Autentyczne czy fałszywe? Nowe urządzenie podpowie

Prof. Jarosław Moszczyński prezentuje urządzenie Eye D-2
Dokumenty i pieniądze. Jak rozpoznać fałszywe? Katedra Kryminologii i Kryminalistyki na Wydziale Prawa i Administracji otrzymała urządzenie do weryfikacji ich autentyczności. To najnowsza pomoc dydaktyczna dla studentów.

O nowym urządzeniu oraz fałszerstwach dokumentów i banknotów opowiada dr hab. Jarosław Moszczyński, prof. UWM z Katedry Kryminologii i Kryminalistyki, ekspert w zakresie badań dokumentów, a także daktyloskopii.

- Panie Profesorze, w lutym b.r. Katedra Kryminologii i Kryminalistyki otrzymała na Pana wniosek urządzenie o nazwie Eye D-2. Do czego ono służy?
- Urządzenie służy do kryminalistycznej weryfikacji autentyczności dokumentów posiadających techniczne zabezpieczenia przed fałszerstwami. Urządzenie umożliwia analizę poszczególnych rodzajów zabezpieczeń w świetle białym i różnych zakresach UV, w promieniowaniu odbitym i przechodzącym. Badaniom można poddać banknoty, dowody osobiste, paszporty, prawa jazdy, dyplomy i wiele innych. Urządzenie pozwala na sprawdzenie takich zabezpieczeń, jak np.: znaki wodne, nitki zabezpieczające, włókna i broki, nadruki wykonane farbami luminescencyjnymi i farbami zmiennymi optycznie, druk stalorytniczy, mikrodruki, gilosze, recto-verso, efekt kątowy, hologramy. Urządzenie będzie wykorzystywane podczas zajęć z kryminalistyki oraz zajęć poświęconych fałszerstwom dokumentów. Dysponujemy już 10 mniejszymi urządzeniami TOPSCAN. To nowe jest znacznie wygodniejsze dla celów dydaktycznych, gdyż pozwala na prezentację zabezpieczeń wielu osobom jednocześnie.

- Czy często dochodzi do fałszerstw dokumentów?
- Z moich badań, a także z innych źródeł wynika, że znajomość technicznych zabezpieczeń dokumentów publicznych i banknotów w naszym społeczeństwie jest bardzo słaba, co niezwykle ułatwia puszczanie w obieg tzw. fałszywek. A wystarczy spojrzeć pod światło na znak wodny, nitkę zabezpieczającą, recto-verso, czy wyczuć w dotyku chropowatość druku stalorytniczego. Do tego nie potrzeba żadnych specjalistycznych urządzeń. Nasi studenci podczas zajęć z kryminalistyki, a zwłaszcza cieszącego się ogromną popularnością przedmiotu Fałszerstwa dokumentów, prowadzonego przeze mnie, poznają tych zabezpieczeń znacznie więcej. Zdobywają także wiedzę z zakresu fałszerstw pisma ręcznego i podpisów. Zakupione urządzenie bardzo wzbogaci i uatrakcyjni te zajęcia. Należy podkreślić ich praktyczny walor – zdobywana wiedza jest przydatna w życiu codziennym i powala uniknąć wielu problemów.

- Co najczęściej jest fałszowane?
- Liczba stwierdzonych przestępstw przeciwko dokumentom w ciągu roku wynosi 30 tys., natomiast fałszerstwa pieniędzy stwierdza się w 7-8 tys. przypadków. Przytoczone wartości to przypadki fałszerstw stwierdzonych, a nie liczby sfałszowanych dokumentów i banknotów. Tych w obiegu krąży zapewne jeszcze więcej. Podrabiane lub przerabiane są dokumenty tożsamości, dokumenty samochodowe, karty płatnicze, dyplomy ukończenia studiów, świadectwa kwalifikacji zawodowych i inne. Sfałszowane dokumenty tożsamości są wykorzystywane do zakładania fikcyjnych firm, wyłudzania kredytów, nielegalnego przekraczania granicy, ukrywania swojej tożsamości. Podrobione dokumenty samochodowe umożliwiają „legalizację" skradzionych pojazdów. Sfałszowane dyplomy są alternatywą dla wieloletnich studiów – głośny był przypadek stomatologa na Lubelszczyźnie, który leczył zęby nie mając odpowiednich kwalifikacji. W roku 2019 stwierdzono 1200 przypadków usiłowania przekroczenia granicy RP przy użyciu sfałszowanych dokumentów. Byli to najczęściej obywatele Ukrainy, ale także Białorusi, Gruzji, Rosji, Turcji, Iranu, Syrii i wielu innych państw.

Rozmawiała Sylwia Zadworna

fot. Gabriel Karpiński