14. Wykład otwarty (2014-05-08)

Zmień rozmiar tekstu

Jak żyć ze sprzecznościami i niepełną wiedzą?

Zasada niesprzeczności, pochodząca od Arystotelesa (IV w. p.n.e), głosi że żaden obiekt nie może mieć i jednocześnie nie mieć tej samej cechy. Zasada ta, powszechnie przyjęta w matematyce i naukach ścisłych, nie była oczywista zarówno dla poprzedników Arystotelesa, jak i filozofów i badaczy późniejszych i nie jest oczywista współcześnie.

oglądaj online >>>


Przed Arystotelesem sprzecznośc nie była odrzucana. Na przykład Heraklit (VI-V w. p.n.e) głosił, że cała rzeczywistość jest sprzeczna, a do rozwiązania sprzeczności dochodzi dopiero w wyniku rozumowania. Buddyjscy logicy, jak Nagarjuna (II w.n.e.), przyjmowali sprzeczność jako jedną z czterch mozliwości (dopuszczali ją poza prawdą, fałszem i niewiedzą). Hegel (w XVIII w.) twierdził, że rzeczywistość rozwija się dzięki wewnętrznej sprzeczności, a Kant (XVIII-XIX w.) uważał, że badanie świata w nie w sposób nieunikniony wikła. Z kolei paradoks Russella (1901), dotyczący teorii mnogości Cantora pokazuje, że nawet matematyka nie jest od nich wolna gdy dopuszczamy "intuicyjnie oczywiste" konstrukcje.

Eksperyment myślowy Schrodingera (1935) również stawia znak zapytania przed zasadą niesprzeczności: skoro w mechanice kwantowej obiekty mikroskopowe mogą pozostawać jednocześnie w wielu stanach, przeniesienie tej zasady na stany makro wskazuje na możliwość wystąpienia sytuacji, w której kot (zwany "kotem Schtodingera") jest jednocześnie żywy i martwy.

Polski logik, Stanisław Jaśkowski opublikował w 1948 roku pierwszy system logiczny, radzący sobie ze sprzecznościami. Zapoczątkował w ten sposób cały czas rozwijający się nurt badań nad systemami parakonsystentnymi, dopuszczającymi sprzeczność a jednocześnie nie trywializującymi wnioskowania.

Naszemu poznaniu i teoriom dotyczącym rzeczywistości w sposób oczywisty towarzyszy także niepełność wiedzy.

W czasie wykładu w sposób popularny omówię zagadnienia sprzeczności i niepełnej wiedzy przede wszystkim w odniesieniu do współczesnych informatycznych systemów inteligentnych i używanych w nich technik wnioskowania.

 

Andrzej Szałas jest profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Warszawskim oraz profesorem na Universytecie w Linkoping (Szwecja). Jego obecne zainteresowania naukowe dotyczą logik stosowanych m.in. w sztucznej inteligencji, systemach wieloagentowych, w tym w językach regułowych, reprezentacji wiedzy, wnioskowaniu niemonotonicznym i aproksymacyjnym. Pracuje także aktywnie nad technikami związanymi z bazami przekonań i wiedzy oraz z obiektowymi bazami danych.

W czasie swojej kariery zawodowej był badaczem/profesorem wizytującym w Imperial College of Science and Technology (Lonyn, UK), Max-Planck-Institut fuer Informatik (Saarbruecken, Niemcy), King's College (London, UK), University of Linkoping (Szwecja).

Jako autor lub współautor opublikował 6 książek oraz ponad 110 artykułów jako rozdziały w książkach, w międzynarodowych czasopismach i w sprawozdaniach z konferencji. Był także członkiem komitetów programowych ponad 55 konferencji, w tym współprzewodniczącycm 4 z nich.

w kategorii