Cenione prawo porównawcze

Zmień rozmiar tekstu

prof. Mariola Lemonnier z Wydziału Prawa i Administracji UWM
Chociaż Unia Europejska dąży do ujednolicania prawa to komparatystyka nie traci na znaczeniu. Aby coś ujednolici, najpierw trzeba to porównać, znaleźć wspólny mianownik i różnice.

Dr hab. Mariola Lemonnier, prof. UWM, prodziekan ds. współpracy zagranicznej i rozwoju na Wydziale Prawa i Administracji jest członkiem Międzynarodowej Akademii Prawa Porównawczego. Przyjęcie jej do tej bardzo prestiżowej organizacji to efekt uznania jej dorobku oraz aktywności w zakresie prawa porównawczego oraz wielu lat czynnego uczestnictwa w organizowanych raz na cztery lata kongresach. Prof. Mariola Lemonnier wyksztalcenie zdobyła we Francji. Obecnie prowadzi szeroko rozumiane badania prawno-porównawcze, przede wszystkim w zakresie prawa finansowego i prawa rynków finansowych.

– Badania prawnoporównawcze mają na celu nie tylko studiowanie podobieństw i odmienności prawa poszczególnych państw. Pozwalają one spojrzeć na pewne kwestie z drugiej strony. Mają charakter prewencyjny. Przepisy prawne, które nie sprawdziły się w innym kraju będą swego rodzaju ostrzeżeniem – mówi prof. Mariola Lemonnier. – Dzięki prawu porównawczemu możemy szukać, np. odpowiedzi na pytanie dlaczego u nas procesy rozwodowe trwają dłużej niż w innych krajach. Rozwód we Francji jest sankcją, w Polsce rozkładem pożycia małżeńskiego. Widać też różnice w podejście do osób rozwodzących się – podaje przykład prof. Mariola Lemonnier.

W komparatystyce prawniczej można dokonywać porównań pomiędzy systemami prawa występującymi na świecie: common law, prawo kontynentalne (ang. civil law), szariat, dawniej także tzw. prawo socjalistyczne, itp. W pewnym zakresie komparatystyka prawnicza może obejmować także prawo międzynarodowe i prawa od niego pochodne, np. prawo Unii Europejskiej.

– Mogłoby się wydawać, że komparatystyka traci na znaczeniu ze względu na prawo unijne, które dąży do jego ujednolicenia w państwach członkowskich. Nic bardziej mylnego. Aby ujednolicić prawo musimy dowiedzieć się co jest wspólnym mianownikiem i jakie są różnice – wyjaśnia prof. Mariola Lemonnier.

Komparatystyka prawnicza dokonywana jest w obrębie poszczególnych gałęzi prawa, dlatego możemy mówić o porównawczym prawie cywilnym, administracyjnym, karnym, międzynarodowym, finansowym itd. Przedmiotem porównania mogą być: ustroje, poszczególne organy państwowe, kultury polityczno-prawne, systemy prawne, gałęzie prawa, poszczególne instytucje prawne (np. małżeństwo, pożyczka, najem), poszczególne normy prawne. Osoba zajmująca się prawem porównawczym powinna w danej gałęzi prawa znać system prawny co najmniej 2 czy 3 państw.

– Systemy prawne Polski i Francji bardzo się różnią. Polskie prawo rynku finansowego bardziej jest zbliżone do prawa niemieckiego. Barierą bywa język, który trzeba znać perfekcyjne. Często występują pojęcia skomplikowane, które nie mają odpowiedników w języku polskim. Łatwo o pomyłkę. Ale sama znajomość języka nie wystarczy. Trzeba mieć też m.in. wiedzę na temat instytucji poszczególnych państw, kultury itp. – dodaje prodziekan.

Międzynarodowa Akademia Prawa Porównawczego powstała w Hadze już w 1924 roku. Obecnie International Academy of Comparative Law (Académie internationale de droit comparé) została podzielona na sześć grup badawczych, które reprezentują największe systemy prawne świata: tzw. latin group, system common law, prawo państw Europy Zachodniej, prawo państw Europy Środkowej i Wschodniej, prawo Bliskiego Wschodu i Afryki, prawo azjatyckie. Akademia organizuje co cztery lata kongresy, na których dyskutuje się o najważniejszych i najbardziej aktualnych problemach prawa porównawczego.

- Podczas kongresów przedstawiane są raporty oraz publikacje, które później udostępniane są na stronie internetowej stanowiąc platformę dla naukowców zajmujących się badaniami nad komparatystyką prawniczą. Do tych raportów wnosimy swoje uwagi, spostrzeżenia, wymieniamy doświadczenia, pytamy o różne rozwiązania. W ubiegłym roku kongres odbył się w Wiedniu. Było na nim wielu Rosjan, Amerykanów, Europejczyków ale też Irańczyków. Na pewno takie bezpośrednie spotkania zbliżają naukowców. Kolejny kongres odbędzie się w 2018 r. – dodaje prof. Mariola Lemonnier.

Badania porównawcze są bardzo potrzebne i zainteresowanie nimi nie zmalało.

- Polska jest trochę historycznie uwarunkowana komparatystyką, m.in. przez dziedzictwo porozbiorowe. Po uzyskaniu niepodległości mieliśmy w Polsce 4, o ile nie 5 systemów prawnych – mówi prodziekan.

Warto podkreślić, że oprócz prof. Marioli Lemonnier innymi polskimi członkami stowarzyszonymi w Międzynarodowej Akademii Prawa Porównawczego (w liczbie 21) są w szczególności tak uznane autorytety prawnicze jak: prof. W Czapliński, prof. L. Kubicki, prof. B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, prof. P. Machnikowski, prof. M. Pazdan, prof. M. Safian czy prof. F. Zoll.

syla