Dr Aleksandra Lipka – stypendystką fundacji Fulbrighta

dr Aleksandra Lipka
Dr Aleksandra Lipka z Collegium Medicum UWM otrzymała prestiżowe stypendium fundacji Fulbrighta. Na Uniwersytecie Stanowym Colorado będzie badać rolę transportera glukozy SLC2A8 (GLUT8) w funkcjonowaniu łożyska.

Dr Aleksandra Lipka od początku swojej pracy naukowej jest związana z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim. Badania do pracy doktorskiej prowadziła pod kierunkiem prof. Bożeny Szafrańskiej oraz dr hab. Grzegorza Panasiewicza z Katedry Fizjologii i Anatomii Zwierząt, Wydziału Biologii i Biotechnologii UWM. Obecnie dr Aleksandra Lipka jest adiunktem w Katedrze Ginekologii i Położnictwa na Wydziale Lekarskim. We współpracy z dr hab. Martą Majewską, prof. Mariuszem Majewskim (Katedra Fizjologii i Patofizjologii Człowieka, Wydział Lekarski), dr Markiem Gowkielewiczem, prof. Marcinem Jóźwikiem (Katedra Ginekologii i Położnictwa, Wydział Lekarski) oraz mgr. Łukaszem Paukszto i dr Janem Jastrzębskim (Katedra Fizjologii, Genetyki i Biotechnologii Roślin, Wydział Biologii i Biotechnologii) zajmuje się wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrostu płodu, czyli IUGR (ang. Intrauterine Growth Restriction). To dosyć częste schorzenie. Dotyka statystycznie ok. 8% kobiet w ciąży. Jego następstwem jest nie tylko to, że płód jest zbyt mały jak na wiek ciąży. Dzieci urodzone z ciąży powikłanej IUGR są bardziej narażone na wystąpienie licznych chorób, między innymi cukrzycy, otyłość, czy opóźnień poznawczych. O co chodzi w jej badaniach?

- Wiemy już, że wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu może być następstwem chorób, które przeszła kobieta w ciąży, np. różyczki czy toksoplazmozy lub wad genetycznych płodu. Okazuje się jednak, że aż 60% przypadków ograniczenia wzrostu spowodowane jest innymi przyczynami. Jakimi? Tego właśnie nie wiemy i to teraz uczeni na świecie badają. Zakładamy, że winne temu są nieprawidłowości w funkcjonowaniu łożyska. Podstawowym źródłem energii dla rozwijającego się płodu jest glukoza dostarczana z organizmu matki poprzez łożysko. Jest to możliwe dzięki prawidłowemu funkcjonowaniu transporterów glukozy. Są ich różne rodzaje i każdy specjalizuje się w innego rodzaju transporcie: międzykomórkowym, wewnątrzkomórkowym, insulinozależnym czy preferencyjnym. Będę badać, jaki wpływ na funkcjonowanie łożyska, ma obniżenie poziomu jednego z transporterów glukozy – GLUT8. Podejrzewam, że w warunkach zaburzonego transportu glukozy przez łożysko, GLUT 8 może poprzez pewnego rodzaju mechanizm kompensacyjny być zaangażowany w utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy u płodu, umożliwiając jego prawidłowy wzrost. Zatem, obniżenie poziomu ekspresji czy nieprawidłowości w funkcjonowaniu GLUT8, mogą prowadzić do zwolnienia tempa wzrostu czyli IUGR – wyjaśnia skomplikowane sprawy dr Lipka.

Dr Aleksandra Lipka wybrała Uniwersytet Stanowy w Colorado, gdyż tam pracuje prof. Anthony, którego zespół (bardzo silny) zajmuje się także podobnymi badaniami i dysponuje bardzo dobrze wyposażonym laboratorium. Półroczne stypendium Fulbrighta, na które otrzymała 120 tys. zł zacznie od kwietnia 2021 r., ale badania będzie tam prowadzić już od października 2020 r. Dlaczego?

Dlatego, że niemal równocześnie ubiegała się o stypendium z programu im. prof. M. Bekkera Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej i je otrzymała. Wynosi ono 112 tys. zł, a jej pobyt z tego tytułu w Colorado też potrwa pół roku. W sumie więc spędzi w USA rok. Otrzymane stypendia pokryją koszty utrzymania dr Lipki w USA, natomiast badania, które będzie prowadzić zostaną sfinansowane z grantów których kierownikiem jest prof. Anthony oraz ze środków Uniwersytetu Stanowego w Colorado.

Stypendyści Fundacji Fulbrighta związani z UWM to: prof. Tadeusz Iwiński WNS, prof. Marcin Jóźwik - Collegium Medicum, prof. Jarosław Całka WMW, dr inż. Magdalena Olszewska - WNoŻ, dr Jarosław Staszkiewicz - WBiB, Tomasz Ślężak - student WBiB (2015),  mgr Szymon Buczyński, WPiA, Joanna Najmuła - absolwentka WBiB (obecnie IRZiBŻ PAN w Olsztynie.

lek