Analiza geoinformacyjna poprawi bezpieczeństwo

Zmień rozmiar tekstu

dr inż. Anna Kowalczyk
Kortowo i Kortowiada, czyli najlepsze juwenalia w Polsce - to nie tylko miejsce i czas dobrej zabawy. To także ciekawy obiekt badań naukowych. Co w maju badają naukowcy i studenci UWM?

Do jakich dramatycznych wydarzeń może dojść przy zaniedbaniach podczas imprez masowych, mogliśmy się przekonać w ubiegłym roku. Na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy podczas imprezy studenckiej wybuchła panika w łączniku, pomiędzy dwoma budynkami. W wyniku dramatycznych wydarzeń jedna osoba zmarła. Zespół Geoinformacji i Kryzysowego Zarządzania Przestrzenią pod kierownictwem profesora Tomasza Bajerowskiego z Katedry Analiz Geoinformacyjnych i Katastru UWM, zajmuje się m. in. badaniem możliwości wykorzystania analizy geoiformacyjnej do bezpiecznej ewakuacji imprez masowych. W maju zespół ten, współpracując z firmą DronXSystem, zbierał dane przestrzenne do przeprowadzenia analizy geoinformacyjnej na przykładzie Kortowiady. Dr inż. Anna Kowalczyk, adiunkt w Katedrze Analiz Geoinformacyjnych i Katastru, a także opiekun naukowy Koła Naukowego Analiz Przestrzennych GeoGis, członek zespołu badawczego, wyjaśnia istotę podjętych badań.

– Pani doktor, skąd pomysł na tego typu badania?

– Kortowo jest ciekawym obiektem badań, ponieważ występuje tu wiele cech, które należy wziąć pod uwagę przy planowaniu bezpiecznej ewakuacji. Rozmawiałam ze studentami na temat Kortowiady i niestety większość z nich nie miała pojęcia, jak należy się zachować w przypadku zagrożenia. Nie były im znane również plany ewakuacyjne oraz lokalizacje punktów zbornych. Plan ewakuacyjny powinien być w postaci cyfrowej: jasny i ogólnodostępny, trasy ewakuacyjne łatwe do zlokalizowania i przebycia, i z oznaczonymi kierunkami dróg i wyjść ewakuacyjnych. W tym roku na Kortowiadę po raz pierwszy Koło Naukowe Analiz Przestrzennych GeoGis, którego jestem opiekunem przygotowało w aplikacji Arc GIS online plan, który był udostępniony w postaci ulotek i banerów (http://kortowiada.pl/mapa, http://kortowiada.pl/info/baw-sie-bezpiecznie). Niestety, na stronie zabrakło informacji o planie ewakuacji, drogach ewakuacji i punktach zbornych. Taki plan oczywiście istnieje, bo bez niego by nie wydano zgody na przeprowadzenie imprezy masowej.

– Czym jest analiza geoinformacyjna?

– Analiza geoinformacyjna to olbrzymie narzędzie badawcze. Dzięki narzędziom GIS możemy w optymalny sposób opracowywać plany ewakuacji określające w sposób prawidłowy obszary zagrożeń, drogi bezpiecznej ewakuacji oraz miejsca zbiórki osób ewakuowanych. Obecnie jest wiele aplikacji internetowych, które umożliwiają przeglądanie danych przestrzennych. Przykładem może być serwis Geoportal, Open Street Map czy ArcGis Online. Dane przestrzenne można również pozyskać dzięki technikom fotogrametrycznym. Ich doskonałym źródłem są zdjęcia lotnicze, na których widoczna jest większość cech terenu. Z kolei prowadzenie lotów podczas trwania imprezy masowej pozwala zebrać dane przestrzenne, których nie ma na co dzień w terenie (np. scena, namioty, ogrodzenia) i tym samym nie znajdziemy ich w ogólnie dostępnych, otwartych źródłach danych. Na modelach ikonograficznych w postaci zdjęć wykonywanych w odstępach czasu można określić kierunek przesuwania się mas ludzi, czas ich przemieszczania, przyrost i spadek liczby uczestników, punkty zagęszczenia czy zatory.

– Co zatem wynika z danych przestrzennych zebranych podczas Kortowiady?

– Planując ewakuację należy zwrócić uwagę na te elementy w przestrzeni, które w razie ewakuowania uczestników imprezy powodują utrudnienia w przemieszczaniu się ludzi, jak również utrudniają pracę jednostkom zajmującym się bezpieczeństwem. Cechy te powinny zostać przeprojektowane lub usunięte w taki sposób, aby zminimalizować zagrożenie związane z ewakuacją do punktów zbornych. Analizując cechy przestrzenne należy wziąć pod uwagę bariery przestrzenne zarówno te naturalne, jak i antropogeniczne, których na tym terenie nie brakuje, np. linia brzegowa jeziora, ogrodzenia czy zieleń. W miejscach, w których wskazane jest zaprojektowanie dróg bezpiecznej ewakuacji, należałoby zniwelować skarpy, usunąć zieleń, która może stanowić bariery przestrzenne podczas ewakuacji, czy też posadzić specjalne gatunki krzewów czy drzew, które będą wymuszać określone zachowania. Np. żywopłoty jako naturalne bariery przestrzenne nie pozwolą wejść na dany teren. Projekt ewakuacji zawiera propozycję rozmieszczenia dodatkowych kładek na rzece. Kładki te odciążą wąskie przejścia na mostkach, pozwalając na przemieszczanie się większej liczby osób oraz pozwolą na płynne przejście ludzi bez potykania się o przeszkody terenowe, spadanie ze skarp oraz brodzenie w wodzie, co powoduje tworzenie się zatorów. Zaproponowaliśmy również poszerzenie wejść, usunięcie zieleni oraz reklam, które znajdują się w ich pobliżu. Teren, na którym odbywa się Kortowiada to naturalny amfiteatr. Ma bardzo urozmaicone ukształtowanie. W czasie ewakuacji najlepiej, aby uczestnicy imprezy byli przemieszczani po w miarę płaskim terenie. Dlatego kierunki ewakuacji należy projektować tak, aby tłum nie był kierowany pod górę i po skarpach. Ewakuacja powinna odbywać się nie jedną lecz np. czterema drogami ewakuacyjnymi. Proces ten może zostać ułatwiony poprzez wprowadzenie sektorów A, B, C i D. Elementem niezbędnym jest też uświadamianie uczestników Kortowiady, jak powinni się zachować w przypadku ewakuacji, który sektor powinien być ewakuowany jakim wyjściem i do którego punktu zbornego się udać, gdzie znaleźć pomoc. Pragnę podkreślić, że nie neguję Kortowiady i nie wyobrażam sobie Kortowa ani studiów bez niej. Chcę, aby uczestnicy tej imprezy nie tylko czuli się bezpiecznie, ale żeby byli bezpieczni. Za to bezpieczeństwo w największym stopniu odpowiadają organizatorzy imprezy masowej. Nie da się oczywiście wyeliminować wszystkich zagrożeń. W wielu przypadkach można jednak zminimalizować ich skutki. Moim zdaniem dobry plan ewakuacji imprezy masowej powinien zawierać wnikliwą analizę geoinformacyjną. Oczywiście jest to jeden z elementów takiego planu i powinien być konsultowany z innymi jednostkami zajmującymi się bezpieczeństwem, np. Strażą Pożarną, Policją i służbą medyczną.

Sylwia Zadworna

Analiza geoinformacyjna w procesie ewakuacji imprez masowych to tytuł jednego z referatów zaprezentowanych przez dr Annę Kowalczyk podczas konferencji „GisDay" (16-17.11.2016).

w kategorii