Bałdy - okno do wszechświata

Zmień rozmiar tekstu

Elita polskich radioastronomów zebrała się w Kortowie na spotkaniu (11.06.) konsorcjum Polfar inicjującym budowę polskich stacji radioastronomicznych.

Polfar to polskie konsorcjum naukowe powstałe w 2007 r. Tworzy je Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Centrum Badań Kosmicznych PAN, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Uniwersytet w Zielonej Górze, Centrum Astronomiczne im Mikołaja Kopernika PAN, Uniwersytet w Szczecinie, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, a także Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk i Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe. W 2013 r. MNiSW przyznało konsorcjum ok. 26 mln zł na utworzenie 3 stacji radioastronomicznych, które będą częścią europejskiego systemu LOFAR. Jest to jeden z największych grantów naukowo-badawczych MNiSW przeznaczonych ostatnio na dużą infrastrukturę badawczą.

LOFAR to wieloantenowy radioteleskop wykorzystujący zjawisko interferencji fal radiowych. Został uroczyście uruchomiony w 2010 z udziałem królowej Holandii Beatrix. Składa się z 25 000 anten podzielonych na 36 skupisk (stacji) położonych w różnych miejscach Europy. Centralne skupisko anten znajduje się jest w Holandii. Wszystkie stacje łączy superszybka sieć komputerową. Gromadzeniem i przetwarzaniem danych zajmuje się superkomputer na uniwersytecie w Groningen w Holandii. Anteny LOFAR-u badają wszechświat za pomocą słabo zbadanych, bardzo niskich częstotliwości. Pozwoli to na badania dotychczas niemożliwe w ziemskich laboratoriach. LOFAR bada bardzo dalekie zakątki wszechświata, m.in. obiekty, które powstały tuż po Wielkim Wybuchu. Wyniki jego badań są jednak pomocne nie tylko w kosmologii, ale także w innych naukach – badaniach nad czasem, fizyce solarnej, badaniach promieniowania kosmicznego, jonosfery, błyskawic, a nawet w rolnictwie.

Jedna z trzech polskich stacji radioastronomicznych będzie się znajdować w Bałdach i będzie należeć do Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Wybór nie był przypadkowy. Stacja powstanie na gruntach UWM w pobliżu stacji naukowo badawczej. Teren jest niezalesiony i położony tuż przy superszybkiej linii światłowodowej. To umożliwi szybkie przesyłanie wyników badań do innych placówek.

- Mamy już pozwolenie na jej budowę, a architekt kończy jej projektowanie. - Za rok, dokładnie o tej porze pola badawcze w Polsce zaczną rejestrować sygnały radiowe - poinformował zebranych na spotkaniu prof. Andrzej Krankowski (na zdj.), z Katedry Astronomii i Geodynamiki na Wydziale Geodezji i Gospodarki Przestrzennej UWM, wice koordynator konsorcjum Polfar. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele ośrodków wchodzących w skład Polfaru oraz przedstawiciele konsorcjum LOFAR – dr Rene Vermeulen i Ronald Halfwerk.

- W Bałdach nie ma ciężkich maszyn wytwarzających hałas i innych zakłóceń takich, jak telefony komórkowe - mówi Ronald Halfwerk, wykonawca instalacji w Bałdach. Dwie pozostałe polskie stacje znajdą się w Łazach koło Bochni i w Borówcu koło Poznania.

- Stacja w Bałdach będzie mieć 96 anten odbierających sygnał radiowy z kosmosu, a także 96 anten innego typu, aby pokryć zasięg innych częstotliwości - wyjaśniał dr René Vermeulen.

- Uruchomienie stacji radioastronomicznej w Bałdach – to wydarzenie wielkiej kategorii.W ostatnim dziesięcioleciu jest to najważniejsze wydarzenie naukowe w Olsztynie - podkreślił prof. Ryszard Górecki, rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego otwierając spotkanie konsorcjum. Więcej na ten temat czytaj tu

Wspólne oświadczenie konsorcjum Polfar i instytutu Astron

FILM

w kategorii