tvp.pl. Można tam znaleźć inny odcinek tego cyklu pt. "Dzień chruścika", w którym ekspertem jest dr hab. Stanisław Czachorowski, prof. UWM z Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM.

Magdalena Kołakowska studentka

w kategorii