COSMOS bada rośliny oleiste

Zmień rozmiar tekstu

Europejski przemysł oleochemiczny jest uzależniony w dużej mierze od importowanego oleju kokosowego i oleju z nasion palmy olejowej. Naukowcy z Europy szukają alternatywnych olejów z roślin rosnących w naszych warunkach klimatycznych.

Dr inż. Michał Krzyżaniak z Katedry Hodowli Roślin i Nasiennictwa UWM uczestniczy w międzynarodowym projekcie badawczym o akronimie COSMOS, którego celem jest lepsze wykorzystanie roślin oleistych w przemyśle. Dr inż. M. Krzyżaniak kieruje zespołem badawczym z naszej uczelni, biorącym udział w tym projekcie. Jest on finansowany z programu unijnego Horyzont 2020. Kwota przypadająca na zespół z UWM wynosi ok. 500 tys. euro.

W projekt jest zaangażowanych 18 partnerów. Ponad połowa to uniwersytety i instytuty badawcze.

Projekt badawczy COSMOS (Camelina & crambe Oil crops as Sources for Medium-chain Oils for Specialty oleochemicals) ruszył w kwietniu 2015 r. Koordynuje go Instytut Żywności i Bio-Badań w Wageningen (Holandia). Celem 4,5-letniego projektu jest zmniejszenie zależności europejskiego przemysłu oleochemicznego od importowanego oleju poprzez lepsze wykorzystanie olejów pochodzących od niemodyfikowanych genetycznie roślin - lnianki siewnej i katranu abisyńskiego. Lnianka siewna jest jedną z najstarszych roślin uprawnych, znana w Europie już w epoce brązu. Jej nasiona zawierają przeciętnie 35% tłuszczu. Z nasion lnianki otrzymuje się olej o wysokiej zawartości (do 90%) wielonienasyconych kwasów tłuszczowych nadający się do spożycia i celów przemysłowych (biodizel). Lnianka może być uprawiana także na glebach słabych, praktycznie nie wymaga stosowania środków ochrony chemicznej. Katran abisyński to pochodząca z Afryki roślina oleista. Oleje pozyskiwane z nasion lnianki i katranu mogą stanowić alternatywę dla oleju kokosowego i palmowego, a pozostałości roślin - słoma, liście i makuchy będą wykorzystywane jako pasza dla owadów , z których z kolei można uzyskać białka wysokiej wartości, chitynę i tłuszcze.

Naukowcy z UWM pod kierunkiem dr. inż. M. Krzyżaniaka odpowiadają w projekcie za badania dotyczące uprawy lnianki i katranu. Doświadczenia prowadzą w stacji doświadczalnej w Łężanach.

– Dostajemy od naszych partnerów nasiona odmian katranu abisyńskiego i lnianki i testujemy na poletkach doświadczalnych. Badamy, jaki wydają plon, jak rosną. Naszym zadaniem jest wyselekcjonowanie odmian najlepszych dla klimatu umiarkowanego Europy Środkowej. Podobne doświadczenia prowadzą także nasi partnerzy w projekcie z Grecji, Włoch i Kanady. My sprawdzamy, jak badane rośliny zachowują się w naszych warunkach klimatycznych i glebowych. Dlaczego zdecydowaliśmy się akurat na te rośliny? Nasi partnerzy przemysłowi szukali roślin oleistych z najkorzystniejszym dla nich składem kwasów tłuszczowych i najlepiej wypadły katran i lnianka – wyjaśnia dr inż. M. Krzyżaniak.

Naukowcy wykorzystują oleje roślinne jako źródła kwasów tłuszczowych i wykorzystywanych jako bloki budulcowe polimerów. Polimery zaś są niezbędne m.in. do produkcji plastików, detergentów, smarów. Celem projektu jest wyhodowanie takich odmian lnianki i katranu, które dadzą kwasy tłuszczowe pozwalające uzyskać polimery najwyższej jakości.

– Nasi naukowcy zostali wybrani do uczestnictwa w projekcie, bo już wcześniej współpracowaliśmy z niektórymi ośrodkami naukowymi i partnerami przemysłowymi uczestniczącymi w projekcie. Zapamiętali nas dobrze – dodaje dr inż. M. Krzyżaniak.

W konsorcjum badawczym uczestniczącym w projekcie COSMOS oprócz przedsiębiorstw należą ośrodki naukowe z Grecji, Włoch, Niemiec, Litwy, Holandii, Wielkiej Brytanii i Francji.

Dr inż. Michał Krzyżaniak oprócz kierowania zespołem naukowym w projekcie COSMOS pełni także na macierzystym wydziale funkcję pełnomocnika dziekana ds. innowacji i współpracy z Centrum Innowacji i Transferu Technologii na UWM. W 2015 r. razem z trojgiem innych młodych naukowców z naszej uczelni znalazł się  w gronie 180 laureatów 4. edycji programu Top 500 Innovators. Laureaci odbyli staże na uniwersytetach Stanford i Cambridge. Zdobyte na stażu umiejętności chce wykorzystać do efektywnej współpracy z podmiotami gospodarczymi.

– W naszym wydziale jest potencjał do wykorzystania. Będę współpracować z podmiotami gospodarczymi i ten staż pomoże mi transportować pomysły naukowe do gospodarki – mówi.

Małgorzata Hołubowska

w kategorii